به گزارش خبرگزاری ایمنا؛ کافی است این روزها سری به ویترین طلافروشی‌ها، گالری‌های نقره یا صفحات فروش زیورآلات در اینستاگرام بزنید تا چشمتان به آویز ظریفی بیفتد که شبیه آخرین تصویر یک نهنگ پیش از فرورفتن در اعماق دریاست؛ دم وال پلاکی ساده و متقارن که آرام‌آرام جای خودش را میان اکسسوری‌های محبوب ایرانیان باز کرده است. اما ماجرای این طرح به ظاهر ساده چیست؟ آیا با یک تب زودگذر اینترنتی طرف هستیم یا پشت این قطعه فلزی کوچک، داستانی چند هزار ساله خوابیده است؟
در دنیای مد و سبک زندگی، کمتر نمادی بی‌دلیل فراگیر می‌شود. گاهی یک فیلم سینمایی، گاهی عکس یک چهره مشهور و گاهی نیازهای روحی انسان امروز باعث می‌شود طرحی از دل تاریخ بیرون کشیده شود و دوباره روی بورس بیفتد. گردنبند دم وال (یا دم نهنگ) دقیقاً یکی از همین موارد است؛ نمادی که پیش از آنکه سر از جعبه‌های کادویی شیک دربیاورد، هزاران سال پیش بر گردن دریانوردان بومی در آن‌سوی کره زمین آویخته می‌شد.
ردپای یک افسانه کهن در نیوزیلند
اگر بخواهیم ریشه اصلی این نماد را پیدا کنیم، باید به فرهنگ بومیان مائوری در نیوزیلند و جزایر پلی‌نزی در اقیانوس آرام سر بزنیم. در اسطوره‌های کهن این منطقه، داستانی سینه به سینه چرخیده که شخصیت اصلی آن فردی به نام پایکیا است؛ نیای بزرگ مائوری‌ها که وقتی قایقش در دل اقیانوس غرق می‌شود، نهنگی غول‌پیکر به کمکش می‌آید و او را سوار بر پشت خود، زنده و سالم به ساحل می‌رساند.
از دل همین افسانه، نهنگ در فرهنگ مردمان اقیانوس آرام به نماد محافظت و نجات تبدیل شد. ماهیگیران و دریانوردانی که دل به دریاهای طوفانی می‌زدند، آویزهایی به شکل دم نهنگ از جنس سنگ یشم یا استخوان‌های پیداشده در ساحل می‌تراشیدند و به گردن می‌انداختند؛ به این امید که در سفرهای پرخطر دریایی سالم به خانه برگردند. به همین دلیل، قدیمی‌ترین معنای گردنبند دم وال، سفر بی‌خطر، امنیت و خوش‌شانسی است.
قدرتی که اهل هیاهو نیست
لحظه‌ای را تصور کنید که یک نهنگ چند ده‌تُنی تصمیم می‌گیرد به اعماق تاریک اقیانوس شیرجه بزند؛ آخرین چیزی که روی سطح آب دیده می‌شود، دم برافراشته و باشکوه اوست که بدون هیاهو در آب فرو می‌رود. همین تصویر شاعرانه باعث شده که در روان‌شناسی نمادها، دم وال معانی عمیق‌تری هم پیدا کند.
نهنگ‌ها با وجود جثه عظیم و قدرت مهارنشدنی‌شان، از آرام‌ترین و صلح‌جوترین موجودات کره زمین هستند. به همین خاطر، دم وال در دنیای زیورآلات نماد قدرت توأم با آرامش است؛ نمادی برای آدم‌هایی که تکیه‌گاه محکمی هستند و قدرت درونی بالایی دارند، اما نیازی به پرخاشگری و خودنمایی در خود نمی‌بینند. از سوی دیگر، زندگی نهنگ‌ها در اقیانوس‌های بی‌مرز و پیوند عاطفی عجیبی که با خانواده و گروه خود دارند، این آویز را به نشانه‌ای از روحیه آزاد رهایی از روزمرگی و وفاداری عاطفی» تبدیل کرده است؛ موضوعی که باعث شده خیلی‌ها این گردنبند را به عنوان هدیه برای نزدیک‌ترین افراد زندگی‌شان انتخاب کنند.
ردپای یک سوءتفاهم اینترنتی
با وجود این پیشینه روشن، در فضای مجازی فارسی‌زبان گاهی برداشت‌های ضدونقیضی درباره نماد نهنگ شنیده می‌شود. چند سال پیش و هم‌زمان با خبرساز شدن یک بازی و چالش خطرناک اینترنتی به نام نهنگ آبی، برخی به اشتباه تصور کردند هر زیورآلاتی با طرح نهنگ، بار معنایی منفی، غمگین یا افسرده‌کننده دارد. این در حالی است که در فرهنگ جهانی و تاریخچه جواهرسازی، دم وال دقیقاً نقطه مقابل ناامیدی و نماد بقا، زندگی، جریان داشتن و عبور از طوفان‌ها به شمار می‌رود.
چرا دم وال به سرعت ترند شد؟
اما سوال اصلی اینجاست که چطور یک نماد بومی از جزایر دورافتاده اقیانوس آرام، ناگهان از ویترین طلافروشی‌ها و نقره‌سراهای ایران سر درآورد؟ کنار هم قرار گرفتن چند اتفاق در سال‌های اخیر، دلیل اصلی این محبوبیت است:
اولین دلیل، تغییر سلیقه جهانی به سمت سادگی (مینیمالیسم) است. دوره‌ای که زیورآلات شلوغ، سنگین و پرزرق‌وبرق حرف اول را می‌زدند تا حد زیادی گذشته است. نسل امروز به دنبال طرح‌های ظریف، هندسی و متقارنی است که هم با مانتو و لباس روزمره هماهنگ شود و هم در یک مهمانی رسمی جلوه داشته باشد. فرم هلالی و متوازن دم وال به شکلی است که به‌خوبی در گودی گردن می‌نشیند و از نظر بصری چشم را خسته نمی‌کند.
دومین عامل، موج محیط‌زیستی در دنیای مد بود. در یک دهه گذشته، بسیاری از برندهای مطرح ساخت اکسسوری در جهان، برای جلب توجه نسل جوان به آلودگی پلاستیکی دریاها و خطر انقراض گونه‌های دریایی، گردنبندهای دم وال تولید کردند و بخشی از درآمد آن را به پاکسازی اقیانوس‌ها اختصاص دادند. همین کمپین‌ها باعث شد عکس‌های این گردنبند در شبکه‌های اجتماعی مثل پینترست و اینستاگرام دست‌به‌دست شود و به پای ثابت استایل‌های تابستانی و ساحلی تبدیل گردد.
در نهایت، نباید از تاثیر موج فرهنگ پاپ شرق آسیا و سریال‌های کره‌ای در بازار ایران غافل شد. در سال‌های اخیر که سریال‌های کره‌ای میان مخاطبان ایرانی طرفداران پرشماری پیدا کرده‌اند، استفاده بازیگران و خوانندگان مشهور کره‌ای از زیورآلات ظریف با طرح دم نهنگ (و حتی موفقیت جهانی سریال‌هایی مثل وکیل عجیب وو یونگ وو که محوریت داستانش علاقه شخصیت اصلی به نهنگ‌ها بود)، بی‌شک در شکل‌گیری این تقاضا در بازار داخلی بی‌تاثیر نبوده است.
پناه بردن انسان شهری به نشانه‌های طبیعت
شاید اگر کمی عقب‌تر بایستیم و به ویترین زیورآلات این سال‌ها نگاه کنیم، ماجرا فراتر از یک دم نهنگ باشد؛ از گردنبندهای طرح برگ و شاخه زیتون گرفته تا پلاک‌های ماه و ستاره و موج دریا. به نظر می‌رسد انسان شهرنشین امروز که میان برج‌های سیمانی، ترافیک و صفحه نمایش موبایل‌ها محاصره شده، ناخودآگاه دلش برای طبیعت تنگ شده است.
آویختن یک دم وال کوچک به گردن، شاید برای یکی صرفاً پیروی از مد روز و هماهنگی با استایل جدیدش باشد و برای دیگری، یادآور آرامش عمیق اقیانوس در شلوغ‌ترین ساعات یک روز کاری؛ نمادی کوچک که به صاحبش یادآوری می‌کند می‌شود در دل عمیق‌ترین و تاریک‌ترین آب‌ها شیرجه زد و دوباره برای نفس کشیدن به سطح آب برگشت.
نظر شما