به گزارش خبرگزاری ایمنا، غلامعلی حدادعادل امروز _پنجشنبه چهاردهم آبان_ در نشست علمی مکتب استعمارشناسی ایرانی که مقارن با روز ملی مبارزه با استکبار جهانی برگزار شد، اظهار کرد: در میان موجودات آفریده‌شده به دست خداوند، انسان موجودی است که مفهوم زمان را درک می‌کند و بر اساس همین درک، دانشی به نام تاریخ شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه علم تاریخ بر مفهوم زمان استوار است، افزود: ملت‌ها نیز برای خود تاریخ دارند و اگر ملتی تاریخش را از دست دهد، هویت خود را از دست خواهد داد و بی‌توجهی به تاریخ، بیماری خطرناکی برای ملت‌هاست، زیرا ملتی که به گذشته اعتنا نکند و تاریخ را چراغ راه آینده قرار ندهد، نمی‌تواند آینده روشنی داشته باشد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به اهمیت درس‌آموزی از تجربه‌های تاریخی گفت: هرکس تاریخ نخواند، ناچار است آن را دوباره زندگی کند و تجربه‌های تلخ گذشته را بار دیگر بچشد؛ یکی از بخش‌های مهم تاریخ جهان در ۵۰۰ سال اخیر، تاریخ استعمار است و ضروری است ملت‌ها نسبت به استعمار در جهان و ایران حساس باشند؛ موضوعی که استعمارگران تمایلی به طرح و بررسی آن ندارند.
حدادعادل ادامه داد: به نظر من، باید تاریخ ایران در دست‌کم ۲۵۰ سال اخیر را بر اساس وقایع استعماری بازنویسی کنیم؛ به این معنا که دخالت‌ها و نفوذهای استعمارگران را مبنای بررسی و روایت تاریخ قرار دهیم. تاریخ کشورمان نباید از نگاه استعمارگران و بر اساس الگوهای مورد نظر آن‌ها نوشته شود.
استعمارشناسی عام؛ شناخت مبانی فکری و فلسفی غرب
وی با تقسیم استعمارشناسی به دو بخش عام و خاص خاطرنشان کرد: در بخش عام باید رنسانس، به‌عنوان تولدی دوباره در جهان غرب، و تحولی را که غربی‌ها از آن با عنوان مدرنیته یاد می‌کنند، بشناسیم؛ رنسانس مبانی مختلفی دارد که یکی از آن‌ها اومانیسم یا انسان‌بنیادی است؛ نگرشی که در آن اراده انسان در برابر اراده خداوند قرار می‌گیرد و در بخشی از اندیشه غربی، انسان و خداوند به‌عنوان دو رقیب تصویر می‌شوند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی اضافه کرد: اوج این نگاه را در اندیشه نیچه می‌توان مشاهده کرد و افزون بر مبانی اومانیستی، فیلسوفان غربی مبانی فلسفی دیگری نیز برای استعمار تدوین کرده‌اند که یکی از این مبانی، فلسفه تاریخ و این تصور است که تاریخ جهان مسیری تکاملی دارد و غرب در نقطه اوج این تکامل قرار گرفته است.
حدادعادل تأکید کرد: بر اساس چنین نگرشی، علم نیز در خدمت این تفکر قرار گرفت و آثاری نوشته شد که اروپاییان را گل سرسبد تاریخ معرفی می‌کرد و برای آن‌ها حق سلطه بر دیگر ملت‌ها، کشتار و به اسارت گرفتن انسان‌ها قائل می‌شد.
وی با اشاره به نقش فناوری و ابزارهای نظامی در گسترش استعمار گفت: در دوره‌هایی از تاریخ، تفاوت فاحشی میان قدرت کشورهای اسلامی و کشورهای غربی وجود نداشت و نوعی توازن قدرت برقرار بود، اما با اختراع تفنگ و توپ، این توازن برهم خورد و چنین ابزارهایی در خدمت جهان‌خواری استعمارگران قرار گرفت.
از زمانی که اروپایی‌ها وارد ایران شدند، می‌توان ردپای استعمار را تا امروز دنبال کرد
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تشریح بخش خاص استعمارشناسی، به تاریخ حضور قدرت‌های اروپایی در ایران اشاره کرد و گفت: وجه خاص استعمارشناسی به تاریخ استعمار در کشورمان مربوط می‌شود و از زمانی که اروپایی‌ها وارد ایران شدند، می‌توان ردپای استعمار را تا امروز دنبال کرد و قتل امیرکبیر نیز یکی از فجایع استعماری در تاریخ ایران است.
حدادعادل با توصیه به جوانان برای مطالعه تاریخ امیرکبیر عنوان کرد: برای شناخت بهتر امیرکبیر، مطالعه کتاب شرح زندگان عبدالله مستوفی را توصیه می‌کنم که رهبر شهید چندین بار به من توصیه کردند این کتاب را بخوانم و ایشان این اثر حدود دو هزار صفحه‌ای را بیش از یک بار و برخی بخش‌های آن را بیش از ۱۰ بار مطالعه کرده‌اند.
وی با اشاره به پیوند تحولات ایران در دوره قاجار با استعمار انگلیس در هند ادامه داد: در دوره قاجار، ایران همسایه شبه‌قاره هند بود و هند نیز مهم‌ترین مستعمره انگلیس به شمار می‌رفت. به روایت تاریخی مورد اشاره، حدود پنج هزار انگلیسی بر جمعیتی نزدیک به ۳۰۰ میلیون نفر در هند حکومت می‌کردند و این کشور نزدیک به ۱۵۰ سال در سلطه انگلیس بود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی خاطرنشان کرد: تا زمانی که استعمار انگلیس در هند را مطالعه نکنیم، نمی‌توانیم معنای بسیاری از دخالت‌های این کشور در ایران را به‌درستی درک کنیم؛ پدیده‌های استعماری دوره قاجار نیز بدون شناخت سلطه انگلیس بر هند به‌طور کامل قابل تبیین نیست.
حدادعادل با اشاره به اهمیت منابع نفتی ایران برای انگلیس افزود: نفت برای انگلیس اهمیت بسیاری داشت و این کشور ابتدا امتیاز دارسی را به دست آورد و سپس، بنا بر تحلیل تاریخی مطرح‌شده، درصدد برآمد با روی کار آوردن رضاشاه، از تداوم سلطه خود بر منابع نفتی ایران اطمینان پیدا کند.
انقلاب اسلامی و تغییر شیوه‌های استعمار
وی با تشریح شیوه‌های مختلف استعمار گفت: استعمار پس از سلطه بر خاک یک کشور، تلاش می‌کند افرادی را در مدرسه‌ها و دانشگاه‌های آن کشور به کار بگیرد که تفکری هم‌سو با منافع استعمارگران داشته باشند؛ این شیوه را استعمار نو می‌نامند و نکته مهم این است که با پیروزی انقلاب اسلامی، استعمارگران ناچار شدند به عقب بازگردند و شیوه‌های استعمار کهن را نیز دوباره در پیش بگیرند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تأکید بر نقش انقلاب اسلامی در مقابله با استعمار عنوان کرد: انقلاب اسلامی بود که استعمار را عقب راند و یکی از دلایل تقابل آمریکا با ایران این است که شیوه استعمار نو در کشورمان پاسخگو نبوده است.
حدادعادل با اشاره به نقش رهبری و مردم در مقابله با استکبار ادامه داد: رهبر شهید در برابر استعمار ایستادگی کردند و ملتی که چنین رهبری داشته باشد، به تعبیر مطرح‌شده، ملت مبعوث است، همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام خود فرمودند، مبارزه با استکبار جهانی دیگر به یک روز محدود نیست.
ضرورت توسعه مطالعات استعمارشناسی و تربیت مورخان ایرانی
وی با قدردانی از تلاش‌های موسی نجفی برای تدوین مجموعه ۳۰ جلدی استعمارشناسی ایرانی اضافه کرد: این مجموعه می‌تواند منبع تغذیه علمی مهمی برای رشته تاریخ باشد و زمینه شناخت دقیق‌تر ابعاد مختلف استعمار را فراهم کند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی خطاب به دانش‌آموزان و جوانان تأکید کرد: رشته تاریخ را جدی بگیرید، چراکه در شرایط کنونی کشور، آن‌گونه که شایسته است به این رشته توجه نمی‌شود؛ جوانان باید به این حوزه وارد شوند و مورخان آینده ایران باشند، مورخانی که تاریخ کشور را با نگاه ایرانی و اسلامی بنویسند.
حدادعادل با اشاره به ضرورت تولید دانشنامه‌های مستقل افزود: همان‌گونه که رهبر شهید در دوران ریاست‌جمهوری بر نگارش دانشنامه‌ای به قلم پژوهشگران ایرانی تأکید داشتند، باید دانشنامه‌هایی تدوین کنیم که خودمان نویسنده و صاحب آن باشیم و در داخل کشور مورد استفاده قرار گیرد. تاکنون ۳۵ جلد از دانشنامه جهان اسلام منتشر شده و دست‌کم ۲۰ جلد دیگر نیز در ادامه آن منتشر خواهد شد.
وی با تاکید بر ضرورت تأسیس پژوهشگاه تخصصی استعمارشناسی در کشور گفت: باید پژوهشگاهی ویژه برای بررسی تخصصی پدیده استعمار داشته باشیم تا نتایج پژوهش‌های آن در اختیار هنرمندان و دیگر قشرهای جامعه قرار گیرد و به زبان قابل استفاده برای مردم عرضه شود؛ استعمار ابعاد متعددی دارد که باید شناخته شود، زیرا تاریخ آن بسیار عبرت‌آموز است و دشمن تمایلی ندارد این تاریخ برای ملت‌ها روشن شود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به ضرورت آگاهی نسل جوان از تاریخ معاصر کشور اظهار کرد: دشمن با این تصور که جوانان امروز ایران دوران پهلوی را فراموش کرده‌اند، به فکر هجوم و حمله به این کشور افتاده است، اما ملت آگاه ایران اجازه چنین اقدامی را نخواهد داد، همان‌گونه که در گذشته نیز در برابر دشمن ایستادگی کرده است.
نظر شما