به گزارش خبرگزاری ایمنا، موسی نجفی امروز _پنجشنبه چهاردهم آبان_ در نشست علمی مکتب استعمارشناسی ایرانی که مقارن با روز ملی مبارزه با استکبار جهانی برگزار شد، با اشاره به ضرورت شکل‌گیری رویکردی بومی در شناخت استعمار اظهار کرد: انقلاب اسلامی دو کار بزرگ انجام داد؛ نخست اسلام را به متن زندگی مردم آورد و دوم در برابر استعمار ایستادگی کرد، اما این دو بال به یک اندازه تقویت نشدند و مورد توجه قرار نگرفتند.
وی یکی از آسیب‌های موجود در شناخت استعمار در ایران را مستعمره‌نبودن مستقیم کشور دانست و افزود: از آنجا که ایران به شکل مستقیم مستعمره نبوده و حضور بیگانه در کشورمان به شکل استعمار کلاسیک تجربه نشده است، شناخت عمومی ما از استعمار به اندازه کافی عمیق نیست؛ به همین دلیل گاهی با یک لبخند دشمن، تاریخ و فجایعی را که از سوی آن رقم خورده است، فراموش می‌کنیم.
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: هرچند ایران مستعمره نبوده است، انقلاب اسلامی کشور را به جایگاهی اثرگذار در معادلات جهانی رساند و همین مسئله موجب تقابل استعمارگران با ایران شده است؛ استعمار یک مسئله جدی است و باید برای شناخت و حل مسائل ناشی از آن تلاش کنیم.
نجفی با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری ذهنیت بومی در کنار توسعه صنعتی کشور خاطرنشان کرد: کشوری که صنعت بومی دارد، باید از ذهنیت بومی نیز برخوردار باشد؛ ازاین‌رو لازم است در شناخت استعمار غرب جدی باشیم و با نگاهی ملی و متناسب با تجربه تاریخی خود به آن بنگریم.
وی درباره پیامدهای شناخت بومی استعمار گفت: چنین شناختی موجب شفاف‌ترشدن صحنه سیاست ملی، افزایش ابتکار عمل و خروج از انفعال می‌شود، همچنین به ما کمک می‌کند صحنه بین‌المللی را بهتر بشناسیم و تحولات و مناسبات سیاسی جهان را دقیق‌تر تفسیر کنیم و نکته مهم این است که در رویارویی با مسائل، از روایت استعمارگران فاصله بگیریم و تنها بر اساس چارچوب فکری آن‌ها به تحولات نگاه نکنیم.
استعمار در سه شکل کهنه، نو و فرانو ادامه دارد
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به گونه‌های مختلف استعمار عنوان کرد: استعمار را می‌توان در سه شکل کهنه، نو و فرانو یا سایبری بررسی کرد که در شرایط کنونی نیز دشمن در هر سه زمینه فعالیت دارد و نباید تصور کنیم استعمار تنها به شکل فرانو و فضای سایبری محدود شده است.
نجفی با اشاره به تجربه تاریخی ایران در دوره مشروطه اضافه کرد: مشروطه یکی از بزرگ‌ترین انقلاب‌ها و تحولات تاریخ ایران بود که زمینه کناررفتن یکی از وابسته‌ترین رژیم‌های سلطنتی را فراهم کرد؛ با این حال، یکی از نقاط ضعف آن دوره کاهش حساسیت جامعه نسبت به استعمار و دخالت بیگانگان بود و به اعتقاد من، همین مسئله زمینه ظهور رضاخان را فراهم کرد.
وی با بیان اینکه تقابل آمریکا و غرب با ایران سابقه‌ای تاریخی دارد، گفت: مقابله با آمریکا و غرب موضوع تازه‌ای نیست و شرق‌ستیزی، اسلام‌ستیزی و ایران‌ستیزی در سیاست‌های آمریکا سابقه‌ای طولانی دارد؛ تقابل غرب مسیحی با اسلام نیز پیشینه‌ای تاریخی دارد که بخشی از آن به جنگ‌های صلیبی بازمی‌گردد، غرب مدرن از دوره پس از عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای وارد تقابل با ایران شد.
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با تأکید بر ضرورت شناخت واقع‌بینانه قدرت و اهداف استعمارگران بیان کرد: دشمن زمانی دست از فشار بر کشور برمی‌دارد که بداند توان غلبه بر آن را ندارد، بنابراین باید استعمار را به‌درستی شناخت، ادبیات و گفتار خود را متناسب با شأن انقلاب تنظیم کرد و از حاشیه به متن و از پیرامون به مرکز حرکت کرد.
ضرورت حضور فعال در جریان‌های علمی جهانی
نجفی با اشاره به تحولات علمی در حوزه مطالعات استعمار و شرق‌شناسی گفت: در سطح علمی، جریان شرق‌شناسی جریانی پیچیده است و مطالعات پسااستعماری نیز در دانشگاه‌های غرب به مسئله‌ای جدی تبدیل شده است، بنابراین نباید تصور کرد ایران از جریان علمی جهانی عقب مانده است؛ پیروزی انقلاب اسلامی نیز می‌تواند به‌عنوان پدیده‌ای مهم در این حوزه مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت هوشیاری در برابر دوقطبی‌های جهانی تأکید کرد: در رویارویی با دوقطبی‌های جهان باید مراقب باشیم، به تعبیر رهبر شهید در سمت درست تاریخ بایستیم و فریب دشمنان را نخوریم و این مهم بدون شناخت دقیق تاریخ، استعمار و سازوکارهای اثرگذاری قدرت‌های جهانی امکان‌پذیر نخواهد بود.
نظر شما