به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، «مسحراتی» یا «ابوالطبیله» (پدر طبل کوچک)، مردی است که در تاریکی پیش از سپیدهدم، در کوچهپسکوچههای محلههای مسلماننشین قدم میزند و با نواختن طبل و خواندن اشعار مذهبی، روزهداران را برای صرف آخرین وعده غذایی پیش از اذان صبح، یعنی سحری، بیدار میکند.
پژوهشگران ریشه این سنت را به بلال حبشی، اولین مؤذن در تاریخ اسلام و یار نزدیک پیامبر اکرم (ص) بازمیگردانند. روایت است که بلال در شبهای ماه رمضان، در کوچههای مدینه میگشت و مردم را برای سحری بیدار میکرد. در دوران خلافت فاطمیان در مصر، مسحراتی به اوج هنرمندی خود رسید. حدود سال ۱۲۰۰ میلادی، خواننده مشهور آن دوران، ابن نقطه، این حرفه را به طبقهای از شاعران و خوانندگان حرفهای ارتقا داد که اشعار خود را با مضامین مذهبی و مدح پیامبر میسرودند.
نقش مسحراتی اما هرگز به بیدارکردن صرف محدود نبود. او نماد همبستگی اجتماعی و روح جمعی ماه رمضان بود. مسحراتی ساعاتی از شب را با خواندن مناجات و مدح پیامبر آغاز میکرد و سپس به هر خانه، شعری متناسب با حال اهل آن میخواند. در عراق، نوای طبل او با دعا و ذکر نام امام حسین (ع) از فراز منارهها عجین بود. در بحرین و عربستان، او ساکنان را به نام صدا میزد و پیوندی ناگسستنی با اهالی محله برقرار میکرد. کودکان نیز از مشتاقترین همراهان او بودند و دورش حلقه میزدند و اینچنین شور و نشاط رمضان در دل شبها جریان مییافت.
دستمزد مسحراتی نیز هرگز بهصورت حقوق ثابت نبود، بلکه هدیه و عیدی مردم در پایان ماه مبارک یا شب عید فطر بود. او نه به دید یک شغل که بهعنوان یک خدمت داوطلبانه و سنت دیرینه، اجر خود را از رضایت همسایگان میگرفت. اما این سنت دیرینه، در دهههای اخیر با تهدیدی جدی روبهرو شده است. تلفنهای هوشمند و ساعتهای زنگدار دیجیتال، عملاً نقش بیدارباش انسانی را منسوخ کردهاند. زندگی مدرن و شبزندهداریهای طولانی نیز سبب شده تا مردم در ساعات نزدیک به اذان صبح، صدای طبل و نقاره مسحراتی کمتر به گوششان برسد.
با این حال، تلاشهایی برای نجات این میراث کهن در جریان است. سازمانهای فرهنگی و شهرداریها در کشورهای مختلف، با برگزاری جشنوارهها و مسابقات ویژه مسحراتیها، میکوشند این میراث را زنده نگاه دارند. در محلههایی مانند عرب غنیم در مصر، خود ساکنان از مسحراتی محله خود خواستهاند که به راهش ادامه دهد و سنت را ترک نکند. خانوادهها نیز با خرید طبلهای مدرن و تزئینشده با شخصیتهای کارتونی برای کودکان خود، نسل جدید را با این آیین آشنا میکنند. در محرق بحرین، مسحراتی به یکی از جاذبههای گردشگری تبدیل شده و گردشگران میتوانند در جشنوارههای رمضان، نوای او را از نزدیک بشنوند.
حتی خود فناوری که تهدیدی برای این سنت بود، اینک به کمک آن آمده است. شبکههای اجتماعی پر از ویدئوهایی است که مسحراتیها را در نقاط مختلف جهان به تصویر میکشد و توجه نسل جوان را به این آیین جلب کرده است. شاید مسحراتی در آینده نزدیک، دیگر نقش بیدارباش سنتی را در کوچهها نداشته باشد، اما بهعنوان گنجینهای فرهنگی و میراثی معنوی، در قلب تاریخ رمضان زنده خواهد ماند.
نظر شما