به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، پروژهای فرهنگی و تجاری متفاوت در شهر شنژن چین در حال ساخت است که تلاش میکند مفهوم روستا را از سطح زمین به ارتفاع منتقل کند و الگویی تازه برای زندگی و فعالیتهای شهری در شهرهای متراکم ارائه دهد؛ مجموعهای که با عنوان «روستای هنری بیهایلو» شناخته میشود و با ترکیب فضاهای فرهنگی، تجاری و عمومی، تصویری متفاوت از یک مرکز شهری متراکم ارائه میکند.
این پروژه در منطقه شاتوجیائو و در نزدیکی مرز هنگکنگ قرار گرفته است؛ منطقهای که با وجود قرار گرفتن در یکی از پرتراکمترین و سریعترین شهرهای در حال توسعه چین، همچنان از ویژگیهای محلهای و مقیاس انسانی برخوردار است. طراحی مجموعه بر پایه ایدهای شکل گرفته که میخواهد مزایای شهر متراکم را با ویژگیهای اجتماعی و فضایی روستا پیوند دهد؛ به این معنا که بهجای ساخت یک برج یکپارچه و عظیم، مجموعهای از حجمهای مستقل در ارتفاع روی یکدیگر قرار گرفتهاند تا حس یک روستای چندلایه و عمودی شکل بگیرد.
ایده «روستای عمودی» نخستین بار در سال ۲۰۱۱ مطرح شد و در واکنش به روند شتابان تراکم شهری و یکنواخت شدن سیمای بسیاری از شهرهای آسیایی شکل گرفت. این رویکرد تلاش میکند ویژگیهایی مانند تنوع، هویت، استقلال و ارتباطات اجتماعی موجود در روستاها را با فشردگی و بهرهوری فضایی شهرهای بزرگ ترکیب کند. در این مدل، به جای آنکه تمام عملکردهای یک ساختمان در قالب یک توده بزرگ و یکپارچه سازماندهی شود، واحدهای مختلف به شکل مستقل در کنار و روی یکدیگر قرار میگیرند و هرکدام هویت فضایی خود را حفظ میکنند.
در پروژه جدید شنژن، این ایده از حوزه مسکن فراتر رفته و برای شکل دادن به یک مقصد فرهنگی و شهری مورد استفاده قرار گرفته است. ساختمان از مجموعهای از حجمهای شکسته و مستقل تشکیل شده است که هر یک از نظر هندسه، مصالح و رنگ با دیگری تفاوت دارد. این تنوع ظاهری تنها یک انتخاب زیباییشناختی نیست، بلکه تلاش میکند مقیاس و شخصیت ساختمانهای پیرامونی را در ساختاری بزرگتر بازتاب دهد. حتی بخشی از هویت بصری پروژه نیز از ساختمان و رستورانی که پیشتر در همین محل قرار داشت، الهام گرفته است.
در داخل مجموعه نیز هر عملکرد در حجم مشخص خود جای گرفته است. یک سالن چندمنظوره نمایشی در فضایی با ارتفاع دو طبقه طراحی شده است که صندلیهای آن قابلیت جمعشدن دارند و به این ترتیب میتوان سالن را از فضای اجرای برنامه به یک سالن نمایشگاهی تبدیل کرد. نمای شیشهای تمامقد این بخش نیز رو به میدان مجاور قرار گرفته است تا فعالیتهای فرهنگی داخل ساختمان از فضای عمومی قابل مشاهده باشد و مرز میان فضای داخلی و شهر کاهش پیدا کند.
در کنار این فضای فرهنگی، مجموعهای از فضاهای تجاری، فروشگاهها و رستورانها نیز در حجمهای کوچکتر جای گرفتهاند. نتیجه، ساختمانی نیست که فقط چند کاربری مختلف را در خود جای داده باشد، بلکه مجموعهای از فضاهای مستقل است که در کنار یکدیگر یک محیط شهری چندلایه را شکل میدهند.
یکی از ویژگیهای مهم این طرح، استقلال عملکردی بخشهای مختلف آن است. سالن نمایش، رستورانها، فروشگاهها و موزه که به میراث فرهنگی منطقه شاتوجیائو اختصاص دارد، هرکدام ورودی مستقل دارند و میتوانند بدون وابستگی کامل به یکدیگر فعالیت کنند. این ویژگی به مجموعه اجازه میدهد فعالیتهای مختلف در ساعات متفاوت ادامه پیدا کنند و استفاده از یک بخش، تنها به باز بودن سایر بخشها وابسته نباشد.
با این حال، استقلال عملکردها به معنای خصوصی شدن ساختمان نیست. مسیرهای حرکتی شامل پلهها، پلههای برقی، رمپها و گذرگاههای مرتفع برای عموم قابل دسترسی هستند و همچون شبکهای از خیابانها و مسیرهای روستایی، بخشهای مختلف مجموعه را به یکدیگر متصل میکنند. بازدیدکنندگان میتوانند در این مسیرها حرکت کنند، از کنار فضاهای فرهنگی و تجاری عبور کنند و در نهایت به تراسهای مرتفع و بامهای قابل استفاده برسند.
این تراسها یکی از عناصر مهم پروژه بهشمار میروند؛ زیرا چشماندازهایی از کوهستانهای اطراف، شهر و خلیج را در اختیار بازدیدکنندگان قرار میدهند. به این ترتیب، ارتفاع ساختمان صرفاً برای افزایش تراکم استفاده نشده است، بلکه به فرصتی برای ایجاد فضاهای عمومی و تجربههای شهری جدید تبدیل شده است.
طراحی مجموعه بر یک تضاد عمدی استوار است؛ از فاصله دور، ساختمان تصویری بزرگ، شاخص و حتی چشمگیر دارد، اما در مقیاس نزدیک، مجموعهای از فضاهای کوچکتر و صمیمی را در برابر مخاطب قرار میدهد. همین تضاد میان عظمت کلی و مقیاس انسانی، یکی از مهمترین ویژگیهای رویکرد طراحی پروژه محسوب میشود.
این نگاه میتواند پاسخی به یکی از چالشهای مهم شهرهای بزرگ امروز باشد؛ شهرهایی که برای پاسخگویی به رشد جمعیت و افزایش تقاضا برای زمین، ناچار به توسعه عمودی هستند، اما همزمان با خطر از دست دادن مقیاس انسانی، تنوع فضایی و هویت محلهای روبهرو هستند. در بسیاری از برجهای متعارف، افزایش ارتفاع به معنای افزایش تراکم و کاهش ارتباط مستقیم میان فضاهای مختلف است، در حالی که مدل روستای عمودی تلاش میکند تراکم را با تنوع و دسترسی عمومی ترکیب کند.
در این رویکرد، ساختمان دیگر یک شیء منفرد در شهر نیست، بلکه همچون یک محله عمودی عمل میکند که در آن عملکردهای مختلف، مسیرهای عمومی، فضاهای باز، ورودیهای مستقل و نقاط تجمع در ارتفاع سازماندهی شدهاند. بهجای آنکه شهر فقط در سطح زمین شکل بگیرد، بخشی از زندگی شهری به طبقات بالاتر منتقل میشود و شبکهای سهبعدی از فضاهای عمومی و نیمهعمومی شکل میگیرد.
اهمیت این ایده برای شهرهایی همچون شنژن بیش از بسیاری از شهرهای دیگر است. شنژن در چند دهه گذشته از یک شهر بهنسبت کوچک به یکی از مهمترین کلانشهرهای چین تبدیل شده و رشد سریع جمعیت، توسعه اقتصادی و افزایش ارزش زمین، فشار زیادی برای استفاده فشردهتر از فضای شهری ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، توسعه عمودی تقریباً اجتنابناپذیر است؛ اما پرسش اصلی این است که آیا ساختمانهای بلند میتوانند علاوه بر تأمین ظرفیت بیشتر، کیفیت زندگی و هویت اجتماعی را نیز حفظ کنند؟
«روستای هنری بیهایلو» تلاش میکند پاسخی معماری به همین پرسش ارائه دهد. در این پروژه، ارتفاع به جای آنکه فقط بهمعنای طبقات بیشتر باشد، به بستری برای ایجاد فضاهای متنوع فرهنگی، تجاری و عمومی تبدیل شده است. مسیرهای پیاده، تراسها، میدان، فضاهای فرهنگی و حجمهای مستقل در کنار یکدیگر ساختاری را ایجاد میکنند که بیشتر از یک ساختمان، به یک محله فشرده و عمودی شباهت دارد.
این پروژه نشان میدهد که مفهوم روستا در معماری معاصر تنها به معنای بازگشت به ساختمانهای کمارتفاع نیست. میتوان بعضی از ویژگیهای فضایی و اجتماعی روستا مانند تنوع، استقلال، مقیاس انسانی، مسیرهای پیاده، فضاهای مشترک و ارتباط میان فعالیتهای مختلف را در یک ساختار عمودی بازآفرینی کرد.
از این منظر، «روستای عمودی» میتواند یکی از الگوهای قابل توجه برای آینده توسعه شهری باشد؛ الگویی که به جای مقابله با تراکم، تلاش میکند کیفیتهای ازدسترفته در فرایند متراکمشدن شهرها را دوباره به فضای شهری بازگرداند. در چنین مدلی، ساختمان بلند دیگر تنها نماد جدایی و انزوا نیست و میتواند به شبکهای از فضاهای عمومی، فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.
شنژن در سالهای اخیر شاهد شکلگیری چند پروژه فرهنگی بزرگ نیز بوده است؛ از جمله یک مجموعه فرهنگی ساحلی و موزه طراحی به همراه پارک عمومی و همچنین موزه تاریخ طبیعی شهر که بهتازگی برای بازدید عمومی افتتاح شده است. در خارج از چین نیز پروژههای فرهنگی شاخص دیگری در حال تکمیل است و موزه بزرگی در ابوظبی نیز قرار است دسامبر ۲۰۲۶ افتتاح شود.
با این حال، آنچه پروژه بیهایلو را متمایز میکند، تنها اندازه یا عملکرد فرهنگی آن نیست، بلکه تلاش برای بازتعریف رابطه میان تراکم، فرهنگ و فضای عمومی است. این پروژه میخواهد نشان دهد که حتی در یکی از متراکمترین محیطهای شهری، میتوان فضایی ساخت که در آن افراد نه فقط برای خرید یا تماشای یک برنامه فرهنگی، بلکه برای قدمزدن، مکث کردن، دیدن شهر، تعامل با دیگران و تجربه یک فضای شهری متفاوت حضور پیدا کنند.
به این ترتیب، «روستای عمودی» بیش از آنکه تنها یک فرم معماری باشد، پیشنهادی برای آینده شهرنشینی است که در آن توسعه عمودی ناگزیر است، اما کیفیت زندگی، هویت محلهای و دسترسی عمومی نیز باید همراه با آن به ارتفاع بروند.
نظر شما