به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، باغهای گیاهشناسی در طول تاریخ همواره بهعنوان فضاهایی نخبهگرا و آکادمیک شناخته میشدند که دسترسی عمومی به آنها محدود بود. در دهه اخیر رویکرد جدیدی در طراحی این فضاها شکل گرفته است که آنها را از باغهای بسته به مناظر باز و پویا تبدیل میکند. این تحول ناشی از درک جدیدی است که باغهای گیاهشناسی را نهتنها بهعنوان مراکز پژوهشی، بلکه بهعنوان زیرساختهای اکولوژیک شهری و فضاهای عمومی چندمنظوره میبیند.
مفهوم منظر بهعنوان مسیر نمایش در این تحول نقش محوری ایفا میکند. این ایده که از معماری معاصر الهام گرفته شده است، مسیرهای حرکت بازدیدکنندگان را بهعنوان بخشی از تجربه طراحی میکند. بهجای اینکه بازدیدکنندگان فقط از میان گیاهان عبور کنند، در مسیری هدایت میشوند که داستانهای مختلفی را روایت میکند: از درههای سرسبز تا چشمههای جوشان، از باغهای تخصصی تا تپههای مشرف به شهر. این رویکرد موجب میشود که هر بازدید تبدیل به یک سفر منحصربهفرد شود که در آن معماری، طبیعت و انسان در تعاملی پویا قرار میگیرند.
یکی از چالشهای اصلی در این تحول، ایجاد تعادل بین حفاظت از گونههای گیاهی کمیاب و دسترسی عمومی است. باغهای گیاهشناسی معاصر با طراحی لایهبندیشده این مشکل را حل میکنند: مناطق حفاظتشده برای پژوهشگران، باغهای نمایشی برای عموم و فضاهای آموزشی برای مدارس و دانشگاهها. این لایهبندی نهتنها حفاظت از تنوع زیستی را تضمین میکند، بلکه تجربه بازدیدکنندگان را نیز غنیتر میسازد.
نقش آموزش محیط زیست در باغهای گیاهشناسی معاصر نیز دگرگون شده است. بهجای تابلوهای اطلاعاتی خشک و آکادمیک، از تجربیات تعاملی استفاده میشود. بازدیدکنندگان میتوانند از طریق اپلیکیشنهای موبایل، واقعیت افزوده و المانهای هنری دیجیتال با گیاهان تعامل داشته باشند. این رویکرد بهویژه برای نسل جوان جذاب است و موجب میشود که یادگیری درباره تنوع زیستی به تجربهای لذتبخش تبدیل شود.
باغ گیاهشناسی یونشی گوانگژو؛ تلفیق کوه و آب در قلب کلانشهر
در دامنه غربی کوه بایون گوانگژو، باغی ۳۵ هکتاری افتتاح شده است که ۱۳۲۰ گونه گیاهی بومی و کمیاب را حفظ میکند و با طراحی منحصربهفرد خود مرز بین شهر و طبیعت را محو کرده است. این باغ نمونهای برجسته از باغهای گیاهشناسی معاصر است که در دامنه غربی کوه بایون قرار گرفته است. طراحی این باغ بر اساس مفهوم تلفیق کوه و آب استوار است که از باغهای سنتی لینان (منطقه گوانگژو) الهام گرفته شده، اما با اصول طراحی مدرن ترکیب شده است.
ساختار فضایی باغ از الگوی «دو مسیر، دو حیاط» پیروی میکند. دو مسیر اصلی بازدیدکنندگان را از میان مناظر مختلف هدایت میکنند: مسیر دره که از میان جنگلهای انبوه و چشمههای طبیعی عبور میکند و مسیر باغ که از میان پنج باغ تخصصی میگذرد. این پنج باغ شامل باغ نیلوفرهای آبی، باغ گل صدتومانی وحشی، باغ گیاهان شهددار، باغ گیاهان کمیاب و باغ گلهای جدید و ممتاز است. هر باغ با روایت داستانی منحصربهفرد بازدیدکنندگان را به کشف تنوع زیستی منطقه دعوت میکند.
یکی از نقاط عطف باغ، گالری هنری شهر گل است. این ساختمان سفید خالص که برنده جایزه معماری آمریکا در سال ۲۰۲۴ شد، شبیه به مرواریدی سفید در میان سرسبزی باغ قرار گرفته است. گالری نهتنها بهعنوان فضای نمایشگاهی عمل میکند، بلکه تاریخ هزارساله گوانگژو بهعنوان شهر گل را روایت میکند. در کنار آن، موزه آموزش طبیعت قرار دارد که داستان علم گیاهشناسی لینان را برای بازدیدکنندگان بهویژه کودکان و نوجوانان تعریف میکند.
طراحی منظر باغ تجربه چهارلایهای «تماشای دره، ردیابی جویبار، تحسین باغ و مشاهده کوه» را ایجاد میکند. بازدیدکنندگان در مسیری هدایت میشوند که بهتدریج از مناطق کمارتفاع به مناطق مرتفع میرسد و در هر مرحله، منظرهای جدید و چشمنواز را تجربه میکنند. این طراحی تجربه زیباییشناختی غنیتری ایجاد میکند و به بازدیدکنندگان اجازه میدهد که اکوسیستمهای مختلف را از زوایای گوناگون مشاهده کنند.
باغ یونشی بهعنوان منطقه حفاظتشده برونگاه برای بیش از ۱۳۲۰ گونه گیاهی بومی و کمیاب عمل میکند که نهتنها برای پژوهشگران در دسترس هستند، بلکه در باغهای نمایشی بهگونهای چیده شدهاند که بازدیدکنندگان عمومی نیز بتوانند از زیبایی و تنوع آنها لذت ببرند.
باغ یونشی در ماههای نخست افتتاح، بیش از ۵۰۰ هزار بازدیدکننده جذب کرده و به یکی از مقاصد گردشگری محبوب گوانگژو تبدیل شده است. شهرداری گوانگژو گزارش میدهد که این باغ تنوع زیستی منطقه را بهبود بخشیده است و بهعنوان فضای تفریحی و آموزشی برای ساکنان محلی نیز عمل میکند.
باغهای گیاهشناسی سیدنی؛ احیای بزرگترین باغ استرالیا با اصول بومشهرگرایی
بزرگترین باغ گیاهشناسی استرالیا در غرب سیدنی ۴۱۶ هکتار وسعت دارد و در سپتامبر ۲۰۲۵ طرح جامع جدیدی را رونمایی کرد که آن را به مقصدی جهانی برای الهامبخشی به سلامت، پژوهش، تنوع زیستی و آموزش از طریق ارتباط با طبیعت تبدیل کرد. طرح جامع جدید باغ گیاهشناسی استرالیایی کوه آتن با استفاده از اصول «بومشهرگرایی» چشماندازی استراتژیک برای آینده ترسیم میکند که مسیر روشنی برای توسعههای بر پایه طبیعت را هموار میکند.
طراحی این باغ شامل ایجاد محوطه جدید دریاچهای، گنبدهای زیستی در سطح جهانی، باغ بومیان استرالیا، مزرعه گیاهان بومی، مسیرهای پیادهروی از جمله تجربه خیرهکننده در بالای درختان و تأسیسات اکوتوریسم و برگزاری رویدادها است. این طرح نهتنها تجربه بازدیدکنندگان را متحول میکند، بلکه بهعنوان الگویی برای سایر باغهای گیاهشناسی در جهان شناخته میشود.
این طرح احیای موزاییک پوشش گیاهی پیش از استعمار شامل جنگلها و چمنزارها را بهعنوان چارچوبی برای ساختار منظر آینده باغ پیشنهاد داده است که ضمن بهبود بخشیدن به تنوع زیستی منطقه، به بازدیدکنندگان اجازه میدهد که اکوسیستمهای بومی استرالیا را همانطور تجربه کنند که قبل از ورود اروپاییها وجود داشتند. افزون بر این، طرح پیشنهاد ایجاد مزرعه گیاهان بومی استرالیا و باغ و مرکز بومیان استرالیا را داده است که به بومیان استرالیا اجازه میدهد در سرزمین خود گرد هم آیند، دانش خود را به اشتراک بگذارند و مراسم فرهنگی خود را اجرا کنند.
معماری پایدار در این طرح نقش محوری ایفا میکند. گنبدهای زیستی جدید که برای نمایش اکوسیستمهای مختلف استرالیا طراحی شدهاند، از انرژی خورشیدی، سیستمهای بازیافت آب و مصالح بومی و پایدار استفاده میکنند. مسیرهای پیادهروی بهگونهای طراحی شدهاند که کمترین تأثیر را بر محیط زیست داشته باشند و بازدیدکنندگان را بهتدریج از میان مناظر مختلف هدایت کنند. تجربه پیادهروی بالای درختان به بازدیدکنندگان اجازه میدهد که اکوسیستم جنگلی را از دیدگاهی جدید مشاهده کنند.
تجربه بازدیدکنندگان در این طرح بهطور کامل دگرگون شده است. بهجای تابلوهای اطلاعاتی سنتی، از اپلیکیشنهای موبایل، واقعیت افزوده و نصبهای تعاملی استفاده شده است. بازدیدکنندگان میتوانند با اسکن کردن کدهای QR روی گیاهان، اطلاعات دقیقتری درباره آنها دریافت کنند یا از طریق واقعیت افزوده، رشد گیاهان را در طول زمان مشاهده کنند. برنامههای آموزشی برای مدارس و دانشگاهها نیز طراحی شده است که دانشآموزان و دانشجویان میتوانند در پروژههای پژوهشی مشارکت کنند.
طرح جامع باغ کوه آتن نشان میدهد که چگونه باغهای گیاهشناسی میتوانند به آزمایشگاههای زنده پایداری شهری تبدیل شوند و به شهروندان آموزش دهند که چگونه در زندگی روزمره خود از اصول پایداری پیروی کنند. این پروژه بهعنوان نمادی از آشتی با بومیان استرالیا عمل میکند. این رویکرد به حفظ فرهنگ و دانش بومیان کمک میکند و به بازدیدکنندگان غیربومی نیز آموزش میدهد که چگونه میتوانند با احترام بیشتری با طبیعت و فرهنگ بومیان تعامل داشته باشند.
کریدور سبز باغهای گیاهشناسی سنگاپور؛ پیوند طبیعت و مناطق مسکونی
یک کریدور سبز شش کیلومتری در سنگاپور در حال احداث است که باغ گیاهشناسی سنگاپور (میراث جهانی یونسکو) را به مناطق مسکونی و تجاری ارچارد رود متصل میکند. این پروژه در سال ۲۰۲۶ شتاب گرفته است و نشان میدهد که چگونه باغهای گیاهشناسی میتوانند به شریانهای سبز شهری تبدیل شوند.
برخلاف باغهای گیاهشناسی سنتی که در فضاهای بزرگ و محصور قرار دارند، این کریدور سبز، گیاهان و درختان سایهبان را به خیابانهای اصلی، مناطق مسکونی و مراکز خرید میآورد. در این طرح خیابان ارچارد رود به یک کریدور سبز شهری تبدیل شده است که درختان سایهدار و بوتههای رنگارنگ از باغ گیاهشناسی سنگاپور در آن کاشته شدهاند. این کریدور نهتنها ظاهر خیابان را متحول کرده، بلکه دمای محیط را تا سه درجه سانتیگراد کاهش داده و تجربه پیادهروی را برای ساکنان و گردشگران بهبود بخشیده است.
نقطه عطف این پروژه ایجاد «پارک مقصد» در قلب ارچارد رود است که با ادغام دهابی گات گرین، پارک ایستانا و یک بخش ۵۰۰ متری از ارچارد رود، این منطقه را به یک منطقه سبک زندگی خانوادگی تبدیل میکند. این پارک فضایی برای تفریح و استراحت فراهم میکند و بهعنوان پلی بین باغ گیاهشناسی و مناطق مسکونی اطراف عمل میکند.
طراحی این کریدور بهگونهای است که ساکنان مناطق مسکونی اطراف میتوانند بهراحتی و با پیادهروی یا دوچرخهسواری از باغ گیاهشناسی به مناطق تجاری و تفریحی دسترسی داشته باشند. این اتصال نهتنها استفاده از حملونقل سبز را تشویق میکند، بلکه به ساکنان اجازه میدهد که در زندگی روزمره خود با طبیعت در تعامل باشند.
کریدور سبز ارچارد رود سالانه بیش از دو میلیون پیاده و دوچرخهسوار را جذب میکند. ارزش املاک مسکونی در مناطق مجاور این کریدور بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است، زیرا ساکنان به دسترسی دائمی به فضای سبز و طبیعت ارزش زیادی قائل هستند.
نظر شما