به گزارش خبرگزاری ایمنا، آموزشهای آنلاین در شرایط تعطیلی مدارس به عنوان یک جایگزین حیاتی مطرح میشوند و این شیوه به دانشآموزان امکان میدهد بدون حضور فیزیکی در کلاس، همچنان به محتوای آموزشی دسترسی داشته باشند. انعطافپذیری زمانی یکی از مهمترین مزایای آن است و دانشآموز میتواند در هر ساعت از شبانهروز به درسها مراجعه کند و حتی چندین بار محتوای ضبطشده را مرور کند و علاوه بر این، تنوع منابع آموزشی مانند ویدئوها، فایلهای صوتی، مقالات و آزمونهای آنلاین، یادگیری را جذابتر و چندبعدیتر میسازد و این ویژگیها باعث میشود آموزش آنلاین نه تنها جایگزین اضطراری، بلکه فرصتی برای ارتقای کیفیت یادگیری باشد.
یکی دیگر از نقاط قوت آموزش آنلاین، پرورش مهارتهای دیجیتال و توانایی مدیریت زمان در دانشآموزان است؛ دانشآموز در این فرایند یاد میگیرند چگونه از نرمافزارها، پلتفرمهای آموزشی و ابزارهای ارتباطی استفاده کنند و مسئولیت بیشتری در قبال تکالیف و برنامهریزی خود داشته باشند و این تجربه، آنان را برای آیندهای آماده میسازد که در آن فناوری نقش اصلی در زندگی و کار ایفا میکند، همچنین آموزش آنلاین به دانشآموزان فرصت میدهد تا استقلال بیشتری در یادگیری پیدا کنند و به جای اتکا کامل به معلم، خود به جستوجوی منابع و پاسخها بپردازند.
با وجود مزایا، آموزش آنلاین محدودیتهایی جدی دارد و کاهش تعامل اجتماعی میان دانشآموزان و معلمان، یکی از مهمترین ضعفها است، چراکه یادگیری تنها انتقال اطلاعات نیست، بلکه نیازمند ارتباط انسانی و تجربه جمعی است و علاوه بر این، نبود زیرساختهای مناسب در بعضی مناطق، شکاف آموزشی میان دانشآموزان را افزایش میدهد و حواسپرتی ناشی از استفاده همزمان از اینترنت و شبکههای اجتماعی نیز کیفیت یادگیری را کاهش میدهد، این مشکلات نشان میدهد که آموزش آنلاین بدون مدیریت و حمایت کافی، نمیتواند به طور کامل جایگزین آموزش حضوری شود.
برای رفع این چالشها، باید برنامهریزی دقیق و حمایتهای گسترده صورت گیرد و تقویت زیرساختها و فراهم کردن تجهیزات آموزشی برای خانوادههای کمبرخوردار، نخستین گام در این مسیر است، همچنین طراحی محتوای جذاب و تعاملی توسط معلمان میتواند انگیزه دانشآموزان را افزایش دهد و مانع خستگی آنان شود و ایجاد فرصتهای گروهی مانند پروژههای مشترک آنلاین یا بحثهای کلاسی مجازی نیز به افزایش تعامل و همکاری میان دانشآموزان کمک میکند. بهبود نقاط ضعف آموزش آنلاین، نیازمند همکاری میان مدارس و خانوادهها است تا این شیوه بتواند به طور پایدار و مؤثر عمل کند.
آموزش آنلاین میتواند به عنوان یک فرصت تازه برای یادگیری مطرح شود
فاطمه رضازاده، روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با اشاره به اینکه تعطیلی مدارس به دلایل مختلف، جریان آموزش را با وقفه روبهرو میکند، به خبرنگار ایمنا میگوید: این وقفه نه تنها روند یادگیری دانشآموزان را مختل میسازد، بلکه بر نظم روزانه، روابط اجتماعی و انگیزه تحصیلی آنان نیز اثر منفی میگذارد و در چنین شرایطی، یافتن جایگزینهای مؤثر برای استمرار آموزش، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
وی با بیان اینکه آموزش آنلاین میتواند به عنوان یک فرصت تازه برای یادگیری مطرح شود، میافزاید: استفاده از کلاسهای مجازی، ویدئوهای آموزشی و منابع دیجیتال، امکان دسترسی گستردهتر و انعطافپذیرتری را فراهم میآورد و دانشآموزان میتوانند در هر زمان و مکان به محتوای آموزشی دسترسی داشته باشند و این امر به ویژه برای جبران عقبماندگیهای ناشی از تعطیلی مدارس اهمیت دارد.
روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با اشاره به اینکه برای اینکه کلاسهای مجازی اثربخش باشند، باید با برنامهریزی دقیق و روشهای نوین آموزشی همراه شوند، تصریح میکند: معلمان میتوانند با طراحی فعالیتهای تعاملی، استفاده از آزمونهای آنلاین و ایجاد فضای گفتوگو، انگیزه دانشآموزان را افزایش دهند و کوتاه و هدفمند بودن جلسات مجازی به تمرکز بهتر دانشآموزان کمک میکند و مانع خستگی آنان میشود.
آموزش آنلاین نیازمند سطح بالاتری از خودمدیریتی و انگیزه فردی است
رضازاده با اشاره به اهمیت تعامل اجتماعی در آموزش آنلاین ادامه میدهد: یکی از چالشهای تعطیلی مدارس، کاهش ارتباطات اجتماعی دانشآموزان است. کلاسهای حضوری فرصتی برای تعامل، همکاری و یادگیری گروهی فراهم میکنند، اما در فضای مجازی این ارتباطات محدودتر میشود و برای جبران این کمبود، معلمان میتوانند فعالیتهای گروهی آنلاین، بحثهای کلاسی و پروژههای مشترک طراحی کنند تا حس تعلق و همکاری در میان دانشآموزان تقویت شود.
وی با بیان اینکه آموزش آنلاین نیازمند سطح بالاتری از خودمدیریتی و انگیزه فردی است، میگوید: دانشآموزان باید بتوانند زمان خود را مدیریت کنند، تکالیف را به موقع انجام دهند و در کلاسهای مجازی فعال باشند و والدین و معلمان میتوانند با تشویق، بازخورد مثبت و تعیین اهداف کوتاه مدت، به تقویت این مهارتها کمک کنند تا دانشآموزان در مسیر یادگیری پایدار باقی بمانند.
روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با بیان اینکه تجربه تعطیلی مدارس و گسترش آموزش آنلاین در دوران همهگیری بیماری کرونا نشان داد که آینده آموزش به سمت ترکیب روشهای حضوری و مجازی حرکت خواهد کرد، اضافه میکند: این مدل ترکیبی میتواند انعطافپذیری بیشتری برای دانشآموزان فراهم کند و فرصتهای یادگیری متنوعتری ایجاد کند و اگر زیرساختها تقویت شوند و والدین و معلمان نقش حمایتی خود را بهخوبی ایفا کنند، آموزش میتواند به الگویی نوین و کارآمد برای نسلهای آینده تبدیل شود.
حفظ شدن پیوستگی یادگیری با کلاسهای مجازی و غیرحضوری
مائده سلیمی، روانشناس بالینی کودک و نوجوان با اشاره به تعطیلی مدارس و ضرورت وجود و تقویت آموزش جایگزین به خبرنگار ایمنا میگوید: تعطیلی مدارس به دلیل موضوعات بهداشتی یا شرایط آبوهوایی، همواره چالش بزرگی برای نظام آموزشی و خانوادهها ایجاد میکند، این تعطیلیها باعث وقفه در روند یادگیری دانشآموزان میشود و اگر جایگزین مناسبی برای آموزش حضوری وجود نداشته باشد، کیفیت تحصیل به شدت آسیب میبیند و در چنین شرایطی، آموزش آنلاین و کلاسهای مجازی به عنوان راهکار اصلی مطرح میشود تا پیوستگی یادگیری حفظ شود.
وی با بیان اینکه آموزش آنلاین میتواند با استفاده از ابزارهای چندرسانهای، محتوای آموزشی را جذابتر و قابلدسترستر کند، میافزاید: امکان ضبط کلاسها، استفاده از ویدئوهای آموزشی، آزمونهای آنلاین و تعامل در گروههای مجازی، فرصتهای تازهای برای یادگیری فراهم میآورد. اگر این شیوه به درستی مدیریت شود، نه تنها جایگزین مناسبی برای آموزش حضوری خواهد بود، بلکه میتواند کیفیت یادگیری را در بعضی زمینهها ارتقا دهد.
روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه برای اینکه کلاسهای مجازی مؤثر باشند، باید ساختارمند و منظم برگزار شوند، تصریح میکند: معلمان لازم است از روشهای فعال یادگیری مانند پرسش و پاسخ، کار گروهی آنلاین و پروژههای مشترک استفاده کنند، همچنین بهرهگیری از نرمافزارهای آموزشی و پلتفرمهای تعاملی میتواند انگیزه دانشآموزان را افزایش دهد و مهمتر از همه، زمانبندی مناسب و پرهیز از طولانی شدن جلسات، به تمرکز و مشارکت بهتر دانشآموزان کمک میکند.
چگونه کیفیت آموزش آنلاین را افزایش دهیم؟
سلیمی با اشاره به اینکه با وجود مزایای آموزش آنلاین، چالشهایی مانند حواسپرتی، استفاده نادرست از اینترنت و کاهش تعامل اجتماعی وجود دارد، ادامه میدهد: در اینجا نقش والدین بسیار پررنگ میشود. آنان باید محیطی آرام و مناسب برای یادگیری فرزندان فراهم کنند، بر استفاده صحیح از ابزارهای دیجیتال نظارت داشته باشند و با تشویق و حمایت عاطفی، انگیزه یادگیری را در فرزندان تقویت کنند.
وی با بیان اینکه والدین میتوانند با برنامهریزی روزانه، ایجاد نظم در ساعات مطالعه و استراحت، و مشارکت در فعالیتهای آموزشی فرزندان، نقش مؤثری ایفا کنند، میگوید: گفتوگو با فرزندان درباره مشکلات و دغدغههای آنها، همراهی در انجام تکالیف و ایجاد فضایی مثبت و انگیزشی، از جمله رفتارهایی است که کیفیت آموزش آنلاین را بهبود میبخشد، همچنین والدین باید به جای فشار بیش از حد، با درک شرایط جدید، به فرزندان آرامش و اعتماد بدهند.
روانشناس بالینی کودک و نوجوان اضافه میکند: تجربه تعطیلی مدارس نشان داده است که آموزش آنلاین میتواند مکملی ارزشمند برای آموزش حضوری باشد و ترکیب این دو شیوه، فرصتهای تازهای برای یادگیری انعطافپذیر و شخصیسازیشده فراهم میکند. اگر والدین، معلمان و نظام آموزشی با همکاری و مدیریت درست، از ظرفیتهای آموزش مجازی بهره بگیرند، میتوانند نه تنها بحران تعطیلی مدارس را پشت سر بگذارند، بلکه آیندهای نوین و کارآمد برای آموزش رقم بزنند.
والدین در دوران تعطیلی مدارس و آموزش غیرحضوری نقشی کلیدی دارند؛ آنان باید محیطی آرام و مناسب برای یادگیری فرزندان فراهم کنند و بر استفاده صحیح از ابزارهای دیجیتال نظارت داشته باشند و تشویق و حمایت عاطفی والدین، انگیزه فرزندان را تقویت میکند و آنان را برای حضور فعال در کلاسهای مجازی آماده میسازد. والدین همچنین میتوانند با برنامهریزی روزانه و ایجاد نظم در ساعات مطالعه و استراحت، کیفیت آموزش آنلاین را به میزان قابل توجهی افزایش دهند و این همراهی، نه تنها به موفقیت آموزشی فرزندان کمک میکند، بلکه روابط خانوادگی را نیز مستحکمتر میسازد.
برای اینکه والدین بتوانند نقش حمایتی خود را بهخوبی ایفا کنند، لازم است آموزشهای ویژهای برای آنان طراحی شود و کارگاههای مجازی، راهنماهای آموزشی و جلسات مشاوره میتوانند والدین را با شیوههای مدیریت زمان، کنترل استفاده از اینترنت و حمایت روانی از فرزندان آشنا سازند. آموزش والدین به آنان کمک میکند تا نه تنها ناظر، بلکه همکار مؤثر در فرایند یادگیری باشند و این امر باعث میشود والدین با اعتماد بیشتری در کنار فرزندان قرار گیرند و نقش فعالتری در موفقیت آموزشی آنان ایفا کنند.
معلمان و مربیان نیز باید مهارتهای لازم برای تدریس در فضای مجازی را بیاموزند و استفاده از روشهای نوین آموزشی، طراحی فعالیتهای تعاملی و بهرهگیری از ابزارهای چندرسانهای میتواند کیفیت کلاسهای غیرحضوری را ارتقا دهد. آموزش معلمان در زمینه مدیریت کلاس آنلاین، ایجاد انگیزه در دانشآموزان و استفاده از فناوریهای نوین، یکی از ضرورتهای اصلی در موفقیت آموزش مجازی است و اگر معلمان بتوانند با خلاقیت و انعطافپذیری تدریس کنند، آموزش آنلاین نه تنها جایگزین اضطراری، بلکه فرصتی برای تحول در نظام آموزشی خواهد بود.
آموزش آنلاین و کلاسهای غیرحضوری دارای نقاط قوت و ضعف است که باید با برنامهریزی و همکاری همهجانبه تقویت و اصلاح شوند و والدین، معلمان و نهادهای آموزشی هر یک نقشی حیاتی در این مسیر دارند. اگر نقاط قوت آموزش آنلاین تقویت و نقاط ضعف آن بهبود یابد، میتوان از چالشهای تعطیلی مدارس عبور کرد و آیندهای نوین و کارآمد برای نظام آموزشی رقم زد و تجربه تعطیلی مدارس نشان داده است که آموزش ترکیبی و تلفیق آموزشهای حضوری و مجازی، میتواند بهترین راهکار برای ایجاد نظام آموزشی پایدار و انعطافپذیر باشد.
نظر شما