به گزارش خبرگزاری ایمنا، سالها دانشمندان مغز را شبیه یک سیستم مرحلهای تصور میکردند؛ ابتدا اطلاعات از طریق چشم، گوش و دیگر حواس دریافت میشود، سپس مغز آنها را بررسی میکند، درباره بهترین واکنش تصمیم میگیرد و در نهایت فرمان حرکت به بدن ارسال میشود، اما یک دیدگاه جدید در علوم اعصاب این تصور را به چالش کشیده است که شاید در مغز چیزی به نام «مرکز تصمیمگیری» وجود نداشته باشد.
تام جیمز، استاد دانشگاه ایندیانا، در مقالهای منتشرشده در Journal of Cognitive Neuroscience توضیح میدهد آنچه ما در زندگی روزمره «تصمیم گرفتن» مینامیم، الزاما به معنای آن نیست که بخشی مشخص از مغز اطلاعات را دریافت کرده، آنها را بررسی و سپس فرمان تصمیم را صادر میکند.
برای مثال، تصور کنید در حال قدم زدن هستید و ناگهان جسمی به سمت شما پرتاب میشود. ممکن است تصور کنیم ابتدا آن را میبینیم، سپس مغز درباره خطرناک بودن آن تصمیم میگیرد و بعد دستور کنار رفتن را صادر میکند، اما ممکن است واقعیت بسیار پیچیدهتر و سریعتر باشد و بخشهای مختلف مغز، بدن و حواس بهطور همزمان با یکدیگر و با محیط تعامل داشته باشند و در نتیجه، واکنش مناسب شکل بگیرد.
جیمز برای توضیح این ایده از یک مثال ساده استفاده میکند: رباتی که میتواند در امتداد دیوار حرکت کند. این ربات با استفاده از حسگرها فاصله خود از دیوار را تشخیص میدهد و حرکتش را تنظیم میکند. از بیرون به نظر میرسد ربات هدفی را دنبال میکند و مدام تصمیم میگیرد، اما در واقع ممکن است هیچ بخش مستقلی برای «تصمیمگیری» نداشته باشد.
این دیدگاه یک پرسش مهم را مطرح میکند: اگر یک ماشین ساده میتواند بدون داشتن یک مرکز تصمیمگیری، رفتاری هدفمند داشته باشد، آیا ممکن است بخشی از رفتارهای انسان نیز به همین شکل ایجاد شود؟
البته این نظریه نمیگوید انسان تصمیم نمیگیرد یا انتخابهای او واقعی نیست. مسئله این است که واژههایی همچون «تصمیم»، «قصد» و «انتخاب» شاید بیشتر برای توصیف رفتار انسان مناسب باشند تا توضیح دقیق اتفاقاتی که در سطح سلولهای عصبی رخ میدهد.
در این نگاه، مغز مانند یک اتاق فرمان با یک فرمانده مرکزی نیست؛ بلکه مجموعهای از سامانههای بههمپیوسته است که دائماً اطلاعات را با بدن و محیط ردوبدل میکنند. همین تعامل مداوم میتواند در نهایت رفتاری را ایجاد کند که ما آن را «تصمیمگیری» مینامیم.
اگر این دیدگاه در پژوهشهای آینده تقویت شود، میتواند نگاه دانشمندان به مفاهیمی مانند تصمیمگیری، اراده و رفتار انسان را تغییر دهد.
نظر شما