به گزارش سرویس ترجمه شهرهای جهان، ساختمان‌های بلند از شانگهای و شنژن گرفته در آسیا تا لندن در اروپا و ژوهانسبورگ در آفریقا، بر الگوی سکونت، قیمت زمین، رفت‌وآمد، مصرف انرژی و حتی تصویر بین‌المللی شهرها تاثیر می‌گذارند. بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ شورای ساختمان‌های بلند و زیستگاه شهری (CTBUH)، تا پایان سال ۲۰۲۵ در جهان ۲۵۹۶ ساختمان با ارتفاع دست‌کم ۲۰۰ متر و ۲۵۸ ساختمان فوق‌بلند با ارتفاع حداقل ۳۰۰ متر تکمیل شده بود. اکنون تعداد ساختمان‌های ۲۰۰ متری و بلندتر، در مقایسه با سال ۲۰۱۷ دوبرابر شده است، همچنین شنژن، نخستین شهر جهان است که بیش از ۲۰۰ ساختمان تکمیل‌شده با ارتفاع بیش از ۲۰۰ متر دارد؛ نشانه‌ای روشن از انتقال بخش مهمی از رشد عمودی شهرها به آسیا.
با این‌حال، بلندتر شدن شهرها تنها به‌معنای بهترشدن زندگی شهری نیست. گزارش جهانی وضعیت ساختمان‌ها و ساخت‌وساز در سال‌های ۲۰۲۶-۲۰۲۵ برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که بخش ساختمان و ساخت‌وساز، مسئول حدود ۳۷ درصد انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای و نزدیک به ۵۰ درصد استخراج مواد اولیه در جهان است. این ارقام مربوط به کل بخش ساختمان و ساخت‌وساز است، نه‌فقط آسمان‌خراش‌ها، اما اهمیت انتخاب مصالح، مصرف انرژی و شیوه ساخت برج‌ها را نشان می‌دهد.
پرسش اساسی در سال ۲۰۲۶ دیگر این نیست که آیا شهرها می‌توانند بلندتر شوند، بلکه این است که چگونه می‌توان از رشد عمودی برای تامین مسکن، کاهش گسترش افقی شهر، تقویت حمل‌ونقل عمومی و افزایش کیفیت زندگی، استفاده کرد، بدون‌آنکه هزینه‌های زیست‌محیطی و نابرابری اجتماعی، تشدید شوند. موضوع قابل توجه این است که آینده شهر عمودی به تعادل میان تراکم، دسترسی عمومی، عدالت اجتماعی و پایداری محیطی وابسته است. شهر موفق الزاما بلندترین ساختمان‌ها را ندارد، بلکه بهترین پیوند را میان ساختمان‌ها، مردم و زندگی روزمره برقرار می‌کند.
شنژن و شانگهای، چین
شنژن نمونه برجسته شهری است که رشد اقتصادی و توسعه ساختمان‌های بلند را به هم پیوند داده است. برج‌های اداری، مراکز تجاری و مجتمع‌های چندمنظوره در این شهر، فعالیت‌های اقتصادی را در محدوده‌ای فشرده، گرد هم آورده‌اند، چنین الگویی می‌تواند استفاده از زمین را بهینه کند و فاصله میان محل کار، خدمات و سکونت را کاهش دهد. به‌ویژه اگر توسعه برج‌ها با شبکه مترو و خدمات عمومی، هماهنگ باشد. شانگهای نیز با احداث منطقه مالی لوجیازویی، نشان می‌دهد که آسمان‌خراش‌ها چگونه می‌توانند به نماد جهانی اقتصاد و ابزار جذب سرمایه، تبدیل شوند، با این‌حال، این الگو زمانی موفق‌تر است که فعالیت‌های شهری فقط به دفاتر اداری و مراکز تجاری، محدود نمانند و فضاهای عمومی، خدمات محلی و مسکن متنوع نیز در دسترس باشند. درواقع تمرکز بیش از حد بر برج‌های لوکس ممکن است به افزایش قیمت زمین و جدایی فضایی گروه‌های درآمدی، منجر شود.
لندن، بریتانیا و فرانکفورت، آلمان
در لندن، مجموعه‌هایی همچون کنری وارف، نشان می‌دهند که برج‌ها می‌توانند مراکز مالی جدید ایجاد کنند و فعالیت‌های اقتصادی را در کنار ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی، متمرکز سازند. فرانکفورت نیز با منطقه مالی خود، نمونه‌ای از حضور ساختمان‌های بلند در شهری با شبکه حمل‌ونقل گسترده و مرکز تاریخی قابل‌تشخیص است. تفاوت مهم میان توسعه موفق و توسعه بلند، شیوه اتصال برج‌ها به بافت شهری است. اگر ورودی ساختمان‌ها به خیابان‌های زنده، میدان‌ها، مسیرهای پیاده و خدمات روزمره متصل باشد، تراکم می‌تواند به پویایی شهر کمک کند، اما برج‌هایی که پیرامون خود فضاهای خالی، خصوصی یا نامناسب برای عابران ایجاد می‌کنند، ممکن است در عمل به جزایری جدا از زندگی عمومی، تبدیل شوند.
ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی و نایروبی کنیا
تجربه شهر ژوهانسبورگ به‌ویژه منطقه سندتون، نشان می‌دهد که ساختمان‌های بلند چگونه می‌توانند مراکز مالی و تجاری جدیدی ایجاد کنند. نایروبی (Upper Hill) نیز با توسعه منطقه تجاری آپر هیل، از برج‌ها برای پاسخگویی به نیاز شرکت‌ها و گسترش فعالیت‌های اقتصادی استفاده کرده است. تجربه این شهرها نشان می‌دهند که رشد عمودی در اقتصادهای درحال‌توسعه، می‌تواند بخشی از فرایند نوسازی شهری باشد، اما موفقیت آن به میزان دسترسی شهروندان به حمل‌ونقل، مسکن مناسب و خدمات عمومی بستگی دارد. پژوهش منتشرشده فوریه ۲۰۲۶ در نشریه Nature Communications، با تحلیل داده‌های ۱۸۲۰ شهر، نشان می‌دهد که الگوهای رشد عمودی در جهان یکسان نیستند. در بسیاری از شهرهای آفریقا، گسترش عمودی به‌جای تمرکز در مراکز مشخص، به شکل پراکنده‌تری رخ می‌دهد؛ الگویی که ممکن است بهره‌وری زمین را افزایش دهد، اما در صورت فاصله زیاد میان محل سکونت و مراکز اشتغال، تراکم ناشی از رفت‌وآمد را نیز بالا ببرد.
سنگاپور؛ آسمان‌خراش‌ها در کنار طبیعت
سنگاپور نمونه‌ای قابل‌توجه از شهری است که نشان می‌دهد موفقیت آسمان‌خراش‌ها فقط به ارتفاع ساختمان‌ها یا تعداد برج‌های بلند محدود نمی‌شود، بلکه به چگونگی پیوند آن‌ها با حمل‌ونقل عمومی، فضای سبز و کیفیت زندگی شهروندان، بستگی دارد. در این شهر پرتراکم آسیایی، ساختمان‌های بلند بخشی از راهبرد استفاده بهینه از زمین هستند، اما برنامه‌ریزی شهری تلاش می‌کند توسعه عمودی را با فضاهای عمومی و طبیعت، تلفیق کند. یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها، مجموعه مارینا وان (Marina One) است؛ پروژه‌ای چندمنظوره در منطقه مرکزی سنگاپور که برج‌های اداری و مسکونی را پیرامون یک فضای سبز بزرگ و چندطبقه سازمان‌دهی کرده است. این طراحی نشان می‌دهد که تراکم ساختمانی نباید به حذف طبیعت از شهر منجر شود. در چنین الگویی، فضای سبز تنها عنصری تزیینی نیست، بلکه بخشی از ساختار معماری و تجربه روزمره کاربران، به شمار می‌رود.
تجربه سنگاپور در سطح برنامه‌ریزی شهری نیز اهمیت دارد. سازمان بازآفرینی شهری این کشور بر ایجاد محله‌هایی تاکید می‌کند که محل سکونت، محل کار، خدمات روزمره و حمل‌ونقل عمومی را به یکدیگر، نزدیک کنند. در برنامه‌های توسعه جدید سنگاپور نیز پیوند میان پارک‌ها، مسیرهای پیاده‌روی و فضاهای عمومی، جایگاه مهمی دارد. البته این الگو به معنای آن نیست که ساخت برج‌های بیشتر، به‌تنهایی شهری پایدارتر می‌سازد. آسمان‌خراش‌ها می‌توانند به استفاده کارآمدتر از زمین کمک کنند، اما اگر دسترسی عمومی، مصرف انرژی، آسایش حرارتی و نیازهای ساکنان نادیده گرفته شوند، تراکم بیشتر ممکن است به مشکلات تازه‌ای منجر شود. تجربه سنگاپور نشان می‌دهد که موفقیت توسعه عمودی زمانی معنا پیدا می‌کند که ارتفاع ساختمان‌ها با کیفیت زندگی در سطح خیابان همراه باشد.
نظر شما