به گزارش خبرگزاری ایمنا از اصفهان، آش باران آئینی سنتی که امروز _جمعه ششم شهریور_ در برزک کاشان پخته شد. کاشان سرزمینی که میان گرمای سوزان کویر و خنکای کوهستانهای سرسبزِ پیرامونش، گنجینهای از هویت ایرانی را در دل خود جای داده است؛ جایی که تاریخ تنها در دیوارهای خشتیِ خانههای تاریخیاش نفس نمیکشد، بلکه در آیینهای جاری میان مردمش زنده است.
در این دیار، فرهنگ و باور با اقلیم گره خورده و هر آیین، بازتابی از پیوند دیرینهی انسان با طبیعت است از میان این گنجینهی شفاهی، آیین «آش باران» در شهر برزک، نه فقط یک رسم برای طلبِ رحمت آسمانی، که مظهر همدلی، وحدتِ جمعی و استغاثهی خاضعانهی مردمی است که قرنها است آموختهاند چگونه در سختترین شرایط، با تکیه بر ایمان و مشارکتِ همگانی، به استقبال زندگی بروند.
برزک، شهر ارگانیک؛ شهری مقاوم در برابر مدرنیته
برزک، در فاصله پنجاه کیلومتری از مادرشهر کاشان، از معدود شهرهایی است که مردمانش با بینش و نگرشی ریشهدار در سنتهای تاریخی، در برابر غلبه شهرسازی مدرن ایستادگی کرده و بخش قابلتوجهی از باغات، فضای سبز و بافت قدیمی شهر را حفظ کردهاند؛ گویی در اینجا، طبیعت نه حاشیه شهر، بلکه بخشی جداییناپذیر از هویت و زندگی مردم است.
چشمه، آب و درخت؛ برای مردمان این شهر مفهومی فراتر از چند عنصر طبیعی دارد. در برزک، آب محور آبادانی است و حیات شهر با جریان چشمهها معنا مییابد.
درختان گردو، بادام، شاتوت، آلو و دیگر محصولات باغی، با جوشش چشمههای علیا و سفلا و احمدآباد سیراب میشوند اینجا چاه به کار نیست؛ آب از دل زمین میجوشد و طبیعت، بیواسطه، زندگی را به باغها میبخشد. برزک، در بسیاری از جلوههایش، شهری ارگانیک و طبیعی است؛ شهری که هنوز میتوان در آن پیوند انسان، آب، باغ و زندگی را به تماشا نشست.
یکی از سنتها و آیینهای دیرپای این شهر، آیین طلب باران است؛ آیینی برای طلب بارش رحمت الهی، تا چشمههای شهر همچنان جوشان و خروشان بمانند و باغها از نعمت آب سیراب شوند.
بیش از ۱۰۰ سال است که با پایان یافتن فصل برداشت محصولات، آیین طبخ حلیم و طلب برکت، که در میان مردم به «آش باران» شهرت دارد، در کنار چشمهها و مظاهر آب و در دامن طبیعت برپا میشود؛ آیینی که نسل به نسل منتقل شده و همچنان بخشی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی مردم برزک است.
امسال نیز، به رسم هر ساله، در ایام پایانی هفته، به همت مردمان نجیب و فرهنگدوست برزک، ۱۰ دیگ حلیم در مزرعه «دم قاشون» برپا شد و بر آتش هیزم خشک خواهد جوشید.
در این آئین حبوبات و گوشت حلیم از نذورات اهالی فراهم میشود زنان برزکی، به امید روا شدن حاجت و طلب برکت، با مشتی نمک درشت از آران و بیدگل خود را به دیگهای حلیم میرسانند، چند دانه نمک به آن میافزایند و زیر لب، دعا و نجوا میکنند.
جوانان و نوجوانان نیز با حضور و مشارکت خود، آمادهسازی حلیم و همزدن مستمر دیگها را بر عهده میگیرند تا پس از اقامه نماز صبح و دعا، حلیم میان اهالی توزیع شود.
همه امید دارند که به اذن خداوند تبارک و تعالی، آسمان آبی، سفره نعمت خود را بر این دیار بگستراند و ابرهای پرباران را مهمان کوهها و دشتهای «ویشنگ»، «بردریون»، «وسیون» و «لاهلاون» از سلسله جبال کرکس کند؛ تا چشمهها همچنان بجوشند، باغها سبز بمانند و زندگی در رگهای این شهر جاری باشد.
این آیینها تنها یادگار گذشته نیستند؛ بخشی از سرمایه فرهنگی و اجتماعی برزکاند و پاسداشت آنها، پاسداشت هویت، طبیعت و پیوند دیرینه مردم این شهر با آب و زمین است.
پخت آش باران طلب برکت برای محصولات کشاورزی
حمیدرضا دهقانی شهردار برزک در حاشیه این رویداد به خبرنگار ایمنا میگوید: یکی از سنتها و آیینهای دیرپای این شهر، آیین طلب باران است؛ آیینی برای طلب بارش رحمت الهی، تا چشمههای شهر همچنان جوشان و خروشان بمانند و باغها از نعمت آب سیراب شوند.
وی میافزاید: بیش از ۱۰۰ سال است که با پایان یافتن فصل برداشت محصولات، آیین طبخ حلیم و طلب برکت، که در میان مردم به «آش باران» شهرت دارد، در کنار چشمهها و مظاهر آب و در دامن طبیعت برپا میشود؛ آیینی که نسل به نسل منتقل شده و همچنان بخشی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی مردم برزک است.
شهردار برزک اظهار میکند: امسال نیز، به رسم هر ساله، در شهریورماه ۱۴۰۵، با همت مردمان نجیب و فرهنگدوست برزک، ده دیگ حلیم در مزرعه «دم قاشون» برپا میشود و بر آتش هیزم خشک خواهد جوشید.
طبخ آش باران؛ روایتی از هنر و صبوری
عباس مجد، از پیشکسوتان و آشپزانِ باسابقه برزک که سالهاست مدیریت دیگهای این آیین سنتی را بر عهده دارد، در تشریح فرآیند طبخ این غذای آیینی به خبرنگار ایمنا میگوید: طبخ آش باران تنها یک آشپزی ساده نیست، بلکه آمیزهای از دقت و ارادت است.
او در توصیف مراحل پخت میافزاید: کار را با آمادهسازی دقیق گندم آغاز میکنیم که پایه اصلی این آش است. پس از آن، حبوبات محلی منطقه که در اصطلاح به آن «اولور» میگویند را به همراه گوشت به دیگهای بزرگ اضافه میکنیم پخت این آش نیازمند نظارت و صبری مثالزدنی است؛ بهطوریکه باید لحظهبهلحظه مراقب روند طبخ و ترکیب شدن مواد باشیم.
این آشپز برزکی درباره مرحله نهایی پخت توضیح میدهد: زمانی که مواد به خوبی جا افتاد، در مرحله آخر با ترفندهای خاص سنتی، از جمله هم زدن آن برای لعابدهی بهتر، پخت را تکمیل میکنیم تا آش باران با عطر و طعم اصیل خود، آماده پذیرایی از اهالی شود.
تأمین اقلام آیینی؛ جلوهای از همدلی و نذرِ کشاورزان برزکی
یکی از کشاورزان منطقه برزک که سالها است در اجرای آیین «آش باران» مشارکت دارد، درباره نحوه تأمین مواد اولیه این غذای نذری میگوید: تمامی مواد مورد نیاز برای طبخ آش باران، از حبوبات تا غلات و گوشت، از طریق مشارکت خودجوش اهالی و کشاورزان منطقه تأمین میشود. این محصولات در واقع بخشی از دسترنجِ خودِ مردم است که با نیتِ خالصانه و به عنوان نذری برای طلب نزولات آسمانی به این آیین اختصاص داده میشود.
او با اشاره به جایگاه تاریخی و معنوی این سنت میافزاید: آیین آش باران یک میراثِ ریشهدار است که از گذشتگان به ما ارث رسیده و بر دوش ما است تا امانتدارِ خوبی باشیم و آن را به نسلهای بعد منتقل کنیم. امید داریم جوانان و نسلهای آینده نیز با تداوم این سنت، هم چراغ این کار خیر را روشن نگه دارند و هم روحیه تعاون و همدلی را در منطقه زنده کنند؛ چرا که هدف نهایی ما، استغاثه برای برکت و رحمت الهی و حفظ پیوند میان فرهنگ بومی و باورهای دینی است.
تداوم سنتی دیرینه در سایه امید به بارش
یکی دیگر از کشاورزان پیشکسوت برزک، با اشاره به چالشهای اقلیمی منطقه و فلسفه اصلی برپایی این آیین گفت: اگرچه ما در این منطقه با محدودیت منابع آبی دست و پنجه نرم میکنیم، اما همانطور که مشاهده میکنید، این آیینِ سنتی هرساله با همت و مشارکت اهالی برپا میشود.
به گزارش ایمنا،پخت این آش، سنتی دیرینه در برزک است که هرساله با امید به رحمت پروردگار و برای طلب نزولات آسمانی، با همراهی و همدلی مردم این دیار زنده نگه داشته میشود.
نظر شما