به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، دسترسی به منابع آب شیرین بهعنوان یکی از ارکان اصلی امنیت ملی و توسعه پایدار، همواره تحتتأثیر توزیع نامتوازن جغرافیایی قرار داشته است. بر اساس دادههای سال ۲۰۲۲ که در اوت ۲۰۲۶ منتشر شده است، منابع آب شیرین داخلی تجدیدپذیر جهان که حاصل جریانهای رودخانهای و تغذیه سفرههای آب زیرزمینی هستند، به شکلی متمرکز در اختیار گروه کوچکی از کشورها قرار دارد.
در صدر این رتبهبندی، برزیل با ۵۶۶۱ میلیارد متر مکعب آب شیرین، ۱۳.۲ درصد از کل منابع جهانی را به خود اختصاص داده و در جایگاه نخست ایستاده است؛ وضعیتی که بخش بزرگی از آن مرهون سیستم عظیم رودخانه آمازون است. پس از آن، روسیه با ۱۰.۱ درصد، کانادا با ۶.۷ درصد و ایالات متحده آمریکا و چین هرکدام با ۶.۶ درصد از سهم جهانی، در مجموع ۴۳.۲ درصد از منابع آب شیرین جهان را در اختیار دارند.
با این حال این فراوانی آماری در سطح ملی بهطور الزامی بهمعنای آسودگی در تأمین آب نیست، بلکه با واقعیتی به نام پارادوکس دسترسی روبهروست. در کشورهایی همچون برزیل و روسیه با وجود جایگاه ممتاز در رتبهبندی جهانی، فاصله جغرافیایی میان کانونهای اصلی ذخایر آبی و مراکز جمعیتی و صنعتی، در کنار چالشهایی همچون کاهش بارش، مدیریت ناکارآمد فاضلاب و ضعف زیرساختهای تصفیه، منجر به بروز بحرانهای جدی در تأمین آب برای شهروندان شده است. این شکاف زمانی پررنگتر میشود که شاخصها از حجم کل به سرانه تغییر پیدا کند؛ در چنین شرایطی، کشورهایی با جمعیت کمتر همچون کانادا، در وضعیت بهمراتب بهتری نسبت به غولهای آب شیرین جهان قرار میگیرند و رتبهبندیها دچار دگرگونی بنیادین میشوند.
در مقیاس منطقهای، نابرابری در توزیع منابع بهوضوح مشهود است. آمریکای لاتین و کارائیب با در اختیار داشتن نزدیک به یکسوم از کل منابع، غنیترین منطقه جهان محسوب میشوند، در حالی که پس از آن مناطق آسیا-اقیانوسیه با ۲۹ درصد، اروپا با ۱۶ درصد، آمریکای شمالی با ۱۳ درصد و آفریقا با ۹ درصد قرار دارند.
در این میان، خاورمیانه با سهم ناچیز یک درصدی، بحرانیترین وضعیت را تجربه میکند؛ بهطوری که هفت مورد از ۲۰ کشور دارای کمترین سرانه آب شیرین در این منطقه و هفت مورد دیگر در آفریقا قرار دارند. قابلتوجه اینکه مجموع اعداد و ارقام ملی، تنها بخشی از پیچیدگیهای مسئله آب است و آنچه سرنوشت جوامع را در رویارویی با چالشهای اقلیمی تعیین میکند، نهتنها داراییهای آبی، بلکه ترکیبی هوشمندانه از جغرافیا، تراکم جمعیت، زیرساختهای کارآمد و مدیریت دقیق در بهرهبرداری از منابع موجود است.
نظر شما