به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بیماری سلیاک یکی از اختلالات گوارشی با ریشه ژنتیکی است که در اثر مصرف گلوتن ایجاد میشود و به پرزهای رودهی کوچک آسیب میرساند. این بیماری شیوع چندانی ندارد و حدود یک نفر از هر صد نفر در جهان به آن مبتلا میشوند، با این حال تنها در 30 درصد از بیماران تشخیص بهدرستی انجام میشود.
گلوتن نوعی پروتئین است که در گندم، چاودار و جو یافت میشود. هنگامی که افراد مبتلا به سلیاک گلوتن مصرف میکنند، سیستم ایمنی بدن آنها واکنشی شدید نشان داده و این واکنش بهطور مستقیم بر روده کوچک تأثیر میگذارد. این حمله به پرزهای ریزی به نام ویلی که وظیفه جذب مواد مغذی را بر عهده دارند، آسیب وارد میکند و در نتیجه جذب املاح و ویتامینها در بدن بهدرستی انجام نمیشود.
عوامل خطر بیماری سلیاک
نقش وراثت در بروز این بیماری بسیار پررنگ است. افرادی که یکی از بستگان درجهیک آنها به سلیاک مبتلا است، تا یک دهم احتمال ابتلا به این بیماری را دارند. همچنین پژوهشها نشان میدهد که بیشتر مبتلایان، دارای یک یا دو گروه از واریانتهای ژنی به نام DQ2 و DQ8 هستند و افرادی که این واریانتها را ندارند، کمتر در معرض خطر قرار میگیرند.
بهجز ژنتیک و مصرف گلوتن، عواملی دیگری نیز در ایجاد این بیماری نقش دارند. بعضی عفونتهای گوارشی در دوران کودکی، بیماریهای عفونی متعدد در سالهای اولیه زندگی و تغییر در میکروبیوم روده که شامل باکتریهای مفید دستگاه گوارش است، همگی میتوانند در شکلگیری بیماری سلیاک مؤثر باشند. همچنین پژوهشگران معتقدند کودکانی که هم زمینه ژنتیکی دارند و هم در دوران رشد گلوتن زیادی مصرف میکنند، بیش از دیگران در معرض ابتلا هستند.
علائم بیماری سلیاک
نشانههای بیماری سلیاک متنوع است و میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. اسهال یا دفع مدفوع آبکی از نخستین و شایعترین نشانههاست، هرچند عوامل دیگری مانند عدمتحمل غذایی یا عفونت معده نیز میتوانند آن را ایجاد کنند. نفخ شکم نیز یکی دیگر از علائم رایج بهشمار میرود که ناشی از التهاب دستگاه گوارش است. تولید زیاد گاز معده نیز شکایتی است که تقریباً تمام بیماران آن را تجربه میکنند.
از دیگر نشانههای مهم این بیماری میتوان به کاهش وزن اشاره کرد. به دلیل جذب نشدن کافی مواد مغذی، بدن توانایی ذخیرهسازی انرژی را از دست داده و بیمار دچار کاهش وزن یا دشواری در افزایش وزن میشود. افزون بر عوارض جسمی، سلیاک بر سلامت روان نیز تأثیر منفی میگذارد و میتواند باعث بروز اختلالاتی مانند اضطراب، افسردگی، خستگی مفرط و بیاشتهایی شود.
روشهای پیشگیری بروز بیماری سلیاک
برای پیشگیری و پیگیری این بیماری، پزشکان توصیه میکنند که از گنجاندن گلوتن بهعنوان بخش اصلی رژیم غذایی کودکان خودداری شود. همچنین در زمان ابتلا به عفونتهای گوارشی یا هنگام مصرف آنتیبیوتیک، بهتر است از خوردن گلوتن پرهیز گردد. به بیماران سلیاک توصیه میشود که مواد غذایی کاملاً بدون گلوتن مانند میوهها، سبزیجات، گوشت، ماهی، غذاهای دریایی، حبوبات، برنج و مغزها را در برنامهی روزانه خود بگنجانند.
روشهای درمان بیماری سلیاک
در زمینۀ درمان، باید گفت که هیچ داروی اختصاصی برای درمان قطعی سلیاک وجود ندارد و تنها راه مؤثر، پیروی از یک رژیم غذایی بدون گلوتن است. هرچند حذف کامل گلوتن از برنامه روزانه غیرممکن است، اما پژوهشها نشان دادهاند که بیماران میتوانند تا سقف 20 PPM گلوتن را تحمل کنند. کاهش مصرف گلوتن، التهاب روده کوچک را کم کرده و روند بهبود را تسریع میبخشد. در مواردی نیز پزشکان برای تسکین علائم، داروهایی مانند داپسون یا مکملهای ویتامین و مواد معدنی را تجویز میکنند. کودکان معمولاً زودتر از بزرگسالان به درمان پاسخ میدهند و روند بهبودی در آنها سریعتر است.
باورهای غلط در مورد بیماری سلیاک
در پایان، اشاره به چند باور غلط رایج درباره این بیماری ضروری است. بسیاری از مردم گمان میکنند که سلیاک همان حساسیت به گندم است، در حالی که در حساسیت به گندم فقط باید محصولات دارای گندم حذف شوند، اما در سلیاک پوشش داخلی روده کوچک تخریب میشود و بیمار باید از تمام منابع گلوتن مانند گندم، جو و چاودار پرهیز کند.
برخی افراد نیز تصور میکنند که سلیاک در کودکان قابلدرمان است، در حالی که این بیماری مادامالعمر بوده و تنها با رعایت اصول و اقدامات مناسب میتوان آن را کنترل کرد. باور غلط دیگر این است که داروی خاصی برای سلیاک وجود دارد، در حالی که هیچ درمان دارویی اختصاصی برای این بیماری تأیید نشده است و رژیم غذایی تنها راهکار علمی محسوب میشود. همچنین باید توجه داشت که رژیم بدون گلوتن به معنای صفر مطلق گلوتن نیست و بیماران میتوانند مقدار ناچیزی از آن را تحمل کنند.
نظر شما