به گزارش خبرگزاری ایمنا، بدن انسان برای ادامه حیات نیازمند مجموعهای از فرآیندهای زیستی پیچیده است که در سطح سلولی و مولکولی رخ میدهند. این فرایندها با دقتی چشمگیر طراحی شده است تا انرژی لازم برای فعالیتهای روزانه، رشد و ترمیم بافتها فراهم شود و با وجود این نظم، همواره مقداری ترکیبات ناخواسته در جریان تولید انرژی و واکنشهای شیمیایی ایجاد میشوند و این ترکیبات که به عنوان رادیکالهای آزاد شناخته میشوند، اگر کنترل نشوند میتوانند به ساختارهای حیاتی بدن آسیب برسانند و سلامت عمومی را تهدید کنند.
رادیکالهای آزاد در اصل بخشی طبیعی از فعالیتهای زیستی هستند، اما زمانی خطرناک میشوند که میزان تولید آنها از ظرفیت دفاعی بدن فراتر رود. این وضعیت که استرس اکسیداتیو نام دارد، به مرور زمان موجب تخریب پروتئینها، چربیها و حتی DNA سلولی میشود. پیامدهای این تخریب در سطح کلان، به شکل پیری زودرس، کاهش توانایی اندامها و افزایش احتمال ابتلاء به بیماریهای مزمن بروز میکند.
برای مقابله با این تهدید درونی، بدن به ترکیباتی نیاز دارد که بتوانند رادیکالهای آزاد را خنثی کنند و این ترکیبات همان آنتیاکسیدانها هستند که نقش محافظان سلولی را ایفا میکنند، بعضی آنتیاکسیدانها به طور طبیعی در بدن ساخته میشوند، مانند آنزیمهای کبدی با خاصیت سمزدایی، اما بسیاری دیگر باید از طریق تغذیه وارد بدن شوند و این واقعیت نشان میدهد که رژیم غذایی سالم نه تنها برای تأمین انرژی، بلکه برای حفظ سلامت سلولی و پیشگیری از بیماریها ضروری است.
اهمیت تغذیه در این زمینه تنها به دریافت آنتیاکسیدانها محدود نمیشود و کیفیت و تنوع مواد غذایی، تازگی آنها و تناسب با نیازهای فردی، همگی در میزان کارایی سیستم دفاعی بدن نقش دارند و سوءتغذیه یا مصرف غذاهای فراوریشده و ناسالم میتواند توان دفاعی بدن را کاهش دهد و حتی زمینهساز بیماریهای خودایمنی شود که در آنها سیستم ایمنی به جای دفاع، به تخریب بافتهای خودی میپردازد، بنابراین تغذیه صحیح نخستین خط دفاعی در برابر آسیبهای سلولی است.
آسیب اکسیداتیو در پی تولید رادیکالهای آزاد و اکسیژنهای فعال در داخل بدن
رضا امانی، متخصص تغذیه، فلوشیپ تغذیه بالینی و استاد دانشگاه با بیان اینکه میتوکندری یا همان مایتوکندری، اندامکی است که هیچ اضافهکاری دریافت نمیکند و راندمان عملکردی آن بین ۹۰ تا ۹۵ درصد است و از شاهکارهای خلقت به شمار میآید، به خبرنگار ایمنا میگوید: وظیفه اصلی این اندامک انجام فرایند اکسیداسیون و احیای بدن و در واقع تنفس سلولی است و توجه به این آن به این دلیل اهمیت دارد که شاهکلید موضوع صحبت درباره آنتیاکسیدانها، مربوط به این اندامک است.
وی با بیان اینکه میتوکندری با تمام جانفشانی خود فعالیت میکند، اما حدود ۵ تا ۱۰ درصد نشتی دارد، میافزاید: این نشتی به معنای تولید رادیکالهای آزاد و اکسیژنهای فعال در داخل بدن است که در طول زمان موجب آسیب اکسیداتیو میشوند، این فرایند یک پدیده درونی است و یکی از دلایل اصلی پدیده پیری، فرسودگی بافتها و سالمندی محسوب میشود.
متخصص تغذیه، فلوشیپ تغذیه بالینی و استاد دانشگاه با بیان اینکه راندمان میتوکندری در بدن انسان به حدود ۹۵ درصد میرسد و با این حال، مقدار اندک نشتی آن در طول زمان میتواند آسیبزا باشد و بدن برای کاهش این آسیبها نیازمند ابزارهای دفاعی است، تصریح میکند: در این شرایط است که نقش آنتیاکسیدانها به عنوان محافظان بدن مطرح میشود.
آنتیاکسیدانها چگونه تأمین میشود؟ / ضرورت انتخاب صحیح و آگاهانه مواد غذایی
امانی ادامه میدهد: بخشی از آسیبهای اکسیداتیو منشأ درونی دارند و به عنوان مثال، در بعضی بیماریهای خودایمنی مانند دیابت نوع یک، آرتریت روماتوئید یا بیماری اماس، گلبولهای سفید به بافتهای خود بدن حمله میکنند و حتی سوءتغذیه نیز میتواند چنین شرایطی را ایجاد کند و بدن تا حدی با کمک آنتیاکسیدانها در برابر این آسیبها مقاومت میکند.
وی با بیان اینکه آنتیاکسیدانها به دو دسته کلی تقسیم میشوند، میگوید: بخشی از آنها از طریق مواد غذایی تأمین میشوند و بدن قادر به ساخت آنها نیست و بخشی دیگر توسط خود بدن ساخته میشوند، اما برای تولید آنها نیز نیاز به مواد اولیهای وجود دارد که باید از طریق تغذیه تأمین شود و به عنوان مثال، ویتامین C و ویتامین E از جمله آنتیاکسیدانهایی هستند که بدن انسان قادر به ساخت آنها نیست و باید از طریق رژیم غذایی وارد بدن شوند.
متخصص تغذیه، فلوشیپ تغذیه بالینی و استاد دانشگاه با بیان اینکه در مقابل، بعضی ترکیبات مانند آنزیمهای کبدی، دارای اثرات سمزدایی و آنتیاکسیدانی هستند، اما تولید آنها نیز وابسته به دریافت مواد خام از طریق تغذیه است، اضافه میکند: حتی در این موارد نیز بدن به انتخاب صحیح و آگاهانه مواد غذایی وابسته است.
پدیده رادیکالهای آزاد، در طب سنتی با مفهوم اخلاط فاسد توضیح داده میشود / تخریب بافتها و کاهش نشاط در پی وجود مواد زائد در بدن
بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه در طب سنتی، مفهوم قوای مدبره معادل همان نیروی حیاتی است که در پزشکی نوین توسط میتوکندری تولید و مدیریت میشود، به خبرنگار ایمنا میگوید: این نیرو مسئول حفظ تعادل بدن و جلوگیری از فرسودگی زودرس است و توصیه میشود افراد با رعایت اصول تغذیه و سبک زندگی سالم، این قوا را تقویت کنند و توصیههایی از جمله خواب کافی، پرهیز از استرس و مصرف غذاهای تازه و طبیعی را جدی بگیرند.
وی با بیان اینکه پدیده رادیکالهای آزاد در طب نوین، در طب سنتی با مفهوم اخلاط فاسد توضیح داده میشود، میافزاید: این مواد زائد در بدن موجب تخریب بافتها و کاهش نشاط میشوند و برای پیشگیری از تجمع آنها، توصیه میشود مصرف غذاهای سنگین، چرب و صنعتی کاهش یابد و جای خود را به خوراکیهای سبک و متناسب با مزاج بدهد.
پزشک و متخصص طب سنتی با اشاره به اینکه طب سنتی تغذیه صحیح را مهمترین ابزار دفاعی بدن میداند، تصریح میکند: مصرف میوهها و سبزیجات تازه، بهویژه انار، انگور سیاه، سبزیهای برگ سبز و دمنوشهای گیاهی، میتواند همان نقشی را ایفا کند که آنتیاکسیدانها در پزشکی مدرن دارند و توصیه میشود این خوراکیها به طور منظم در رژیم غذایی روزانه گنجانده شوند.
گیاهان دارویی منابع طبیعی آنتیاکسیدان است / انتخاب صحیح مواد غذایی و سبک زندگی سالم؛ اساس پیشگیری از پیری زودرس و بیماریهای مزمن
یوسفیان با اشاره به بیماریهای خودایمنی و اختلال مزاج و با بیان اینکه در نگاه طب سنتی، بیماریهای خودایمنی نتیجه غلبه یکی از مزاجها و ضعف قوای مدبره هستند، ادامه میدهد: به عنوان مثال، افزایش حرارت یا رطوبت غیرطبیعی بدن میتواند سیستم دفاعی را مختل کند و توصیه پزشکان سنتی در این شرایط، اصلاح مزاج از طریق رژیم غذایی متعادل، پرهیز از خوراکیهای ناسازگار با مزاج فرد و استفاده از گیاهان دارویی تنظیمکننده است.
وی میگوید: گیاهان دارویی در طب سنتی به عنوان منابع طبیعی آنتیاکسیدان شناخته میشوند و زعفران، دارچین، گل گاوزبان و چای سبز از جمله ترکیباتی هستند که به پاکسازی خون و کاهش اثرات اخلاط فاسد کمک میکنند. توصیه میشود این گیاهان با توجه به مزاج فرد و زیر نظر متخصص طب سنتی به صورت دمنوش یا ادویه در برنامه غذایی گنجانده شوند.
پزشک و متخصص طب سنتی با تاکید بر اینکه انتخاب صحیح مواد غذایی و سبک زندگی سالم، اساس پیشگیری از پیری زودرس و بیماریهای مزمن است، اضافه میکند: پرهیز از غذاهای فراوریشده، مصرف آب کافی، رعایت اصول خواب و فعالیت بدنی منظم، از جمله توصیههای کلیدی طب سنتی برای حفظ سلامت است و این توصیهها همراستا با یافتههای پزشکی نوین درباره نقش تغذیه و آنتیاکسیدانها در کاهش آسیبهای سلولی است.
پژوهشهای علمی نشان داده است که بسیاری از بیماریهای مزمن، از دیابت نوع یک گرفته تا آرتریت روماتوئید و اماس، با فرایندهای اکسیداتیو و ضعف دفاعی بدن ارتباط مستقیم دارند. در چنین شرایطی، تقویت سیستم دفاعی از طریق تغذیه مناسب و مصرف منابع طبیعی آنتیاکسیدانها میتواند شدت بیماری را کاهش دهد و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد و این یافتهها اهمیت انتخاب آگاهانه مواد غذایی را دوچندان میسازد.
منابع طبیعی آنتیاکسیدانها گسترده و متنوع است و میوهها و سبزیجات تازه، گیاهان دارویی و نوشیدنیهای سنتی همگی میتوانند به کاهش اثرات رادیکالهای آزاد کمک کنند. خوراکیهایی مانند انار، انگور سیاه، چای سبز و زعفران علاوه بر اثرات آرامبخش، توانایی پاکسازی خون و تقویت قوای بدن را دارند و گنجاندن این مواد در رژیم غذایی روزانه، راهی ساده و مؤثر برای افزایش مقاومت بدن در برابر آسیبهای سلولی است.
سبک زندگی سالم نیز به اندازه تغذیه اهمیت دارد. خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس و پرهیز از دخانیات و غذاهای صنعتی، همگی عواملی هستند که توان دفاعی بدن را تقویت میکنند و این توصیهها نشان میدهند که سلامت یک مفهوم چندبعدی است و تنها با ترکیب تغذیه صحیح و سبک زندگی متعادل میتوان از پیری زودرس و بیماریهای مزمن جلوگیری کرد.
به طور کلی، ترکیب یافتههای علمی نوین با آموزههای سنتی و تجربی، چشماندازی جامع برای ارتقای سلامت عمومی فراهم میآورد و هر دو رویکرد بر اهمیت پیشگیری، تغذیه سالم و سبک زندگی متعادل تأکید دارند. این همافزایی نشان میدهد که مسیر دستیابی به طول عمر بیشتر و زندگی باکیفیت، در گرو انتخابهای روزانه آگاهانه است که از بشقاب غذا آغاز میشوند و به سلامت پایدار ختم خواهند شد.
نظر شما