به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، معماری بیمارستان‌ها در گذشته بیشتر بر ایجاد فضاهای درمانی، اتاق‌های بستری و بخش‌های تخصصی تمرکز داشت، اما امروزه بیمارستان یک زیرساخت پیچیده شهری است که باید هم‌زمان به سلامت جسمی و روانی بیماران، ایمنی کارکنان، کاهش هزینه‌های بهره‌برداری، مصرف انرژی، تغییرات اقلیمی و دسترسی عادلانه شهروندان پاسخ دهد.
در شهرهای پیشرو طراحی بیمارستان از مرحله ساخت بنا فراتر رفته و به بخشی از نظام سلامت شهری تبدیل شده است. در این رویکرد بیمارستان فقط محل درمان نیست، بلکه فضایی برای پیشگیری، آموزش، پژوهش، توان‌بخشی و ارائه خدمات اجتماعی به‌شمار می‌رود. یکی از مهم‌ترین تغییرات در این راستا، کاهش وابستگی به بیمارستان‌های بزرگ و توسعه شبکه‌ای از مراکز درمانی است. در این مدل خدمات بر اساس سطح نیاز در مکان‌های مختلف همچون درمانگاه‌های محلی، مراکز تخصصی، بیمارستان‌های بزرگ برای جراحی و مراکز توان‌بخشی ارائه می‌شوند.
این الگو منجر به کاهش مراجعه‌های غیرضروری به بیمارستان‌ها و افزایش دسترسی ساکنان مناطق مختلف شهر به خدمات سلامت می‌شود. در شهرهایی همچون لندن، کپنهاگ، آمستردام و سنگاپور، مراکز سلامت محلی کنار بیمارستان‌های تخصصی به‌صورت شبکه‌ای فعالیت می‌کنند.
در معماری نوین، بیمار فقط یک استفاده‌کننده از خدمات درمانی نیست، بلکه تجربه روانی و اجتماعی او نیز در طراحی اهمیت دارد. محیط‌های بیمارستانی می‌توانند با کاهش اضطراب، روند درمان و رضایت بیماران را بهبود دهند. استفاده از نور طبیعی در اتاق‌ها و فضاهای انتظار، دید مناسب به حیاط یا فضای سبز، استفاده از رنگ‌های آرام و مصالح گرم، طراحی مسیرهای خوانا و قابل فهم و فضاهای خصوصی برای گفت‌وگو با پزشک و خانواده از مهم‌ترین راهکارهایی است که می‌تواند تجربه حضور بیمار در بیمارستان را ارتقا دهد. پژوهش‌های حوزه طراحی نشان می‌دهد که نور، کیفیت هوا و دسترسی به طبیعت می‌توانند بر میزان اضطراب، خواب، رضایت و سرعت بهبود بیماران اثر بگذارند.
طراحی بر پایه شواهد به‌معنای استفاده از اطلاعات علمی و نتایج پژوهش‌ها در تصمیم‌های معماری است. در این روش فرم ساختمان بر اساس سلیقه طراح انتخاب نمی‌شود، بلکه تاثیر هر تصمیم بر ایمنی، کیفیت درمان و عملکرد کارکنان بررسی می‌شود. برای مثال، پیش از طراحی یک بخش بستری می‌توان میزان خطاهای پزشکی، زمان رفت‌وآمد پرستاران، تعداد دفعات انتقال بیمار، میزان استفاده از فضاها و کیفیت دسترسی کارکنان به تجهیزات را تحلیل کرد. نتایج این بررسی‌ها به طراحی بهتر ایستگاه‌های پرستاری، اتاق‌های بستری، مسیرهای انتقال بیمار و محل تجهیزات کمک می‌کند.
با افزایش جمعیت سالمندان، بیمارستان‌ها باید برای گروه‌های مختلف جسمی و شناختی قابل استفاده باشند. طراحی فراگیر به معنای ایجاد فضایی است که افراد با توانایی‌های مختلف بتوانند با استقلال و امنیت از آن استفاده کنند. مسیرهای بدون پله و رمپ‌های استاندارد، آسانسورهای بزرگ و قابل استفاده با ویلچر، تابلوهای خوانا با رنگ‌بندی مناسب، استفاده از نشانه‌های تصویری برای افراد کم‌توان یا ناآشنا با زبان، کف‌سازی ضدلغزش و طراحی آرام و قابل‌فهم برای بیماران مبتلا به زوال شناختی از جمله راهکارهایی است که به بیمارستان‌های آینده کمک می‌کند علاوه بر درمان بیماری، محیطی امن و قابل دسترس برای همراهان و مراقبان فراهم کنند.
سنگاپور؛ شبکه‌ای از پلی‌کلینیک، پزشک خانواده و مراقبت در جامعه
سنگاپور یکی از روشن‌ترین نمونه‌های حرکت از بیمارستان‌محوری به جامعه‌محوری در نظام سلامت است. در این کشور بیمارستان‌های بزرگ همچنان برای جراحی، مراقبت‌های ویژه، تشخیص‌های پیچیده و درمان بیماری‌های حاد نقش دارند، اما بخش بزرگی از پیشگیری، کنترل بیماری‌های مزمن، واکسیناسیون، غربالگری و پیگیری بیماران به سطح محله منتقل شده است. این تغییر با راهبرد ملی سنگاپور سالمتر (Healthier SG) از سال ۲۰۲۳ شکل جدی‌تری گرفت. هدف این راهبرد نه‌تنها افزایش ظرفیت بیمارستانی، بلکه انتقال مراقبت به مراحل اولیه و نزدیک‌تر به محل زندگی مردم است.
ستون اصلی این مدل پلی‌کلینیک‌های دولتی و شبکه پزشکان عمومی هستند. پلی‌کلینیک‌ها خدمات اولیه، پیشگیری، مدیریت بیماری‌های مزمن، واکسیناسیون، غربالگری و ارجاع بیماران پیچیده به بیمارستان را ارائه می‌دهند. پزشکان عمومی نیز در برنامه سنگاپور سالمتر نقش پررنگی دارند و بیماران را برای غربالگری، کنترل فشار خون، دیابت، چربی خون و پیگیری طولانی‌مدت ثبت‌نام می‌کنند. تا سال ۲۰۲۶ بیش از ۷۰۰ هزار نفر در این برنامه ثبت‌نام کرده‌اند و بیش از هزار پزشک عمومی در آن مشارکت دارند.
در فوریه ۲۰۲۶ بیست‌وهشتمین پلی‌کلینیک سنگاپور در تنگاه افتتاح شد. این مرکز بخشی از مسیر کشور برای رسیدن به ۳۲ پلی‌کلینیک تا سال ۲۰۳۰ است. پلی‌کلینیک تنگاه فقط یک مرکز درمانی نیست، بلکه برنامه‌هایی همچون کلاس‌های ورزشی، مشاوره سبک زندگی، فعالیت‌های اجتماعی و خدمات مشاوره شیردهی نیز در آن اجرا می‌شود. هدف این طراحی تبدیل مرکز درمانی به نقطه‌ای برای پیشگیری، آموزش و تقویت پیوندهای اجتماعی در محله‌های جدید شهری است.
سنگاپور مراقبت را فقط به پلی‌کلینیک محدود نکرده است؛ پزشکان عمومی می‌توانند بیماران را به پست‌های سلامت جامعه و مراکز سالمندی فعال ارجاع دهند. در این مراکز خدمات مشاوره سبک زندگی، مدیریت دارو، فعالیت بدنی، حمایت اجتماعی و برنامه‌های سالمندی ارائه می‌شود. به بیان دیگر، بیمار دیابتی یا مبتلا به فشار خون فقط نسخه دارو نمی‌گیرد، بلکه در یک مسیر پیوسته، غربالگری، مشاوره تغذیه، پیگیری دارویی و حمایت اجتماعی نیز دریافت می‌کند.
این تغییر با تامین مالی مشخص نیز پشتیبانی شده است. وزارت بهداشت سنگاپور در ۲۰۲۵، ۳۵۰ میلیون دلار سنگاپور به بخش پزشکان عمومی پرداخت کرد؛ مبلغی که برای خدمات پیشگیرانه، مدیریت بیماری‌های مزمن و مشارکت پزشکان در برنامه سنگاپور سالمتر اختصاص یافت. این رقم در مقایسه با ۲۳۰ میلیون دلار سال ۲۰۲۲ افزایش قابل‌توجهی داشته است و نشان می‌دهد دولت در حال انتقال منابع از بیمارستان به مراقبت اولیه و جامعه است.
در سطح درمان بیماری‌های مزمن مدل تیم کوچک (teamlet) به کار گرفته شده است. در این الگو بیمار نه‌فقط توسط یک پزشک، بلکه توسط پزشکان مرتبط، پرستار و هماهنگ‌کننده مراقبت پیگیری می‌شود. بر اساس مطالعه داخلی وزارت بهداشت، بیماران تحت این مدل بیشتر در معاینه‌ها و پیگیری‌های توصیه‌شده مشارکت می‌کنند و احتمال بروز عوارض در طول زمان کمتر می‌شود.
نتیجه اولیه این سیاست در پیمایش ملی سلامت ۲۰۲۵ سنگاپور دیده شده است. گزارش رسمی وزارت بهداشت نشان می‌دهد پس از اجرای برنامه سنگاپور سالمتر، مشارکت مردم در غربالگری بیماری‌های مزمن، سرطان پستان و سرطان روده بزرگ و فعالیت بدنی افزایش یافته است. این داده‌ها نشان می‌دهند که تغییر مدل مراقبت، اگر با دسترسی، حمایت مالی و خدمات محلی همراه باشد، می‌تواند رفتار سلامت‌محور مردم را نیز تغییر دهد.
سنگاپور نشان می‌دهد که بیمارستان بزرگ باید برای موارد پیچیده حفظ شود، اما نباید تنها نقطه تماس شهروند با نظام سلامت باشد. وقتی پلی‌کلینیک، پزشک عمومی، مرکز سالمندی، پست سلامت جامعه و خدمات دیجیتال در یک شبکه واحد قرار بگیرند، بخش بیشتری از مراقبت به پیش از بستری‌شدن و پیش از مراجعه به بیمارستان منتقل می‌شود. این الگو هم‌زمان به کاهش فشار بر بیمارستان‌ها، افزایش دسترسی و تقویت پیشگیری کمک می‌کند.
لندن؛ از بیمارستان به محله، با تیم‌های یکپارچه سلامت
لندن در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ یکی از بزرگ‌ترین تلاش‌ها برای بازطراحی نظام سلامت شهری را آغاز کرده است. برنامه «خدمات سلامت محله‌محور لندن» با همکاری پنج هیئت یکپارچه مراقبت، سرویس ملی بهداشت و درمان انگلستان، شورای شهرها، شهرداری بزرگ لندن، آژانس امنیت سلامت بریتانیا و دفتر ارتقای سلامت و نابرابری‌ها طراحی شده است. هدف این برنامه انتقال بخش بیشتری از مراقبت از بیمارستان به محله‌ها و ارائه خدمات هماهنگ‌تر و نزدیک‌تر به زندگی روزمره مردم است.
ایده مرکزی این برنامه تشکیل تیم‌های یکپارچه محله است. در هر تیم، پزشکان عمومی، پرستاران جامعه، خدمات روانی، مراقبت‌های اجتماعی، فیزیوتراپی، خدمات دارویی، شهرداری، سازمان‌های مردمی و نهادهای اجتماعی کنار هم قرار می‌گیرند، به این ترتیب بیمار به‌جای مراجعه جداگانه به پزشک، بیمارستان، خدمات اجتماعی و مراکز توان‌بخشی، با یک تیم هماهنگ سر و کار دارد. هر محله یک تیم پایه دارد، اما در موارد پیچیده می‌تواند از متخصصان بیمارستانی، روان‌پزشکان، متخصصان سالمندی یا خدمات توان‌بخشی کمک بگیرد. هدف این ساختار حفظ نزدیکی خدمات به مردم بدون قطع ارتباط با تخصص‌های بالاتر است، در واقع بیمارستان از مرکز اصلی مراقبت به پشتیبان تخصصی شبکه محله تبدیل می‌شود.
لندن برای اجرای این برنامه، شهر را به ۱۴۱ محله تقسیم کرده است. تا سال ۲۰۲۶، تمام لندن تحت پوشش محله‌های سلامت قرار گرفته و بیش از ۱۰۰ میلیون پوند سرمایه‌گذاری تکرارشونده برای تقویت خدمات محله‌محور اختصاص یافته است. این سرمایه‌گذاری فقط برای ساخت ساختمان جدید نیست، بلکه بخش مهمی از آن صرف تقویت تیم‌ها، آموزش نیروی انسانی، بهبود تبادل داده و هماهنگی میان نهادهای مختلف می‌شود.
در مارس ۲۰۲۶ سرویس ملی بهداشت و درمان انگلستان اعلام کرد شش مرکز سلامت محله در لندن با سرمایه‌گذاری تا ۵۰ میلیون پوند ارتقا می‌یابند. هدف آن‌ها تبدیل فضاهای خالی یا کم‌استفاده به اتاق‌های درمانی، فضاهای اجتماعی و خدمات یکپارچه است. در این پروژه‌ها خدمات پزشک عمومی، داروخانه، درمان فوری، مراقبت روانی، فیزیوتراپی و پرستاری جامعه در یک مکان جمع می‌شوند. اهمیت این پروژه‌ها در انتخاب رویکرد بازسازی به‌جای تخریب است. سرویس ملی بهداشت و درمان تلاش می‌کند به‌جای ساخت کامل مراکز جدید، ساختمان‌های موجود را به کاربرد درمانی تبدیل کند.
لندن بر کاهش نابرابری تاکید دارد؛ شش مرکز ارتقایافته در مناطقی انتخاب شده‌اند که سطح محرومیت بالاتری دارند. هدف این انتخاب رساندن خدمات به گروه‌هایی است که در دسترسی به مراقبت اولیه، خدمات روانی و پیشگیری دشواری بیشتری دارند. در مدل لندن سلامت فقط به‌معنای درمان بیماری نیست و به مسکن، اشتغال، حمایت اجتماعی، محیط محله و کیفیت زندگی نیز وابسته است.
نظر شما