به گزارش خبرگزاری ایمنا، سبک زندگی امروز با گسترش مشاغل کم‌تحرک، افزایش استفاده از وسایل نقلیه و دسترسی آسان به غذاهای آماده، شرایطی ایجاد کرده است که حفظ تعادل جسمی بیش از گذشته به توجه و برنامه‌ریزی نیاز دارد. در چنین شرایطی، سلامت بدن تنها به نبود بیماری محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از عادت‌های روزمره در شکل‌گیری آن نقش دارند.
تغییرات تدریجی در عادت‌های غذایی و فعالیت‌های روزانه ممکن است در ابتدا چندان مهم به نظر نرسند، اما تداوم آن‌ها می‌تواند بر عملکرد اندام‌های مختلف و وضعیت عمومی بدن اثر بگذارد و از همین رو، توجه به نشانه‌های تغییر در وضعیت جسمانی و شناخت عوامل اثرگذار بر سلامت، بخشی از مسئولیت فردی در پیشگیری از بیماری‌ها محسوب می‌شود.
یکی از چالش‌های مهم در این زمینه، نگاه کوتاه‌مدت به سلامت و انتظار برای مشاهده نتیجه‌های سریع است، در حالی که بسیاری از تغییرات جسمانی تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل شکل می‌گیرند و اصلاح آن‌ها نیز به زمان، استمرار و انتخاب‌های آگاهانه نیاز دارد. راهکارهای مقطعی و تصمیم‌های سخت‌گیرانه جایگزین مناسبی برای ایجاد عادت‌های پایدار نیستند.
پرداختن به سلامت جسمانی باید فراتر از معیارهای ظاهری و قضاوت‌های اجتماعی باشد. شناخت وضعیت بدن، توجه به نیازهای فردی و ایجاد تعادل میان تغذیه، تحرک و استراحت می‌تواند زمینه‌ای برای مراقبت مؤثرتر از سلامت در بلندمدت فراهم کند.
از سبک زندگی کم‌تحرک تا بیماری‌های مزمن؛ زنجیره پیامدهای چاقی برای افراد
پژمان عقدک، سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه وقتی صحبت از چاقی می‌شود، بسیاری از افراد ابتدا به ظاهر و تناسب اندام فکر می‌کنند، اما اضافه‌وزن و چاقی فقط مسئله‌ای ظاهری نیستند و می‌توانند سلامت فرد را تحت تأثیر قرار دهند و خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌های مزمن را افزایش دهند، اظهار کرد: چاقی یک بیماری مزمن و چندعاملی است و نمی‌توان آن را فقط به پرخوری نسبت داد.
وی افزود: عوامل ژنتیکی، نوع تغذیه، کم‌تحرکی، خواب ناکافی، استرس، شرایط محیط زندگی، برخی بیماری‌ها و حتی مصرف بعضی داروها می‌توانند در ایجاد یا تشدید چاقی نقش داشته باشند، بنابراین برای کنترل وزن باید مجموعه این عوامل را در نظر گرفت. یکی از شاخص‌های رایج برای ارزیابی وضعیت وزن، شاخص توده بدنی یا BMI است که برای محاسبه این شاخص، وزن فرد بر حسب کیلوگرم بر مجذور قد او بر حسب متر تقسیم می‌شود.
سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تصریح کرد: برای مثال، فردی با وزن ۷۰ کیلوگرم و قد ۱۶۵ سانتی‌متر، باید عدد ۷۰ را بر حاصل‌ضرب ۱.۶۵ در خودش تقسیم کند و بر اساس طبقه‌بندی رایج بزرگسالان، اگر شاخص توده بدنی بین ۲۵ تا کمتر از ۳۰ باشد، فرد در محدوده اضافه‌وزن قرار دارد و شاخص ۳۰ یا بالاتر نشان‌دهنده چاقی است، البته این شاخص به‌تنهایی تمام وضعیت سلامت فرد را مشخص نمی‌کند و برای ارزیابی دقیق‌تر باید شرایط بدنی و عوامل دیگر نیز در نظر گرفته شوند.
وزن بدن فقط به مقدار غذایی که مصرف می‌شود وابسته نیست
عقدک با بیان اینکه چاقی می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری‌های مختلف را افزایش دهد، ادامه داد: از جمله این بیماری‌ها می‌توان به دیابت نوع دو، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی‌عروقی، کبد چرب، اختلالات تنفسی هنگام خواب و برخی انواع سرطان اشاره کرد، همچنین وزن اضافی فشار بیشتری به مفاصل وارد می‌کند و ممکن است موجب محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی شود.
وی با بیان اینکه کنترل وزن فقط با هدف تغییر ظاهر انجام نمی‌شود، بلکه اقدامی مهم برای کاهش خطر بیماری‌ها و حفظ سلامت عمومی است، گفت: وزن بدن فقط به مقدار غذایی که مصرف می‌شود وابسته نیست. نوع غذا، اندازه وعده‌ها، میزان فعالیت بدنی، کیفیت خواب، استرس، عوامل ژنتیکی و تغییرات هورمونی نیز می‌توانند بر وزن تأثیر بگذارند و به همین دلیل، برای مدیریت وزن نمی‌توان فقط بر کاهش مقدار غذا تمرکز کرد، بلکه باید الگوی کلی زندگی و تغذیه را اصلاح کرد.
سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان اضافه کرد: نخستین اصل، مدیریت حجم غذاست؛ برای کاهش وزن لازم نیست یک گروه غذایی به‌طور کامل از برنامه غذایی حذف شود. حتی مواد غذایی سالم نیز اگر بیش از نیاز بدن مصرف شوند، می‌توانند مانع کنترل وزن شوند. اندازه بشقاب، تعداد وعده‌ها و حجم غذایی که در هر وعده مصرف می‌شود، اهمیت زیادی دارد.
سلامت عمومی جامعه تا حد زیادی به انتخاب‌هایی وابسته است که هر فرد در زندگی روزمره انجام می‌دهد؛ انتخاب‌هایی که شاید ساده و کم‌اهمیت به نظر برسند، اما در کنار یکدیگر مسیر سلامت یا بروز مشکلات جسمانی را شکل می‌دهند. از این منظر، پیشگیری زمانی اثربخش خواهد بود که به بخشی از فرهنگ زندگی تبدیل شود، نه اقدامی محدود به زمان بروز بیماری.
در این مسیر، آموزش عمومی و دسترسی به اطلاعات معتبر اهمیت زیادی دارد، زیرا آگاهی می‌تواند نگاه افراد را از راه‌حل‌های زودگذر به سمت تصمیم‌های اصولی و متناسب با شرایط جسمانی هدایت کند، همچنین نباید فراموش کرد که وضعیت سلامت افراد یکسان نیست و توصیه‌های عمومی همیشه پاسخگوی نیازهای متفاوت همه افراد نخواهد بود.
خانواده، مدرسه، محیط کار و نهادهای اجتماعی نیز در شکل‌گیری عادت‌های سالم نقش دارند. فراهم کردن فرصت تحرک، دسترسی به غذای مناسب و کاهش موانع زندگی سالم می‌تواند انتخاب‌های درست را برای افراد آسان‌تر کند و مسئولیت مراقبت از سلامت را از سطح فردی به دغدغه جمعی ارتقا دهد.
توجه به سلامت نباید به واکنشی مقطعی در برابر تغییرات جسمانی محدود شود. نگاه آگاهانه، پرهیز از قضاوت‌های ظاهری و تداوم رفتارهای سالم، سه اصل مهم برای ساختن جامعه‌ای برخوردار از کیفیت زندگی بهتر هستند.
نظر شما