به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در عصر تحول دیجیتال و شهرهای هوشمند، دادهها بهعنوان زیرساخت حیاتی مدیریت شهری عمل میکنند. با این حال، مدلهای سنتی مدیریت داده که بر سیستمهای متمرکز، پلتفرمهای انحصاری و ذخیرهسازی ابری شرکتهای بزرگ فناوری متکی بودند، با چالشهای جدی روبهرو شدهاند. وابستگی به تأمینکنندگان انحصاری، ریسکهای امنیتی و حریم خصوصی، تعویضناپذیری داده و ناتوانی در یکپارچهسازی سیستمهای ناهمگن، شهرها را بهدنبال راهحلهای جایگزین سوق داده است.
فضاهای دادهای شهری بهعنوان چارچوبهای امن، قابل اعتماد و حاکمیتمحور برای تبادل داده در اکوسیستمهای شهر هوشمند ظهور کردهاند. این فضاها امکان بهاشتراکگذاری داده بین نهادهای دولتی، بخش خصوصی، دانشگاهها و شهروندان را در حالی فراهم میکنند که حاکمیت داده، حریم خصوصی و امنیت سایبری تضمین شود. برخلاف مدلهای متمرکز سنتی، فضاهای دادهای بر اصول حاکمیت محلی، تعویضپذیری داده و استانداردهای باز تأکید دارند.
شهرها بهدلایل متعددی به سمت فضاهای دادهای حرکت کردهاند: کاهش هزینههای یکپارچهسازی تا ۴۰ درصد، کاهش هزینههای تحلیل عملیاتی، افزایش اعتماد شهروندان از طریق شفافیت و نوآوری با فراهمکردن دسترسی آسانتر به دادههای شهری برای استارتآپها و پژوهشگران. علاوه بر این، فضاهای دادهای با همسویی با مقررات جهانی از جمله «مقررات عمومی حفاظت از دادهها (GDPR)» و چارچوبهای اروپایی، انطباق قانونی را تضمین و امکان همکاری بینشهری را فراهم میکنند. فضاهای دادهای شهری نهتنها یک انتخاب فناورانه، بلکه ضرورتی استراتژیک برای شهرهایی هستند که بهدنبال مدیریت پایدار، شفاف و کارآمد در قرن بیستویکم هستند.
مزایای فضاهای دادهای شهری
فضاهای دادهای شهری مزایای قابلتوجهی در ابعاد مختلف ایجاد میکنند. این فضاها امکان یکپارچهسازی داده از منابع مختلف از جمله حسگرهای ترافیکی، سیستمهای انرژی، پلتفرمهای حملونقل و دادههای دموگرافیک را فراهم میکنند و تحلیلهای جامعتر و دقیقتری را امکانپذیر میسازند. سیستمهای قابلتعویض و بینحوزهای کارایی در هزینههای عمومی را بهبود میبخشند، به تصمیمگیریهای بر پایه شواهد سرعت میدهند و نوآوری بینبخشی را پشتیبانی میکنند. مؤلفههای بنیادین فضاهای دادهای مزایای عملیاتی فوری مانند تبادل سریعتر داده، کاهش هزینههای یکپارچهسازی و بهبود انطباق مقرراتی ایجاد میکنند.
با حفظ دادهها در زیرساختهای محلی یا ابرهای منطقهای، ریسک نقض داده و دسترسی غیرمجاز کاهش پیدا میکند. فضاهای دادهای چارچوبی قابل اعتماد، امن و حاکمیتمحور برای تبادل داده در اکوسیستمهای شهر هوشمند فراهم میکنند. این فضاها با مکانیسمهای رمزنگاری، کنترل دسترسی و حسابرسی شفاف، اطمینان حاصل میکنند که دادهها تنها برای اهداف مجاز و با رضایت صاحبان داده استفاده میشوند.
از سوی دیگر، فضاهای دادهای با کاهش وابستگی به تأمینکنندگان انحصاری و آسان کردن رقابت بین ارائهدهندگان خدمات، هزینهها را کاهش میدهند و نوآوری را تشویق میکنند. ایجاد فضاهای دادهای شهری مدل اقتصادی داده را تقویت میکند. بازیگران عمومی و خصوصی میتوانند بهطور مشترک ارزش ایجاد کنند، کارایی عملیاتی را بهبود بخشند و دروازههایی به سوی خدمات جدید با ارزش افزوده برای شهروندان و کسبوکارها بگشایند. در این فضاها مدلهای کسبوکار جدیدی ظهور میکنند و استارتآپها بر پایه مجموعه دادههای باز خدمات شهری هوشمند توسعه میدهند.
افزون بر این موارد، شفافیت در دسترسی و استفاده از دادهها، اعتماد شهروندان را افزایش میدهد و مشارکت آنها در اکوسیستم شهر هوشمند را تسهیل میکند. فضاهای دادهای با تثبیت درخواستها، پرداختها و اعلانها در یک رابط واحد، اعتماد به فرایندهای شهری را افزایش میدهند، گلوگاههای عملیاتی را کاهش میدهند و از مدل شهری دادهبنیان پشتیبانی میکنند. این فضاها امکان مشارکت شهروندی معنادارتر را فراهم میکنند، زیرا شهروندان میتوانند مشاهده کنند که دادههایشان چگونه استفاده میشود و کنترل بیشتری بر آن داشته باشند.
نقش فضاهای دادهای در کاهش هزینههای مدیریت شهری
فضاهای دادهای شهری نقش کلیدی در کاهش هزینههای مدیریت شهری ایفا میکنند. این فضاها با ایجاد زیرساختهای دادهای قابل تعویض و بینحوزهای، کارایی در هزینههای عمومی را بهبود میدهند و تصمیمگیری را برای مدیران و مسئولان شهری آسانتر میکنند.
فضاهای دادهای با فراهمکردن نقطه دسترسی واحد و خنثی به اطلاعات شهرهای هوشمند، نیاز به بازدید از زیرساخت دادهای هر شهرداری را حذف میکنند و به این ترتیب سرعت را افزایش و هزینهها را کاهش میدهند. مؤلفههای بنیادین فضاهای دادهای مزایای عملیاتی فوری همچون تبادل سریعتر داده و کاهش هزینههای یکپارچهسازی ایجاد میکنند. شهرهای پیشرو در این زمینه گزارش دادهاند که هزینههای یکپارچهسازی سیستمهای ناهمگن تا ۴۰ درصد کاهش پیدا کرده است.
فضاهای دادهای با امکان تحلیلهای جامعتر از دادههای ترافیکی، انرژی، حملونقل و خدمات عمومی، بهینهسازی عملیاتی قابلتوجهی ایجاد میکنند. یک شهر هوشمند با استفاده از حسگرهای اینترنت اشیا و هوش مصنوعی میتواند هزینههای تحلیل عملیاتی را ۳۱ درصد کاهش دهد و ۳. ۱ میلیون دلار صرفهجویی کمیشده به دست آورد. این صرفهجویی شامل صرفهجویی سالانه از پیشگیری از ناهنجاریها، هزینههای تعمیر اضطراری زیرساخت اجتنابشده و نیروی کار پردازش دستی داده بازیافته از طریق خودکارسازی است.
فضاهای دادهای امکان تحلیل الگوهای مصرف انرژی، ردیابی تقاضا و شناسایی ناکارآمدیهای بالقوه سیستم را فراهم میکنند. این تحلیلها منجر به توزیع بهینهتر انرژی در سطح شهر و کاهش هزینهها، مصرف و ردپای کربنی میشوند. بهینهسازی انرژی با شبکههای هوشمند و اتوماسیون ساختمان میتواند هزینههای انرژی شهرداری را ۱۵ تا ۲۵ درصد کاهش دهد. نگهداری پیشگیرانه بر پایه هوش مصنوعی میتواند هزینههای تعمیر واکنشی را برای شبکه آب، جادهها و خدمات عمومی ۲۰ تا ۳۵ درصد کاهش دهد.
پلتفرمهای یکپارچه اگرچه در ابتدا گرانتر هستند، هزینههای نگهداری مستمر را تا ۲۰ درصد کاهش میدهند و ارزش بلندمدت برتری ارائه میکنند. در کوتاهمدت (۰ تا ۱۲ ماه)، استقرار این فضاها بهطور معمول ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش در هزینههای عملیاتی محقق میکنند. مسیرهای بازگشت سرمایه بلندمدت، صرفهجویی تجمعی ۲۵ تا ۴۰ درصد را طی سه تا پنج سال پیشبینی میکنند که توسط کاراییهای انرژی، کاهش هزینههای نگهداری و تحویل بهبودیافته خدمات هدایت میشود.
اگرچه سرمایهگذاری اولیه برای اجرای فضاهای هوشمند قابلتوجه است، مزایای بلندمدت فراتر از بازدههای مالی مستقیم گسترش مییابد. آنها شامل اثرات صرفهجویی در هزینه ناملموس مانند کارایی زمان و نیروی کار، بهبود شرایط زندگی و کار و ارزش پایدار داراییها هستند. این صرفهجویی در هزینه به فضای مالی برای دولتها منجر میشود و اجازه سرمایهگذاری دوباره در زیرساخت، آموزش و بهداشت را میدهد.
آلمان؛ نخستین فضای دادهای شهرداری اروپا بر پایه GAIA-X
در شهر کوچک اتلن در ایالت نوردراین-وستفالن آلمان، طرحی با عنوان «جامعه ایکس Community-X» در حال اجراست که هدف آن ایجاد نخستین فضای دادهای شهری اروپا بر پایه چارچوب «گایا-ایکس» است. این چارچوب با هدف ایجاد شبکهای امن، شفاف و قابل اعتماد برای تبادل دادهها در اروپا شکل گرفته و بر حفظ مالکیت و کنترل دادهها، رعایت حریم خصوصی و قوانین حفاظت از اطلاعات تأکید دارد.
در این طرح، قرار است یک زیرساخت دادهای در سطح شهر ایجاد شود تا شهرداری، کسبوکارهای محلی، مراکز آموزشی و شهروندان بتوانند اطلاعات مورد نیاز خود را به شکلی امن و شفاف با یکدیگر به اشتراک بگذارند. دادههای جمعآوریشده میتواند در زمینههایی همچون بهبود خدمات شهری، تصمیمگیری دقیقتر مدیریت شهری، توسعه کسبوکارهای محلی و ایجاد خدمات و راهکارهای نوآورانه استفاده شود.
فضای دادهای اتلن بر چند اصل کلیدی استوار است.
نخست، حاکمیت داده محلی: دادههای تولیدشده در اتلن در زیرساختهای محلی یا ابرهای منطقهای آلمان ذخیره میشوند و شهرداری کنترل کامل بر دسترسی و استفاده از آنها دارد.
دوم، شفافیت و حسابرسی: هر دسترسی به دادهها و هر استفاده از آنها ثبت و قابل ردیابی است و شهروندان میتوانند مشاهده کنند که دادههایشان چگونه استفاده میشود.
سوم، تعویضپذیری و استانداردهای باز: این فضای دادهای از استانداردهای باز و پروتکلهای تعویضپذیری داده استفاده میکند تا اطمینان حاصل شود که دادهها میتوانند بدون وابستگی به تأمینکنندگان خاص، بین پلتفرمهای مختلف جابهجا شوند.
چهارم، مشارکت چندذینفعی: حکمرانی این جامعه توسط هیئتی متشکل از نمایندگان شهرداری، کسبوکارهای محلی، دانشگاهها و سازمانهای مدنی انجام میشود.
فضای دادهای شهری اتلن چندین مورد استفاده اولیه را پشتیبانی میکند. در حوزه مدیریت انرژی محلی، دادههای مصرف انرژی از ساختمانهای مسکونی، تجاری و عمومی جمعآوری و با دادههای تولید انرژی خورشیدی از پنلهای پشتبام ترکیب میشوند. این تحلیلها به شهرداری و ساکنان اجازه میدهد تا مصرف انرژی را بهینهسازی کنند و پتانسیلهای صرفهجویی را شناسایی کنند. در بخش حملونقل هوشمند، دادههای ترافیکی از حسگرهای شهری، سیستمهای پارکینگ هوشمند و اپلیکیشنهای ناوبری در Community-X یکپارچه میشوند. این دادهها برای بهینهسازی سیگنالهای ترافیکی، مدیریت ظرفیت پارکینگ و ارائه اطلاعات لحظهای به رانندگان استفاده میشوند. شهرداری اتلن از این فضای دادهای برای ارائه خدمات عمومی دیجیتال از جمله درخواستهای آنلاین مجوز، ثبتنام مدارس و رزرو امکانات عمومی استفاده میکند. دادههای تولیدشده در این فرایندها بهطور امن ذخیره و تنها با رضایت شهروندان و برای اهداف مشخص استفاده میشوند.
اگرچه Community-X هنوز در مراحل اولیه استقرار است، اما چند دستاورد اولیه قابلتوجه بوده است که از مهمترین آنها میتوان به افزایش اعتماد شهروندان اشاره کرد. با شفافسازی نحوه استفاده از دادهها و فراهمکردن کنترل بیشتر به شهروندان، پذیرش عمومی خدمات دیجیتال افزایش پیدا کرده است. علاوه بر این، با استفاده از زیرساختهای محلی و استانداردهای باز، وابستگی به تأمینکنندگان انحصاری کاهش پیدا کرده و هزینههای بلندمدت پیشبینیشده ۳۰ درصد کمتر از مدلهای متمرکز سنتی است.
فضای دادهای اتلن به استارتآپها و کسبوکارهای محلی اجازه میدهد تا با دسترسی به دادههای شهری و با رعایت حریم خصوصی و حاکمیت داده، برنامههای کاربردی و خدمات نوین توسعه دهند. چندین استارتآپ محلی در حال توسعه اپلیکیشنهایی برای بهینهسازی مصرف انرژی خانگی، مدیریت پسماند هوشمند و پلتفرمهای اشتراکگذاری منابع محلی هستند.
اتلن کار خود با چند مورد استفاده محدود اما پرتأثیر شروع کرده است و بهتدریج در حال گسترش است. درگیرکردن شهروندان، کسبوکارها و مؤسسات آموزشی از مراحل اولیه طراحی، اطمینان حاصل میکند که فضای دادهای نیازهای واقعی جامعه را برآورده کند. این تجربه اتلن را بهعنوان الگویی برای شهرداریهای کوچک و متوسط در سراسر اروپا تبدیل کرده است که بهدنبال ایجاد فضاهای دادهای محلی، امن و حاکمیتمحور هستند.
نظر شما