به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، این روزها دسترسپذیری به یکی از معیارهای مهم برای سنجش عملکرد شهرها در خدمترسانی به ساکنان تبدیل شده است. یک شهر دسترسپذیر فقط شهری نیست که در ورودی ساختمانهای عمومی رمپ داشته باشد، بلکه شهری است که افراد دارای معلولیت نیز بتوانند در آن با استقلال بیشتری رفتوآمد کنند، از حملونقل عمومی استفاده کنند، به اطلاعات دسترسی داشته باشند، از فضاهای فرهنگی و تفریحی بازدید کنند، مسکن مناسب پیدا کنند و در فعالیتهای روزمره جامعه، حضور داشته باشند.
تجربههای شهرهای جهان در سال ۲۰۲۶، نشان داده است که چگونه میتوان دسترسپذیری را به بخشی از برنامهریزی شهری، تبدیل کرد، نه موضوعی که در آینده به پروژههای شهری اضافه شود. در میان نمونههای برجسته اخیر، زاراگوزا (Zaragoza) و والنسیا (Valencia) در اسپانیا و رن (Rennes) در فرانسه، قرار دارند که از سوی کمیسیون اروپا برای کسب جایزه Access City Award ۲۰۲۶ تقدیر شدند.
زاراگوزا؛ رویکردی جامع به دسترسپذیری
زاراگوزا از این جهت در فهرست بهترین شهرهای جهان برای معلولان قرار دارد که دسترسپذیری را بهعنوان یک سیاست گسترده شهری در نظر گرفته است، نه مجموعهای از پروژههای جداگانه. این شهر یک برنامه بلندمدت برای بهبود دسترسپذیری تا سال ۲۰۳۰ دارد و سازمانهای نماینده افراد دارای معلولیت را نیز در فرایند تصمیمگیری مشارکت میدهد. شبکه حملونقل عمومی این شهر، از جمله اتوبوسها و ترامواها، بهگونهای توسعهیافتهاند که رفتوآمد روزانه افراد دارای محدودیت حرکتی در آنها آسانتر شود، همچنین زاراگوزا، خدمات تاکسی دسترسپذیر را برای افراد ناتوان ارائه میدهد که میتواند آنها را از خانه به مقصد مورد نظرشان منتقل کنند. دسترسپذیری دیجیتال نیز بخش مهمی از رویکرد زاراگوزا است.
وبگاه شهری برای استفاده آسانتر همه افراد طراحی شده است و اطلاعاتی با زبان ساده نیز برای افراد دارای ناتوانیهای ذهنی ارائه میشود. این شهر در حال بهبود دسترسپذیری ساختمانها و مسکن است تا افراد دارای معلولیت بتوانند استقلال بیشتری در زندگی داشته باشند. نکته مهم درباره زاراگوزا این است که راهبرد آن فقط به زیرساختهای فیزیکی محدود نمیشود. این شهر دسترسپذیری را مسئلهای مرتبط با حقوق، کرامت و مشارکت اجتماعی میداند. چنین رویکردی در شرایطی که شهرهای جهان به دنبال فراگیرتر کردن زندگی شهری هستند، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
والنسیا؛ دسترسپذیری در حملونقل، فضاهای عمومی و اطلاعات
والنسیا در جایزه Access City Award ۲۰۲۶، رتبه دوم را به دست آورد. این شهر برای دسترسپذیرتر کردن مترو، اتوبوسها، خیابانها و فضاهای عمومی برای افراد ناتوان، تلاش کرده است. سواحل و پارکها نیز بخشی از برنامههای دسترسپذیری شهر محسوب میشوند.. یکی دیگر از نقاط قوت والنسیا، توجه به ارتباطات و اطلاعات است. دسترسپذیری فقط به معنای ورود به ساختمان یا سوارشدن به اتوبوس نیست. افراد باید بتوانند اطلاعات مورد نیاز را نیز دریافت و با نهادهای عمومی، ارتباط برقرار کنند.
به همین دلیل، والنسیا اطلاعات را در قالبهای متناسب با نیازهای مختلف، از جمله زبان اشاره و زبان ساده، ارائه میکند. این شهر همچنین افراد دارای معلولیت را مستقیم در فعالیتهای شهرداری مشارکت میدهد. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا سیاستهای دسترسپذیری ممکن است زمانی که بدون مشورت با استفادهکنندگان واقعی طراحی میشوند، کارایی لازم را نداشته باشند. تجربه والنسیا نشان میدهد که برنامهریزی شهری فراگیر باید همزمان حملونقل، فضاهای عمومی، مسکن، ارتباطات و خدمات عمومی را پوشش دهد.
رن؛ تبدیل دسترسپذیری به بخشی از زندگی روزمره
رن در فرانسه، رتبه سوم را به دست آورده است. این شهر تا سال ۲۰۲۷، یک برنامه راهبردی تدوین کرده است و بر دسترسپذیری حملونقل عمومی، خیابانها، ساختمانها، فرهنگ و خدمات شهری تمرکز دارد. یکی از مهمترین نقاط قوت رن، مشورت منظم با سازمانهای مرتبط با افراد دارای معلولیت و سایر گروههایی است که از آن بهره می برند. این روش به مدیران شهری اجازه میدهد انواع مختلف معلولیت را در نظر بگیرند و فقط بر دسترسی افراد دارای ویلچر، تمرکز نکنند. رن همچنین بر اطلاعات دیجیتال دسترسپذیر و مسیرهای قابلاستفاده در سطح شهر تأکید دارد. این اقدامات فقط به افراد دارای معلولیت کمک نمیکنند؛ سالمندان، والدینی که کالسکه کودک دارند، کودکان و افرادی که در درک اطلاعات رسمی مشکل دارند نیز از آنها بهره میبرند.
چه عواملی یک شهر را دسترسپذیر میکند؟
نمونههای زاراگوزا، والنسیا و رن نشان میدهند که دسترسپذیری باید بهعنوان یک سیستم کامل شهری دیده شود. ممکن است شهری اتوبوسهای دسترسپذیر داشته باشد، اما پیادهروهای آن مناسب نباشند. ممکن است ساختمانهای عمومی رمپ داشته باشند، اما وبگاههای شهری برای افراد دارای اختلال بینایی قابلاستفاده نباشند. ممکن است جاذبههای گردشگری دسترسپذیر باشند، اما مسکن مناسب برای افراد دارای معلولیت، کافی نباشد، بنابراین شهرهای موفق معمولاً چندین عنصر همچون حملونقل دسترسپذیر، خیابانها و ساختمانهای بدون مانع، مسکن فراگیر، خدمات دیجیتال دسترسپذیر، اطلاعات واضح و مشورت منظم با افراد دارای معلولیت را با هم ترکیب میکنند. دسترسپذیری حتی فراتر از سیاستهای مربوط به معلولیت اهمیت دارد. پیادهروهای بهتر میتوانند به سالمندان و والدین دارای کودک کمک کنند. اطلاعات عمومی واضحتر برای گردشگران و افرادی که سواد محدودی دارند نیز مفید است. حملونقل عمومی بدون پله میتواند رفتوآمد را برای همه افراد تا حدودی آسانتر کند.
نمونههای اروپایی سال ۲۰۲۶ نشان میدهند که هیچ فناوری یا پروژه زیرساختی واحدی نمیتواند یک شهر را بهطور کامل دسترسپذیر کند. دسترسپذیری به برنامهریزی مستمر، سرمایهگذاری و همکاری با افرادی نیاز دارد که هر روز با موانع شهری روبهرو میشوند. برای شهرهایی که میخواهند فراگیرتر شوند، زاراگوزا، والنسیا و رن درس مهمی دارند؛ دسترسپذیری زمانی بیشترین اثر را دارد که نه بهعنوان یک ویژگی ویژه برای اقلیتی از جامعه، بلکه بهعنوان یکی از اصول اساسی زندگی شهری در نظر گرفته شود.
نظر شما