به گزارش خبرگزاری ایمنا، خواب بخش مهمی از زندگی انسان است، اما اهمیت آن گاهی در میان مشغلههای روزمره و تصور رایج اینکه هرچه بیشتر بخوابیم، بهتر است، نادیده گرفته میشود، در حالی که خواب سالم تنها با ساعت و مدت آن تعریف نمیشود و منظم بودن الگوی خواب و کیفیت استراحت نیز در عملکرد مناسب جسم و ذهن نقش دارند. به همین دلیل، تغییرات محسوس در خواب را نمیتوان فقط به خستگی، افزایش سن یا سبک زندگی نسبت داد و از کنار آنها بیتفاوت گذشت.
اختلالات خواب نیز یک شکل ثابت و یکسان ندارند. نیازها و شرایط یک کودک با نوجوان، سالمند یا فردی که شبها کار میکند متفاوت است و بیماریهای زمینهای نیز میتوانند شکل بروز مشکلات خواب را تغییر دهند. همین تفاوتها باعث میشود تشخیص اختلال خواب نیازمند توجه به شرایط هر فرد باشد و نمیتوان بر اساس یک نشانه منفرد، درباره علت یا شدت مشکل تصمیم گرفت.
یکی از چالشهای مهم در این حوزه، عادی تلقی کردن برخی نشانههاست؛ خروپف نمونهای روشن از همین مسئله است. صدای خروپف ممکن است در نگاه عمومی نشانه خواب سنگین و عمیق تصور شود، اما در برخی افراد میتواند با اختلال تنفسی در خواب همراه باشد. زمانی که خروپف شدید و مداوم با وقفههای تنفسی همراه میشود، توجه به این نشانه و بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
از سوی دیگر، تشخیص اختلال خواب به معنای آغاز مصرف دارو یا استفاده قطعی از یک وسیله درمانی خاص نیست. پزشکی خواب تلاش میکند ابتدا علت مشکل را شناسایی کند و سپس بر اساس وضعیت فرد، مناسبترین مسیر درمان را انتخاب کند. شناخت درست اختلال، مراجعه به متخصص و پرهیز از تصمیمگیری بر اساس اطلاعات پراکنده اینترنتی میتواند هم نگرانی بیمار را کاهش دهد و هم زمینه انتخاب درمان متناسب با نیاز واقعی او را فراهم کند.
یک خواب سالم، فراتر از تعداد ساعتها؛ اهمیت نظم، کیفیت و تشخیص اختلالات خواب
میلاد مسائلی، فلوشیپ پزشکی خواب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه خواب فقط به تعداد ساعاتی که فرد در بستر سپری میکند محدود نمیشود، بلکه کیفیت و نظم خواب نیز اهمیت بسیار زیادی دارد، اظهار کرد: یکی از پیامهای اصلی درباره سلامت خواب این است که افراد علاوه بر مدت خواب، به کیفیت و نظم آن نیز توجه ویژه داشته باشند.
وی با بیان اینکه اختلالات خواب در هر سنی ممکن است بروز کند، اما شکل و نشانههای آن در گروههای سنی مختلف متفاوت است، افزود: در کودکان، نوجوانان، سالمندان، بیماران مبتلا به آلزایمر و افرادی که بهصورت شیفتی و شبکار فعالیت میکنند، ممکن است اختلال خواب به شکلهای متفاوتی خود را نشان دهد، بنابراین نباید خواب را موضوعی کماهمیت تلقی کرد و از کنار تغییرات قابل توجه در الگوی خواب بهسادگی گذشت.
فلوشیپ پزشکی خواب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تصریح کرد: نکته مهم دیگر این است که بسیاری از مشکلات و اختلالات خواب قابل درمان هستند. درمان اختلالات خواب همیشه به معنای مصرف قرصهای خواب نیست و نباید فقط با مصرف یک دارو، نشانه بیماری را به طور موقت برطرف کنیم و از علت اصلی غافل شویم.
مسائلی با بیان اینکه در پزشکی خواب تلاش میشود ابتدا علت اختلال شناسایی شود و سپس بر اساس علت، درمان مناسب انتخاب شود، ادامه داد: این رویکرد میتواند علاوه بر بهبود وضعیت فعلی بیمار، از بروز مشکلات و عوارض بعدی نیز جلوگیری کند و یکی از باورهای غلط و به نسبت شایع درباره خواب، مربوط به خروپف است.
خروپف میتواند یکی از نشانههای آپنه خواب باشد
وی گفت: گاهی افراد وقتی صدای خروپف کسی را میشنوند، تصور میکنند که او خواب عمیق و خوبی دارد، در حالی که خروپف میتواند یکی از نشانههای آپنه خواب باشد. امروزه ارتباط آپنه خواب با بسیاری از مشکلات و بیماریهای جسمی شناخته شده است و به همین دلیل خروپف شدید و مداوم، بهویژه زمانی که با وقفههای تنفسی در خواب همراه باشد، باید جدی گرفته شود.
فلوشیپ پزشکی خواب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان اضافه کرد: از طرف دیگر، درمان آپنه خواب فقط به استفاده از یک دستگاه خاص محدود نمیشود و روشهای درمانی مختلفی وجود دارد که بسته به شرایط هر بیمار میتوان از آنها استفاده کرد و بسیاری از بیماران بهدلیل نگرانی از هزینههای درمان یا به دلیل اطلاعاتی که از اینترنت و منابع غیرتخصصی دریافت کردهاند، تصور میکنند اگر به آپنه خواب مبتلا باشند باید از یک دستگاه خاص استفاده کنند و به همین دلیل برای ارزیابی مراجعه نمیکنند.
مسائلی افزود: در حالی که وقتی بیمار مراجعه میکند و شرایط او بهطور دقیق بررسی میشود، در بسیاری از موارد میتوان درمان متناسب با وضعیت فرد را انتخاب کرد و بیمار نیز با آگاهی بیشتری درمان را میپذیرد و به نتیجه مطلوب میرسد.
خواب سالم را نمیتوان تنها با تعداد ساعتهایی که فرد در بستر میماند سنجید. کیفیت استراحت، نظم خواب و تغییراتی که در الگوی معمول ایجاد میشود، همگی بخشی از تصویری هستند که باید برای ارزیابی سلامت خواب در نظر گرفته شوند. به همین دلیل، بیتوجهی به تغییرات قابل توجه خواب میتواند موجب شود مشکلی که قابلیت شناسایی و درمان دارد، برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.
تفاوت شرایط سنی و جسمی افراد نیز اهمیت تشخیص دقیق را بیشتر میکند. اختلالی که در یک کودک به شکل خاصی ظاهر میشود، ممکن است در سالمند یا فرد شاغل در شیفت شب نشانههای متفاوتی داشته باشد، بنابراین نمیتوان برای همه افرادی که از خواب خود ناراضی هستند، یک توضیح یا راهکار واحد ارائه کرد و شناخت شرایط فردی، بخش مهمی از مسیر درمان است.
خروپف نیز نمونهای از نشانهای است که نباید همیشه عادی تلقی شود. اگر خروپف شدید و مداوم باشد یا با وقفههای تنفسی همراه شود، بررسی احتمال آپنه خواب اهمیت پیدا میکند. در عین حال، نگرانی درباره درمان نباید مانع مراجعه شود، زیرا تشخیص آپنه بهمعنای الزام به استفاده از یک روش یا دستگاه مشخص برای همه بیماران نیست و انتخاب درمان بر اساس وضعیت هر فرد انجام میشود.
نگاه درست به مشکلات خواب از جایی آغاز میشود که فرد به جای عادیسازی نشانهها یا اتکا به اطلاعات پراکنده، برای شناخت علت مشکل اقدام کند. بسیاری از اختلالات خواب قابل درمان هستند و درمان مؤثر نیز زمانی امکانپذیرتر است که تشخیص دقیق، شرایط فردی و گزینههای موجود کنار یکدیگر بررسی شوند. خواب سالم یک نیاز روزمره است و مراقبت از آن، بخشی از مراقبت از سلامت عمومی محسوب میشود.
نظر شما