به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، توسعه فضاهای عمومی در شهرهای امروزی دیگر تنها به ساخت پارک‌ها، ایجاد امکانات تفریحی یا افزایش سطح پوشش گیاهی محدود نمی‌شود، بلکه چگونگی ارتباط این فضاها با بافت شهری، مسیرهای حرکتی شهروندان، منابع طبیعی و چشم‌اندازهای محیطی نیز اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است. در این رویکرد، پارک شهری باید بتواند میان زندگی روزمره شهروندان و محیط طبیعی ارتباط برقرار کند و به بخشی از شبکه پیوسته فضاهای عمومی شهر تبدیل شود. بازآفرینی پارک نمایشگاه کوجائلی در شهر ازمیت ترکیه، نمونه‌ای از این نگاه به برنامه‌ریزی و طراحی شهری است.
این پروژه با مساحت حدود ۲۴ هزار متر مربع و در سال ۲۰۲۶ تکمیل شده است و در بخش شرقی خلیج ازمیت قرار دارد؛ محدوده‌ای که از یک‌سو با محوطه نمایشگاه قدیمی، برخوردار از جایگاه ویژه در خاطره جمعی شهروندان و از سوی دیگر با تالاب ارزشمند ازمیت ارتباط دارد. قرارگیری این دو پهنه در کنار یکدیگر، فرصتی برای بازتعریف رابطه شهر با ساحل و طبیعت فراهم کرده است. هدف اصلی طرح نیز فراتر از سامان‌دهی یک محوطه تفریحی قدیمی بوده و ایجاد پیوستگی عمومی از مرکز شهر تا خط ساحلی و در نهایت اکوسیستم طبیعی تالاب را دنبال می‌کند.
پارک نمایشگاه کوجائلی بر اساس چشم‌انداز طرح جامع شهری این محدوده شکل گرفته است؛ طرحی که توسعه یک پارک شهری گسترده و پیوند آن با محیط طبیعی اطراف را پیش‌بینی می‌کند. کل محدوده توسعه در این برنامه حدود یک میلیون مترمربع وسعت دارد و پارک نمایشگاه، بخش نخست این برنامه محسوب می‌شود. مرحله دوم به تالاب ازمیت اختصاص دارد که قرار است با رویکرد حفاظت محیط‌زیستی و احیای اکولوژیک سامان‌دهی شود. در این چارچوب، پارک جدید نقش فضای واسط میان بافت ساخته‌شده شهر و چشم‌انداز طبیعی تالاب را بر عهده دارد.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این پروژه، تعریف تدریجی رابطه میان شهر و طبیعت است. در طراحی متداول بسیاری از پارک‌ها، محدوده تفریحی به‌عنوان فضایی مستقل با مرزهای مشخص در نظر گرفته می‌شود، اما در طرح کوجائلی، پارک بخشی از یک مسیر عمومی گسترده‌تر است که از مرکز شهر آغاز می‌شود، از فضای سبز طراحی‌شده عبور می‌کند، به ساحل می‌رسد و در نهایت به محیط طبیعی تالاب متصل می‌شود. این پیوستگی به شهروندان امکان می‌دهد بدون رویارویی با گسست‌های فضایی محسوس، از محیط متراکم و ساخته‌شده شهری به چشم‌اندازی طبیعی‌تر و کم‌دخالت‌تر حرکت کنند.
دریاچه مصنوعی موجود در مرکز پارک، یکی از عناصر اصلی هویت این محدوده و عامل مهمی در تنوع زیست‌محیطی و فعالیت‌های عمومی آن به‌شمار می‌رود. به همین دلیل، به‌جای حذف یا جایگزینی این عنصر، حفظ و نوسازی آن در مرکز سازمان‌دهی فضایی پروژه قرار گرفته است. مسیر پیاده‌روی پیوسته پیرامون دریاچه، امکان حرکت و استفاده عمومی از حاشیه آب را تقویت می‌کند و ارتباط میان بخش‌های مختلف پارک را بهبود می‌بخشد.
اسکله‌ها و سکوهای طراحی‌شده در امتداد دریاچه، ادامه‌ای از محورهای پیاده موجود در شهر هستند که حرکت شهروندان را به درون پارک و تا نزدیکی آب گسترش می‌دهند. این عناصر برای دسترسی به دریاچه ساخته نشده‌اند، بلکه به‌عنوان امتداد فضای عمومی شهر عمل می‌کنند و امکان حضور، مکث و تجربه مستقیم‌تر محیط آبی را در اختیار شهروندان قرار می‌دهند. چنین رویکردی نشان می‌دهد که طراحی فضاهای عمومی می‌تواند به‌جای ایجاد مسیرهای جداگانه و محدود، از شبکه حرکتی موجود شهر برای افزایش دسترسی و حضورپذیری فضاهای طبیعی بهره بگیرد.
یکی دیگر از مداخلات مهم در بازآفرینی پارک، حذف سازه‌های موجود در اطراف دریاچه است. این اقدام به آزادسازی حاشیه آب و تقویت پیوستگی فضای عمومی در امتداد ساحل دریاچه کمک کرده است. در نتیجه، ارتباط بصری و حرکتی میان بخش‌های مختلف پارک بهبود یافته و آب به‌جای قرار گرفتن در پس‌زمینه فضا، به یکی از عناصر اصلی تجربه شهروندان از محیط تبدیل شده است.
از دیگر ویژگی‌های قابل توجه این پروژه، تغییر تدریجی ماهیت منظر از فضای شهری به محیط طبیعی است. پارک در فاصله‌ای حدود پنج دقیقه پیاده‌روی از مرکز شهر قرار دارد و در مسیر نزدیک شدن به ساحل و تالاب ازمیت، پوشش و ساختار فضای سبز آن به‌تدریج از حالت کنترل‌شده و طراحی‌شده به محیطی طبیعی‌تر و نیمه‌وحشی تغییر می‌کند. این تغییر نه‌تنها به ایجاد تنوع در تجربه فضایی شهروندان کمک می‌کند، بلکه زمینه ارتباط تدریجی پارک با زیست‌بوم تالاب را نیز فراهم می‌آورد.
اهمیت این رویکرد در آن است که فضای سبز شهری و زیست‌بوم طبیعی به‌عنوان دو عنصر جدا از یکدیگر در نظر گرفته نمی‌شوند. پارک می‌تواند نقش یک منطقه انتقالی را ایفا کند؛ محدوده‌ای که ضمن تامین نیازهای تفریحی و اجتماعی شهروندان، امکان حفاظت و تقویت ارتباط با محیط‌های طبیعی مجاور را نیز فراهم می‌سازد. به همین دلیل، تغییر تدریجی پوشش گیاهی و ویژگی‌های منظر در پارک کوجائلی، بخشی از راهبرد کلی پروژه برای ایجاد پیوند میان زندگی شهری و طبیعت محسوب می‌شود.
بازآفرینی پارک نمایشگاه کوجائلی همچنین از منظر حفظ خاطره جمعی و بازتعریف فضاهای قدیمی شهر اهمیت دارد. محوطه نمایشگاه پیشین جایگاه مشخصی در حافظه شهروندان ازمیت داشته است و بازطراحی آن بدون نادیده گرفتن هویت گذشته محدوده انجام شده است. حفظ دریاچه مصنوعی به‌عنوان یکی از عناصر شناخته‌شده این فضا، در کنار ایجاد مسیرهای جدید و تقویت دسترسی عمومی، امکان تداوم بخشی از هویت پیشین محوطه را در قالبی متناسب با نیازهای امروزی شهر فراهم کرده است.
نظر شما