به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا در زمان‌های گذشته، بازنشستگی بیشتر به‌معنای پایان فعالیت اقتصادی و حضور محدود در جامعه تلقی می‌شد، اما امروزه بعضی کشورها تلاش می‌کنند از تجربه، مهارت و توانایی سالمندان در بخش‌های مختلف اقتصاد و زندگی اجتماعی استفاده کنند. در این کشورها، سالمندان نه‌فقط گروهی نیازمند حمایت و خدمات مراقبتی، بلکه بخشی از نیروی کار، مصرف‌کنندگان فعال، داوطلبان اجتماعی و انتقال‌دهندگان دانش و تجربه به نسل‌های جوان هستند. این تغییر نگاه از طریق سیاست‌هایی همچون افزایش فرصت‌های اشتغال پس از بازنشستگی، آموزش مادام‌العمر، توسعه مراکز اجتماعی، حمایت از کارآفرینی سالمندان و مشارکت آن‌ها در فعالیت‌های داوطلبانه، دنبال می‌شود. تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که فراهم‌کردن امکان مشارکت سالمندان، علاوه بر تقویت استقلال و کیفیت زندگی آن‌ها، می‌تواند به اقتصاد و انسجام اجتماعی نیز کمک کند.
ژاپن؛ فعالیت اقتصادی پس از بازنشستگی
ژاپن با یکی از بالاترین سهم‌های جمعیت سالمند در جهان، تلاش کرده است تجربه و توانایی افراد مسن را همچنان در خدمت اقتصاد و جامعه نگه دارد. طبق «گزارش سالانه جامعه سالمند ژاپن در سال ۲۰۲۶»، نرخ اشتغال افراد ۶۵ تا ۶۹ سال در ۲۰۲۵ به ۵۴.۵ درصد و در گروه سنی ۷۰ تا ۷۴ سال به ۳۶.۲ درصد رسیده است، همچنین سهم افراد ۶۵ سال به بالا از کل نیروی کار ژاپن ۱۳.۷ درصد بوده است. این ارقام نشان می‌دهد که فعالیت اقتصادی پس از سن بازنشستگی در این کشور به پدیده‌ای قابل‌توجه تبدیل شده است. یکی از سازوکارهای مهم برای مشارکت سالمندان، مراکز منابع انسانی نقره‌ای (Silver Human Resources Centers) است. این مراکز فرصت‌هایی برای انجام کارهای کوتاه‌مدت، پاره‌وقت و متناسب با توانایی افراد مسن، از نگهداری پارک‌ها و فضای سبز گرفته تا کمک در مراکز مراقبتی، فروشگاه‌ها و خدمات محلی، فراهم می‌کنند، بنابراین سالمندان در این کشور، علاوه بر کسب درآمد، در ارائه خدمات موردنیاز محله‌های خود نیز نقش دارند.
آلمان؛ استفاده از تجربه سالمندان در بازار کار
آلمان با توجه به افزایش میانگین سن جمعیت و نیاز بخش‌های مختلف اقتصاد به نیروی کار، سیاست‌هایی را برای حفظ مشارکت شغلی افراد مسن دنبال می‌کند. بر اساس اطلاعات اداره آمار آلمان، نرخ اشتغال افراد ۵۵ تا ۶۴ سال در این کشور از ۶۶.۲ درصد در سال ۲۰۱۵ به ۷۵.۳ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش‌یافته است. این رقم بالاتر از میانگین اتحادیه اروپا، یعنی ۶۶.۴ درصد است، همچنین در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳ درصد افراد ۶۵ تا ۶۹ سال در آلمان، همچنان شاغل بوده‌اند. در این کشور نقش سالمندان در محیط کار تنها به انجام وظایف روزمره محدود نمی‌شود، بلکه تجربه حرفه‌ای آن‌ها می‌تواند در آموزش نیروهای تازه‌کار، انتقال مهارت‌های تخصصی و راهنمایی نسل جوان مؤثر باشد. بسیاری از شرکت‌ها نیز با فراهم‌کردن امکان کار پاره‌وقت، ساعات کاری منعطف و انتقال تدریجی مسئولیت‌ها، تلاش می‌کنند دانش کارکنان باتجربه را حفظ کنند. البته افزایش اشتغال در سنین بالا به‌تنهایی به معنای مشارکت داوطلبانه همه سالمندان نیست و کیفیت مشاغل، سلامت جسمی و انتخاب شخصی افراد نیز اهمیت دارد.
سوئد؛ فعالیت‌های داوطلبانه سالمندان
سوئد از کشورهایی است که مشارکت اقتصادی افراد مسن در آن طی سال‌های اخیر افزایش‌یافته است. بر اساس داده‌های اداره آمار سوئد، نرخ اشتغال افراد ۶۵ تا ۷۴ سال در فاصله سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ دوبرابر شده است و از ۱۰ به ۲۰ درصد رسیده است. تازه‌ترین گزارش این نهاد درباره بازار کار در سال ۲۰۲۵ نیز نشان می‌دهد ادامه فعالیت شغلی پس از ۶۵ سالگی، همچنان در حال گسترش است. افزون بر این، آمار یورواستات نشان می‌دهد نرخ اشتغال گروه سنی ۵۵ تا ۶۴ سال در سوئد در سال ۲۰۲۵ به ۷۸.۳ درصد رسیده است. نقش سالمندان در سوئد به بازار کار محدود نمی‌شود. فعالیت‌های داوطلبانه، مشارکت در انجمن‌های محلی و همراهی با افراد نیازمند از دیگر زمینه‌های حضور اجتماعی آن‌ها است. نتایج یک پژوهش در این کشور نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۴، حدود ۴۷ درصد افراد ۶۵ تا ۷۴ سال و ۴۸ درصد افراد ۷۵ تا ۸۴ سال در فعالیت‌های داوطلبانه، مشارکت داشته‌اند. همچنین دولت سوئد در سال ۲۰۲۵ برای مقابله با تنهایی ناخواسته سالمندان به ۲۳۰ شهرداری، کمک مالی اختصاص داد؛ این برنامه نزدیک به ۱۹۰ هزار نوبت مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی را پوشش داد.
سنگاپور؛ سالمندان در قلب فعالیت‌های محله‌ای
سنگاپور با سرعت بالای سالمندشدن جمعیت، برنامه‌هایی را برای حفظ استقلال و مشارکت اجتماعی افراد مسن توسعه داده است. در سال ۲۰۲۶، سهم شهروندان ۶۵ سال به بالا به ۲۱.۴ درصد رسیده است و این کشور در گروه جوامع بسیار سالمند قرار گرفته است. دولت این کشور برای تشویق سالمندان به ادامه فعالیت اقتصادی، سن بازنشستگی قانونی را در سال ۲۰۲۶ به ۶۴ سال و سن بازاشتغال را به ۶۹ سال افزایش داده است. این سیاست به افرادی که تمایل و توانایی ادامه کار دارند، فرصت بیشتری برای ماندن در بازار کار می‌دهد. در کنار اشتغال، مراکز سالمندی فعال (Active Ageing Centres) نقش مهمی در زندگی اجتماعی محله‌ها دارند. این مراکز برنامه‌هایی همچون ورزش گروهی، آموزش مهارت‌های دیجیتال، فعالیت‌های فرهنگی و فرصت‌های داوطلبانه ارائه می‌کنند. طبق اطلاعات رسمی برنامه Age Well SG، بیش از ۲۳۰ مرکز در سراسر سنگاپور فعال است و هشت نفر از هر ۱۰ سالمند، به یک مرکز در نزدیکی محل زندگی خود دسترسی دارند. برنامه «نگهبانان نقره‌ای» نیز سالمندان را به‌عنوان داوطلب برای همراهی و حمایت از هم‌سن‌وسالان در معرض انزوای اجتماعی، جذب می‌کند.
نظر شما