الهام حسینی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه رژیمهای روزهداری در سالهای اخیر، به یکی از پرمناقشهترین الگوهای تغذیهای در پژوهشهای سلامت تبدیل شده است، اظهار کرد: پرسشی که مطرح می شود این است که آیا الگوهای تغذیهای میتواند فراتر از کاهش وزن، بر خواب، خلقوخو و رفتارهای خوردن نیز اثر بگذارد؟ نتایج یک مقاله مروری جدید با موضوع رژیم های روزه داری و تاثیر آنها بر رفتارهای خوردن، خواب، خلق و خو و بهزیستی نشان میدهد پاسخ این پرسش، پیچیدهتر از آن است که بتوان با قطعیت درباره آن داوری کرد.
وی افزود: رژیمهای روزهداری بیش از آنکه بر نوع غذا تمرکز داشته باشند، بر زمان دریافت انرژی متمرکز هستند و هدف اصلی این الگوها ایجاد یک چرخش متابولیکی در بدن است، به این معنا که پس از چندین ساعت ناشتایی، بدن از مصرف گلوکز به سمت استفاده از ذخایر چربی حرکت میکند و در پی آن اجسام کِتونی تولید میشود، در نتیجه این تغییر میتواند بر اشتها، احساس سیری و حتی بعضی از سازوکارهای عصبی مؤثر بر خلقوخو اثر بگذارد.
استادیار علوم بهداشتی و پژوهشگر مرکز تحقیقات تغذیه و امنیت غذایی با اشاره به انواع رایج این رژیمها ادامه داد: الگوهایی همچون روزهداری یک روز در میان، رژیم پنج به دو و محدودیت زمانی دریافت غذا در مطالعات مختلف بررسی شدهاند و در همه این روشها، تناوبی میان دوره ناشتایی و پنجره غذا خوردن برقرار است، اما شدت محدودیت و مدت آن متفاوت است.
حسینی درباره تأثیر این رژیمها بر احساس گرسنگی و سیری عنوان کرد: در مطالعات پژوهشی کوتاهمدت مشاهده شده است در ابتدای اجرای رژیم، گرسنگی افزایش مییابد، اما با گذشت زمان و سازگاری بدن، احساس سیری احتمالاً به دلیل تولید اجسام کِتونی تقویت میشود؛ با این حال، در بعضی مطالعات بلندمدت چنین تغییری مشاهده نشده و حتی با وجود کاهش وزن، احساس گرسنگی و سیری تفاوت معناداری نداشته است.
وی درباره مهار غذایی یعنی توانایی فرد در کنترل آگاهانه خوردن اضافه کرد: برخی شواهد نشان میدهد رژیمهای مبتنی بر کاهش تدریجی کالری، به دلیل انعطافپذیری بیشتر با مهار غذایی سالمتر و پایدارتر همراه هستند و در مقابل، در بعضی از الگوهای سختگیرانه روزهداری، مواردی از پرخوری جبرانی در پنجره غذایی گزارش شده است. البته این یافتهها یکدست نیست و به ویژگیهای فردی و نحوه اجرای رژیم بستگی دارد.
روزهداری میتواند تمایل به برخی غذاهای پرانرژی را کاهش دهد / لزوم اجرای رژیم روزهداری تحت نظر متخصص
عضو هیئت علمی پژوهشی مرکز تحقیقات تغذیه و امنیت غذایی با اشاره به سازوکار پاداش غذایی خاطرنشان کرد: پاداش غذایی شامل دو مؤلفه دوست داشتن و خواستن است و بعضی شواهد نشان میدهد روزهداری میتواند تمایل به برخی غذاهای پرانرژی را کاهش دهد، اما این اثر همیشگی و قطعی نیست و تحت تأثیر فعالیت بدنی، ترکیب رژیم و شرایط روانی فرد قرار دارد.
حسینی درباره ارتباط این رژیمها با خلقوخو و کیفیت زندگی افزود: در بعضی از مطالعات پژوهشی بهویژه در افرادی با اضافهوزن یا چاقی شکمی، محدودیت زمانی غذا خوردن با بهبود کیفیت زندگی و خلقوخو همراه بوده است، اما در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو که اختلال خواب نیز داشتند، اگرچه شاخصهای متابولیک بهبود پیدا کرد، تغییری در کیفیت خواب یا اضطراب مشاهده نشد.
وی با تأکید بر نقش ریتم شبانهروزی در متابولیسم بدن عنوان کرد: بدن دارای ساعت زیستی مرکزی در هیپوتالاموس است که با چرخه نور و تاریکی تنظیم میشود و همراستایی زمان غذا خوردن با این چرخه میتواند پیامدهای متابولیکی مطلوبتری داشته باشد؛ شواهد نشان میدهد اگر پنجره غذایی در ساعات ابتدایی روز تنظیم شود، ممکن است نتایج بهتری حاصل شود.
دکتری تخصصی- پژوهشی علوم بهداشتی گفت: بعضی دیگر از مطالعات پژوهشی، افزایش مدت خواب، بعضی بهبود کیفیت خواب و بعضی دیگر نیز بدون تغییر را گزارش کردهاند؛ بنابراین اثر رژیمهای روزهداری بر خواب وابسته به نوع الگو، مدت اجرا و شرایط فردی است.
حسینی با بیان اینکه رژیمهای روزهداری راهحلی قطعی برای بهبود خلقوخو و خواب ندارند و البته بیاثر هم نیستند و وابسته به شرایط اجرای رژیم و ویژگیهای فردی است، عنوان کرد: در حال حاضر، توصیه ما این است که هرگونه اجرای رژیم روزهداری با ارزیابی فردی و تحت نظر متخصص انجام شود، زیرا پاسخ متابولیکی و روانی افراد به این الگوها یکسان نیست.
نظر شما