به گزارش خبرگزاری ایمنا، موفقیت تحصیلی فقط به هوش و تلاش فردی محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از مهارتهای فردی و اجتماعی در شکلگیری آن نقش دارند. در میان این مهارتها، توانایی برقراری ارتباط مؤثر جایگاه ویژهای دارد و دانشآموزان هر روز در محیط مدرسه با معلمان، همکلاسیها و کادر آموزشی در تعامل هستند و کیفیت این تعاملها میتواند مسیر یادگیری آنها را هموارتر یا دشوارتر کند.
مهارتهای ارتباطی به دانشآموز کمک میکند تا افکار، احساسات و نیازهای خود را به شیوهای روشن و محترمانه بیان کند. چنین توانایی باعث میشود فرد در محیط آموزشی احساس اعتمادبهنفس بیشتری داشته باشد و بتواند نقش فعالتری در فرایند یادگیری ایفا کند. یادگیری زمانی عمیقتر میشود که دانشآموز تنها شنونده نباشد، بلکه در جریان تبادل نظر و گفتوگو حضور داشته باشد.
از سوی دیگر، ارتباط مؤثر فقط به صحبت کردن محدود نمیشود، بلکه شامل گوش دادن دقیق، همدلی و درک دیدگاههای دیگران نیز هست. دانشآموزی که بتواند با دقت به توضیحات معلم گوش دهد و نظرات همکلاسیهایش را درک کند، دید گستردهتری نسبت به موضوعات درسی پیدا میکند. این تعامل سازنده، فضای کلاس را پویا و یادگیری را معنادارتر میکند.
در دنیای امروز که همکاری و کار گروهی اهمیت زیادی یافته است، توانایی تعامل سازنده با دیگران یک ضرورت به شمار میرود. بسیاری از فعالیتهای آموزشی بهصورت مشارکتی انجام میشوند و موفقیت در آنها نیازمند مهارت گفتوگو، هماهنگی و احترام متقابل است، بنابراین تقویت مهارتهای ارتباطی نهتنها به پیشرفت درسی، بلکه به رشد اجتماعی دانشآموز نیز کمک میکند.
میتوان گفت مهارتهای ارتباطی پلی میان تواناییهای علمی و دستاوردهای عملی هستند. دانشآموزی که بتواند دانش خود را به درستی بیان کند، از دیگران بیاموزد و در محیط آموزشی تعامل سازنده داشته باشد، مسیر موفقیت را با اطمینان بیشتری طی خواهد کرد. به همین دلیل، بررسی نقش این مهارتها در پیشرفت تحصیلی موضوعی مهم و قابل تأمل است.
نقش مهارتهای ارتباطی در درک بهتر مطالب درسی، اهمیت پرسشگری و بیان ابهامها در فرایند یادگیری، تأثیر ارتباط مؤثر با معلم بر پیشرفت تحصیلی، جایگاه کار گروهی در تقویت تعامل و موفقیت درسی، نقش گوش دادن فعال در بهبود عملکرد تحصیلی، پیامدهای ضعف مهارتهای ارتباطی بر یادگیری و راهکارهای تقویت مهارتهای ارتباطی در مدرسه با مائده سلیمی، روانشناس بالینی کودک و نوجوان گفتوگویی داشتیم که شرح آن را در ادامه میخوانید.
ایمنا: مهارتهای ارتباطی چگونه میتوانند به درک بهتر مطالب درسی کمک کنند؟
سلیمی: مهارتهای ارتباطی باعث میشوند دانشآموز بتواند هنگام روبهرو شدن با مطالب دشوار، پرسشهای خود را بهدرستی بیان کند. وقتی فرد بتواند ابهامهایش را واضح توضیح دهد، معلم هم راحتتر متوجه مشکل میشود و توضیح دقیقتری ارائه میدهد. این تعامل ساده، یادگیری را عمیقتر میکند.
همچنین گوش دادن فعال یکی از مهمترین بخشهای ارتباط مؤثر است. دانشآموزی که با دقت به توضیحات معلم گوش میدهد و نکات مهم را تشخیص میدهد، مطالب را بهتر در ذهن خود سازماندهی میکند و این مهارت باعث میشود سوءتفاهمهای درسی کمتر شود.
از سوی دیگر، مشارکت در بحثهای کلاسی نیز به فهم بهتر کمک میکند. وقتی دانشآموزان دیدگاههای مختلف را میشنوند و نظر خود را بیان میکنند، ذهن آنها فعالتر میشود و موضوع را از زاویههای گوناگون بررسی میکنند. ارتباط مؤثر با همکلاسیها در زمان مطالعه گروهی نیز باعث تبادل اطلاعات و توضیح مفاهیم به زبان سادهتر میشود. گاهی توضیح یک دوست میتواند مطلبی را روشن کند که پیش از آن مبهم بوده است.
ایمنا: چرا توانایی بیان پرسشها و ابهامها در کلاس درس مهم است؟
سلیمی: بیان پرسش نشاندهنده توجه و علاقه دانشآموز به موضوع درس است. وقتی دانشآموز سؤال میپرسد، در واقع در فرایند یادگیری فعالانه شرکت میکند و فقط شنونده منفعل نیست. پرسیدن سؤال باعث میشود نقاط ضعف یادگیری مشخص شوند. بسیاری از دانشآموزان ممکن است مطلبی را درست متوجه نشده باشند، اما از پرسیدن خجالت بکشند. مطرح کردن سؤال میتواند به روشن شدن موضوع برای کل کلاس کمک کند.
همچنین طرح پرسش به تقویت اعتمادبهنفس کمک میکند و دانشآموزی که یاد میگیرد محترمانه و واضح سؤال بپرسد، در آینده نیز در موقعیتهای علمی و شغلی موفقتر عمل خواهد کرد. پرسشگری ذهن را تحلیلگر و نقاد بار میآورد. این مهارت فقط به درس محدود نمیشود، بلکه در تصمیمگیریهای زندگی نیز تأثیر مثبت دارد.
ایمنا: ارتباط مؤثر با معلمان چه تأثیری بر پیشرفت تحصیلی دانشآموزان دارد؟
سلیمی: ارتباط مثبت با معلم باعث ایجاد احساس امنیت و اعتماد در دانشآموز میشود. وقتی دانشآموز احساس کند معلم او را درک میکند، با انگیزه بیشتری در کلاس شرکت میکند. گفتوگوی سازنده با معلم کمک میکند بازخوردهای دقیقتری دریافت شود و دانشآموز میتواند درباره نقاط قوت و ضعف خود آگاه شود و برای بهبود برنامهریزی کند.
همچنین رابطه محترمانه و صمیمانه باعث میشود دانشآموز در صورت بروز مشکل تحصیلی یا شخصی، راحتتر موضوع را مطرح کند و راهنمایی بگیرد. در مجموع، این ارتباط سالم، فضای آموزشی را مثبتتر میکند و زمینه رشد علمی و شخصیتی دانشآموز را فراهم میسازد.
ایمنا: کار گروهی چه نقشی در تقویت مهارتهای ارتباطی و موفقیت درسی ایفا میکند؟
سلیمی: کار گروهی فرصتی برای تمرین صحبت کردن، گوش دادن و احترام به نظرات دیگران فراهم میکند و در چنین فضایی، دانشآموز یاد میگیرد چگونه ایدههای خود را واضح بیان کند. همکاری در گروه باعث میشود افراد مسئولیتپذیری بیشتری داشته باشند. هر عضو باید سهم خود را انجام دهد و این امر نظم و تعهد را تقویت میکند.
همچنین در کار گروهی، دانشآموزان از یکدیگر یاد میگیرند و توضیح دادن مطالب به دیگران باعث تثبیت بهتر آنها در ذهن میشود.
ایمنا: چگونه میتوان مهارتهای ارتباطی را در محیط مدرسه تقویت کرد؟
سلیمی: برگزاری فعالیتهای گروهی و بحثهای کلاسی یکی از بهترین روشها برای تقویت ارتباط است و این فعالیتها به دانشآموزان فرصت تمرین میدهد. آموزش مهارت گوش دادن و بیان مؤدبانه نظر نیز میتواند در قالب کارگاههای آموزشی انجام شود و تمرین مستمر، کلید پیشرفت در این زمینه است.
تشویق دانشآموزان به پرسیدن سؤال و ارائه نظر، فضای کلاس را پویا میکند. وقتی محیط امن باشد، افراد راحتتر صحبت میکنند. حمایت خانواده و معلمان نقش مهمی دارد و الگوی رفتاری بزرگترها تأثیر مستقیمی بر شیوه ارتباطی دانشآموزان خواهد داشت. تجربه کار گروهی مهارت حل تعارض را نیز تقویت میکند و این مهارتی است که در موفقیت تحصیلی و اجتماعی بسیار مهم است.
ایمنا: گوش دادن فعال چگونه میتواند عملکرد تحصیلی را بهبود ببخشد؟
سلیمی: گوش دادن فعال یعنی تمرکز کامل بر سخنان گوینده و تلاش برای درک دقیق پیام او و این مهارت موجب میشود دانشآموز جزئیات مهم درس را از دست ندهد. وقتی فرد با دقت گوش میدهد، کمتر دچار اشتباه در انجام تکالیف میشود، زیرا دستورالعملها را درست دریافت کرده است.
گوش دادن فعال همچنین باعث تقویت حافظه میشود. تمرکز بالا هنگام شنیدن مطالب، احتمال بهخاطر سپردن آنها را افزایش میدهد. در نتیجه، دانشآموزی که این مهارت را دارد، در امتحانات عملکرد بهتری خواهد داشت و اعتمادبهنفس بیشتری تجربه میکند.
ایمنا: ضعف در مهارتهای ارتباطی چه پیامدهایی برای یادگیری دانشآموز دارد؟
سلیمی: ضعف در بیان منظور ممکن است باعث شود دانشآموز نتواند مشکلات درسی خود را توضیح دهد و در نتیجه، ابهامها باقی میمانند و یادگیری ناقص میشود. نداشتن مهارت گوش دادن نیز باعث میشود بخشهایی از درس بهدرستی درک نشود. این موضوع میتواند در درازمدت موجب افت تحصیلی شود و ضعف ارتباطی ممکن است باعث انزوا و کاهش مشارکت در کلاس شود.
دانشآموزی که تعامل کمی دارد، فرصتهای یادگیری کمتری نیز خواهد داشت و این مشکل میتواند بر اعتمادبهنفس فرد تأثیر منفی بگذارد و انگیزه تحصیلی او را کاهش دهد.
نظر شما