به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در شهرهایی که زندگی روزمره زیر فشار ترافیک، افزایش هزینه‌های مسکن، تنهایی اجتماعی و تغییرات اقلیمی، قرار گرفته است، میدان‌ها می‌توانند فضایی مشترک برای ملاقات، استراحت، گفت‌وگو، فعالیت اقتصادی و تجربه هویت جمعی، فراهم کنند. اهمیت این موضوع با روند شهرنشینی جهانی ارتباط مستقیم دارد.
بر اساس گزارش‌های سازمان ملل، سال ۲۰۲۵ حدود ۴۵ درصد جمعیت جهان در شهرها زندگی می‌کردند و سهم جمعیت شهری، با احتساب شهرک‌ها و دیگر سکونتگاه‌های شهری، از نیمی از جمعیت جهان، فراتر می‌رفت. این روند نشان می‌دهد که کیفیت فضاهای عمومی، بخشی از سیاست‌گذاری ضروری برای آینده شهرها است. در واقع میدان شهری زمانی به قلب تپنده شهر تبدیل می‌شود که مردم نه‌فقط برای عبور، بلکه برای ماندن، دیدار، مشارکت و تجربه زندگی جمعی به آن مراجعه کنند. در سال ۲۰۲۶، ارزیابی موفقیت میدان‌های شهری بر اساس میزان دسترسی پیاده، وجود سایه و پوشش گیاهی، امنیت زنان و کودکان، امکان حضور سالمندان و افراد دارای معلولیت، تنوع فعالیت‌های اجتماعی و پیوند میدان با حمل‌ونقل عمومی انجام شد. همچنین پژوهش‌های حوزه شهرسازی بر اهمیت فضاهای عمومی فراگیر و تاب‌آور در برابر گرما و مخاطرات اقلیمی، تاکید دارند.
در ادامه به معرفی بعضی از میدان‌های شهرهای جهان می‌پردازیم که امروزه به قلب تپنده شهرها تبدیل شده‌اند:
میدان Piazze Aperte؛ میلان ایتالیا
میلان نمونه‌ای از این رویکرد است که نشان می‌دهد چگونه می‌توان فضای اشغال‌شده به‌وسیله خودروها را به محیطی برای زندگی اجتماعی تبدیل کرد. برنامه «میدان‌های باز» که سال ۲۰۱۸ در این شهر آغاز شد، با استفاده از اقداماتی همچون رنگ‌آمیزی خیابان، نصب گلدان، افزودن مبلمان شهری و بهبود مسیرهای دوچرخه، فضاهای کم‌استفاده را به مکان‌هایی برای تعامل و فعالیت محله‌ای، تبدیل کرد. یکی از ویژگی‌های مهم این برنامه، اجرای آزمایشی تغییرات و ارزیابی بازخورد ساکنان پیش از تثبیت طرح‌های دائمی است. گزارش رصدخانه تحرک شهری اتحادیه اروپا در دسامبر ۲۰۲۵، این تجربه را نمونه‌ای از شهرسازی تاکتیکی و مشارکت شهروندان معرفی می‌کند.
میدان گلوریس کاتالانس؛ بارسلونا، اسپانیا
در بارسلونا، بازآفرینی میدان گلوریس کاتالانس نشان می‌دهد که میدان شهری می‌تواند هم‌زمان نقش فضای سبز، مسیر پیاده‌روی و زیرساخت سازگاری با تغییرات اقلیمی را ایفا کند. این پروژه که سال ۲۰۲۵ به مرحله بهره‌برداری رسید، بخشی از فضای تحت سلطه تقاطع‌های ترافیکی را به محیطی سبز با وسعت حدود ۴۳ هزار متر مربع، تبدیل کرده است؛ مسیرهای پیاده و دوچرخه، فضاهای بازی و ورزش و راهکارهای مدیریت آب باران، عناصر اصلی این بازآفرینی هستند. این تجربه نشان می‌دهد که موفقیت میدان تنها به حضور مردم وابسته نیست، بلکه به توانایی آن در پیونددادن زندگی اجتماعی با طبیعت و زیرساخت‌های شهری نیز بستگی دارد.
میدان گوانگوامون؛ سئول، کره جنوبی
میدان گوانگوامون در سئول نمونه‌ای از فضای عمومی است که اهمیت تاریخی و نمادین را با فعالیت‌های روزمره شهروندان، پیوند می‌دهد. این میدان با محوریت تاریخی خود، فضاهایی برای پیاده‌روی، گردهمایی، رویدادهای فرهنگی و استراحت، فراهم می‌کند. نزدیکی به ایستگاه‌های مترو و جاذبه‌های تاریخی نیز امکان دسترسی گروه‌های مختلف را افزایش می‌دهد. تجربه سئول یادآور این نکته است که میدان موفق باید بخشی از شبکه حمل‌ونقل و مسیرهای پیاده شهر باشد، نه جزیره‌ای مستقل که دسترسی به آن دشوار است. البته کیفیت چنین فضایی به حفظ تعادل میان برگزاری رویدادهای بزرگ، استفاده روزمره و آسایش ساکنان اطراف، وابسته است. تجربه بازآفرینی فضاهای عمومی سئول، در مقیاسی گسترده‌تر نشان می‌دهد که احیای پیوند میان طبیعت و زندگی شهری می‌تواند کیفیت تجربه عابران را تغییر دهد. در واقع میدان‌ها زمانی به کانون زندگی تبدیل می‌شوند که در اطراف آن‌ها کاربری‌های متنوع، خدمات محلی، حمل‌ونقل عمومی و مسیرهای امن پیاده وجود داشته باشد. حضور فروشگاه‌ها، رستوران‌ها و فعالیت‌های فرهنگی در پیرامون میدان، امکان استفاده از فضا در ساعات مختلف روز را افزایش می‌دهد. در مقابل، میدانی که فقط برای مراسم رسمی طراحی شده باشد، ممکن است خارج از زمان برگزاری رویدادها، کم‌تحرک باقی بماند.
منطقه بدون خودرو در مرکز شهر؛ کیگالی رواندا
کیگالی نمونه‌ای ارزشمند از نقش فضاهای عمومی در شکل‌گیری هویت شهری در آفریقا است. منطقه بدون خودرو در مرکز این شهر، که پیش‌تر بخشی از خیابان‌های پرتردد بود، اکنون برای پیاده‌روی، استراحت، دوچرخه‌سواری، فعالیت‌های تجاری و رویدادهای محلی استفاده می‌شود. نتیجه یک مطالعه‌منتشرشده در آوریل ۲۰۲۶، نشان داد که میدان موفق فقط مکانی برای حضور فیزیکی نیست، بلکه باید خاطره، هویت و ارتباط عاطفی میان مردم و شهر ایجاد کند.
میدان گرین‌مارکت؛ کیپ‌تاون آفریقای جنوبی
میدان گرین‌مارکت در کیپ‌تاون، نمونه‌ای از پیوند میراث تاریخی با اقتصاد محلی است. این میدان با بازار، فروشندگان و حضور گردشگران و شهروندان، به فضایی برای تبادل اقتصادی و فرهنگی تبدیل شده است. در ماه ژوئن ۲۰۲۶، شهرداری کیپ‌تاون از بازگشایی تاسیسات بهداشتی بازسازی‌شده میدان خبر داد؛ اقدامی که اهمیت امکانات پایه، نظافت، روشنایی و امنیت را در حفظ کیفیت فضاهای عمومی، نشان می‌دهد. تجربه این میدان یادآور آن است که طراحی زیبا بدون نگهداری مستمر و حمایت از کسب‌وکارهای محلی، نمی‌تواند پویایی بلندمدت ایجاد کند.
نظر شما