به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در بیشتر شهرهای جهان، روشنایی معابر تنها ابزاری برای تأمین دید و افزایش ایمنی شبانه محسوب میشود، اما در اسلو، پایتخت نروژ، نور جایگاهی فراتر از یک زیرساخت شهری پیدا کرده و به یکی از عناصر اصلی هویت بصری شهر تبدیل شده است. در این شهر، چراغهای خیابانی دیگر تنها بر فراز تیرهای بلند نصب نمیشوند، بلکه در بسیاری از نقاط از دل زمین، سنگفرشها، مسیرهای پیاده، کنارههای رودخانه و حتی دل معماری ساختمانها میتابند. این رویکرد که از آن با عنوان «هنر نور شهری» یاد میشود، اسلو را به یکی از پیشگامان طراحی نورپردازی شهری در اروپا تبدیل کرده است؛ شهری که توانسته است میان زیباییشناسی، فناوری، پایداری زیستمحیطی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان پیوندی هوشمندانه برقرار کند.
اسلو در یکی از شمالیترین مناطق اروپا قرار گرفته و زمستانهای آن با ساعتهای طولانی تاریکی همراه است. در بعضی ماههای سال، شهروندان تنها چند ساعت در روز نور طبیعی خورشید را تجربه میکنند و بخش عمده فعالیتهای روزمره در تاریکی یا گرگومیش انجام میشود. همین ویژگی اقلیمی سبب شده است که برنامهریزان شهری نروژ، بهجای مقابله صرف با تاریکی از طریق افزایش شدت نور، فلسفهای متفاوت را دنبال کنند؛ رویکردی که تاریکی را بخشی از هویت شهر میداند و تلاش میکند با طراحی هوشمندانه نور، کیفیت تجربه شهروندان از فضاهای عمومی را افزایش دهد.
بر همین اساس، طی دو دهه گذشته طرحهای جامع نورپردازی شهری در اسلو تدوین شدهاند که هدف آنها فقط روشنتر کردن خیابانها نیست، بلکه هدایت بصری شهروندان، برجستهسازی معماری، ایجاد حس امنیت، افزایش جذابیت فضاهای عمومی و خلق تجربهای هنری از شهر در شب است. در این طرحها، استفاده از نورهای گرم، منابع کممصرف LED، کاهش خیرگی و جلوگیری از آلودگی نوری از مهمترین اصول طراحی بهشمار میروند.
یکی از شاخصترین ویژگیهای نورپردازی اسلو، استفاده گسترده از چراغهای همسطح زمین است. برخلاف بسیاری از شهرها که روشنایی خیابانها به تیرهای بلند چراغ وابسته است، در بخش قابل توجهی از اسلو، منابع نور درون سنگفرشها، لبه مسیرهای پیاده، کف میدانها، پلها، نیمکتها و عناصر منظر شهری تعبیه شدهاند. این شیوه علاوه بر کاهش آشفتگی بصری ناشی از نصب تعداد زیاد پایههای روشنایی، باعث میشود نور به شکلی نرم و یکنواخت در محیط منتشر شود و حس آرامش بیشتری در فضا ایجاد کند. در نتیجه، رهگذران هنگام حرکت در بسیاری از خیابانها چنین احساس میکنند که خود زمین در حال تابیدن است.
چراغهای زمینی نقش مهمی نیز در هدایت حرکت عابران پیاده و دوچرخهسواران ایفا میکنند. این نورها مسیرهای عبور را مشخص میکنند، ورودی فضاهای عمومی را برجسته میسازند و بدون ایجاد خیرگی، امنیت شبانه را افزایش میدهند. افزون بر این، حذف بسیاری از تیرهای روشنایی موجب شده است مناظر طبیعی، نمای ساختمانهای تاریخی و چشمانداز آبدره مشهور اسلو بدون مزاحمت بصری در معرض دید قرار گیرد.
یکی از جذابترین جلوههای نورپردازی اسلو، آثار هنری تعاملی است که در دل سنگفرشها و میدانهای شهری پنهان شدهاند. بسیاری از این چراغها در طول روز تقریباً دیده نمیشوند، اما با فرارسیدن شب، الگوهای نوری متنوعی را بر سطح زمین ایجاد میکنند. در بعضی نقاط نیز سامانههای هوشمند با تشخیص حرکت عابران، رنگ یا شدت نور را تغییر میدهند و شهروندان تنها با قدم زدن در فضا، بخشی از اثر هنری میشوند. این ویژگی موجب شده است فضاهای عمومی اسلو تنها محل عبور نباشند، بلکه به محیطهایی برای تعامل، تجربه و مشارکت اجتماعی تبدیل شوند.
نورپردازی شهری در اسلو ارتباط مستقیمی با سیاستهای زیستمحیطی این شهر نیز دارد. بیشتر سامانههای روشنایی از فناوری LED با راندمان بالا استفاده میکنند و به سامانههای هوشمند مدیریت انرژی متصل هستند. این سامانهها میزان روشنایی را متناسب با ساعت شبانهروز، شرایط آبوهوایی و میزان حضور عابران تنظیم میکنند. در خیابانها و پارکهای کمتردد، حسگرهای حرکتی تنها هنگام حضور افراد شدت نور را افزایش میدهند و پس از آن دوباره به سطح استاندارد بازمیگردند. این فناوری علاوه بر کاهش مصرف برق، آلودگی نوری را نیز به حداقل میرساند و با اهداف نروژ برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای همسو است.
اسلو همچنین هر سال با برگزاری جشنوارهها و نمایشگاههای نور، چهرهای متفاوت به خود میگیرد. در این رویدادها، هنرمندان داخلی و بینالمللی با استفاده از نور، ساختمانهای تاریخی، پلها، پارکها و میدانهای شهر را به بومهای هنری تبدیل میکنند. این آثار که بیشتر موقتی هستند، به شهروندان فرصت میدهند تا فضاهای آشنای شهری را از زاویهای جدید تجربه کنند و نشان میدهند که نور میتواند همچون مجسمه، نقاشی یا معماری، رسانهای برای خلق هنر باشد.
پژوهشهای حوزه شهرسازی نیز نشان میدهد طراحی صحیح نور، تنها بر زیبایی شهر تأثیر نمیگذارد، بلکه پیامدهای اجتماعی و روانشناختی قابل توجهی دارد. نورپردازی مناسب احساس امنیت شهروندان را افزایش میدهد، استفاده از فضاهای عمومی را در ساعات شب گسترش میدهد، پیادهروی و دوچرخهسواری را تشویق میکند و حتی میتواند در کاهش احساس افسردگی ناشی از زمستانهای طولانی شمال اروپا نقش داشته باشد. به همین دلیل، نور در اسلو دیگر یک تأسیسات شهری ساده نیست، بلکه ابزاری برای ارتقای سلامت روان، تقویت تعاملات اجتماعی و افزایش سرزندگی شهری محسوب میشود.
نظر شما