به گزارش خبرگزاری ایمنا، تغذیه در طب سنتی تنها به انتخاب غذا محدود نمیشود، بلکه نحوه مصرف و ترکیب مواد غذایی نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. حکمای طب سنتی معتقد بودند که هر ماده غذایی دارای طبیعت و ویژگیهای خاصی است و شناخت این ویژگیها میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت و پیشگیری از بیماریها داشته باشد.
در فرهنگ غذایی ایرانی، از گذشته تاکنون توصیههای فراوانی درباره مصرف برخی خوراکیها در کنار یکدیگر وجود داشته است. بسیاری از این توصیهها بر پایه مفهوم مصلحات غذایی شکل گرفته است که به اعتقاد متخصصان طب سنتی میتوانند اثرات نامطلوب برخی غذاها را کاهش داده و تعادل بیشتری در بدن ایجاد کنند.
امروزه با افزایش توجه مردم به شیوههای سنتی حفظ سلامت، موضوع مصلحات غذایی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. اینکه چرا برای برخی غذاها مصلح تعیین شده و این ترکیبات چه نقشی در سلامت انسان دارند، پرسشی است که پاسخ آن را میتوان در منابع و آموزههای طب سنتی جستوجو کرد.
کاربرد و تعریف مصلح در طب سنتی / مصلح ماست چیست؟
بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه در طب سنتی مصلح به مادهای گفته میشود که میتواند عوارض احتمالی یک غذا را کاهش میدهد و هضم و جذب آن را برای بدن آسانتر کند، اظهار کرد: هر ماده غذایی دارای مزاج خاصی است و اگر بدون توجه به مزاج فرد یا ویژگیهای ذاتی آن مصرف شود، ممکن است باعث بروز مشکلاتی مانند نفخ، سنگینی معده یا برهم خوردن تعادل اخلاط شود و به همین دلیل استفاده از مصلحات غذایی از دیرباز مورد توجه بوده است.
وی با بیان اینکه بسیاری از غذاها علاوه بر خواص مفید، ممکن است اثرات نامطلوبی نیز داشته باشند، افزود: به عنوان مثال، بعضی غذاها بسیار سرد، بعضی بسیار گرم و بعضی دیر هضم هستند. مصلحها به عنوان موادی تعدیلکننده شناخته میشوند که میتوانند این ویژگیها را متعادل کنند و مصرف غذا را برای بدن مناسبتر سازند.
پزشک و متخصص طب سنتی تصریح کرد: یکی از نمونههای معروف در طب سنتی، مصرف ماست همراه با نعناع، آویشن یا پونه است؛ ماست دارای مزاجی سرد و تر دانسته میشود و مصرف بیش از حد آن در برخی افراد ممکن است موجب افزایش سردی بدن شود و افزودن گیاهان معطر با مزاج گرم میتواند به تعادل مزاجی این ماده غذایی کمک کند.
ماهی و حبوبات با کدام مواد غذایی باید مصرف شود ؟ / گرمی خرما را چگونه تعدیل کنیم؟
یوسفیان با بیان اینکه خرما نیز دارای مصلح معرفی شده است، ادامه داد: خرما غذایی بسیار گرم و شیرین به شمار میرود و مصرف زیاد آن ممکن است در برخی افراد موجب افزایش حرارت بدن شود و به همین دلیل توصیه شده است که گاهی همراه با موادی مانند سرکه یا برخی خوراکیهای متعادلکننده مصرف شود تا آثار گرمی آن تعدیل شود.
وی با بیان اینکه یکی دیگر از مثالهای شناختهشده، مصرف ماهی همراه با ادویههای گرم مانند زنجبیل، فلفل یا دارچین است، گفت: ماهی دارای مزاج سرد است و برای جلوگیری از بروز برخی عوارض ناشی از سردی، بهتر است با مصلحات مناسب مصرف شود.
پزشک و متخصص طب سنتی با اشاره به اینکه حبوبات نیز در طب سنتی دارای مصلحات خاص خود هستند، اضافه کرد: برای نمونه گفته میشود عدس با گلپر یا روغن کنجد و باقلا با ادویههای گرم بهتر هضم میشوند. دلیل این توصیه آن است که برخی حبوبات میتوانند باعث نفخ یا سنگینی دستگاه گوارش شوند و مصلحات به کاهش این مشکلات کمک میکنند.
افزودن مصلحات به غذاها نه تنها برای تعدیل مزاج، بلکه برای بهبود فرایند هضم نیز اهمیت دارد
یوسفیان با بیان اینکه یکی از اهداف مهم استفاده از مصلحات، تقویت عملکرد دستگاه گوارش است، افزود: سلامت بدن تا حد زیادی به سلامت معده و کیفیت هضم وابسته است، بنابراین افزودن مصلحات به غذاها نه تنها برای تعدیل مزاج، بلکه برای بهبود فرایند هضم نیز اهمیت دارد.
وی تصریح کرد: حکمایی همچون ابن سینا در آثار خود به موضوع مصلحات غذایی اشاره کردهاند، آنها معتقد بودند شناخت صحیح خواص مواد غذایی و نحوه ترکیب آنها میتواند در پیشگیری از بسیاری از ناراحتیهای جسمی مؤثر باشد و به حفظ تعادل بدن کمک کند.
بر اساس دیدگاه طب سنتی، توجه به مصلحات غذایی بخشی از یک نگرش جامع به تغذیه و سلامت به شمار میرود و در این نگاه، غذا تنها وسیلهای برای رفع گرسنگی نیست، بلکه عاملی مؤثر در حفظ تعادل بدن و پیشگیری از بروز اختلالات مختلف محسوب میشود.
هرچند بسیاری از توصیههای مربوط به مصلحات غذایی ریشه در تجربههای چند صد ساله حکمای طب سنتی دارند، اما امروزه بررسی علمی این آموزهها نیز اهمیت فراوانی پیدا کرده است و تلفیق دانش سنتی با یافتههای نوین میتواند به درک بهتر تأثیر مواد غذایی بر سلامت انسان کمک کند.
آشنایی با مفهوم مصلحات غذایی فرصتی برای شناخت بخشی از میراث ارزشمند طب سنتی ایران است؛ میراثی که تلاش میکند با ایجاد تعادل در تغذیه، راهی برای دستیابی به سبک زندگی سالمتر و ارتقای کیفیت زندگی ارائه دهد.
نظر شما