به گزارش خبرگزاری ایمنا، دیابت یکی از شایعترین بیماریهای مزمن در جهان است که با افزایش غیرطبیعی قند خون همراه است. این بیماری زمانی رخ میدهد که بدن نتواند انسولین کافی تولید کند یا سلولها به انسولین پاسخ مناسبی ندهند و انسولین هورمونی است که به سلولها اجازه میدهد گلوکز موجود در خون را برای تولید انرژی استفاده کنند. بدون انسولین کافی یا کارکرد مناسب آن، سطح قند خون افزایش مییابد و به مرور زمان میتواند آسیبهای جدی به اعضای بدن وارد کند.
دیابت به دو دسته تقسیم میشود که شامل نوع ۱ و نوع ۲ است؛ دیابت نوع یک، بیماری خودایمنی است که بیشتر در کودکی یا نوجوانی شروع میشود و در آن سلولهای تولیدکننده انسولین در لوزالمعده تخریب میشوند. دیابت نوع دو بیشتر در بزرگسالان دیده میشود و با مقاومت بدن نسبت به انسولین و تولید ناکافی انسولین همراه است، علاوه بر این، دیابت بارداری نیز وجود دارد که در دوران بارداری ظاهر میشود و پس از زایمان به طور معمول بهبود مییابد، اما ریسک ابتلا به دیابت نوع ۲ در آینده را افزایش میدهد.
سطح طبیعی قند خون در افراد سالم بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL) در حالت ناشتا است و دو ساعت پس از غذا، قند خون طبیعی کمتر از ۱۴۰ mg/dL است. اگر قند خون ناشتا بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ mg/dL باشد، فرد در حالت پیشدیابت قرار دارد و افزایش ریسک ابتلا به دیابت نوع دو دارد و اندازهگیری منظم قند خون و توجه به این اعداد نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام دارد.
دیابت میتواند در مراحل اولیه بدون علامت باشد، اما برخی افراد علائم کلاسیکی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، خستگی، کاهش وزن غیرعادی، تاری دید و زخمهایی که دیر بهبود مییابند را تجربه میکنند. تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری به پیشگیری از عوارض جدی کمک میکند و درمان به موقع میتواند کیفیت زندگی بیماران را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
فاصله ۸ تا ۱۱ ساله تشخیص بیماری دیابت در برخی افراد / چه عواملی باعث ابتلا به بیماری دیابت میشود؟
علی کچوئی، فوق تخصص غدد درونریز و متابولیسم با بیان اینکه دیابت نوع ۲ که بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد افراد دیابتی را شامل میشود، یک بیماری تدریجی و مرموز است، به خبرنگار ایمنا میگوید: در بسیاری از بیماران بین شروع بیماری و تشخیص آن حدود هشت تا ۱۱ سال فاصله وجود دارد، یعنی فرد ممکن است سالها درگیر دیابت باشد اما از آن اطلاعی نداشته باشد.
وی با بیان اینکه به همین دلیل، غربالگری و شناسایی به موقع افرادی که در معرض خطر هستند، اهمیت بسیار بالایی دارد، میافزاید: اضافه وزن، چاقی، سابقه خانوادگی دیابت، سابقه بیماری قلبی-عروقی در خانواده، فشار خون بالا و مصرف داروهای کنترل فشار خون همگی عوامل خطر مهمی هستند که میتوانند احتمال ابتلا به دیابت و بروز عوارض آن را افزایش دهند.
فوق تخصص غدد درونریز و متابولیسم با بیان اینکه افرادی که اضافه وزن دارند یا بالای ۳۵ سال سن دارند، بهویژه اگر سابقه خانوادگی دیابت یا بیماری قلبی داشته باشند، باید تحت غربالگری قرار بگیرند، تصریح میکند: اندازهگیری شاخص BMI و بررسی سایر ریسک فاکتورها روش ساده و مؤثری برای شناسایی این افراد است.
زخم کنترل نشدن بیماری دیابت بر کلیهها / دیابت چگونه بر کلیهها تأثیر میگذارد؟
کچوئی با بیان اینکه کنترل دیابت نقش بسیار مهمی در پیشگیری از آسیبهای کلیوی دارد، ادامه میدهد: اگر بیماری به خوبی کنترل شود، یعنی بیمار داروهای خود را منظم مصرف کند، رژیم غذایی مناسب داشته باشد و ورزش سبک انجام دهد، بسیاری از عوارض کلیوی و سایر عوارض قلبی-عروقی به حداقل میرسند.
وی با بیان اینکه کنترل نشدن دیابت میتواند منجر به گرفتاری کلیهها شود، میگوید: تخمین زده میشود که ۴۰ تا ۵۰ درصد بیماران دیابتی دچار مشکلات کلیوی میشوند و در این افراد خطر حوادث قلبی عروقی نیز افزایش مییابد، به طوری که مرگ و میر بیماران مبتلا به مشکلات کلیوی سه برابر کسانی است که چنین مشکلی ندارند.
فوق تخصص غدد درونریز و متابولیسم با بیان اینکه قند خون بالا باعث تغییرات همودینامیک، متابولیکی و التهابی در گلومرول کلیه میشود، اضافه میکند: این تغییرات تحت عنوان مزانژیال اکسپنشن شناخته میشوند و سبب اسکلروز و فیبروز گلومرول میشوند و در نتیجه، گلومرول قادر به تصفیه خون و دفع مواد زائد نیست و این وضعیت میتواند به نارسایی کلیه و نیاز به دیالیز منجر شود.
دیابت نوع ۲ چیست و میزان قند خون طبیعی ناشتا باید چقدر باشد؟ / در مرحله پیش دیابت نیز مراقب عوارض دیابت باشید
مریم رجالی، پزشک خانواده و دیابت با بیان اینکه در دیابت نوع ۲ در نتیجه، گلوکز به جای مصرف شدن در سلولها، در خون باقی میماند و به عروق و اندامهای مختلف آسیب میزند، به خبرنگار ایمنا میگوید: نکته مهم این است که دیابت اغلب علائم اختصاصی و واضحی ندارد و تنها در مراحل پیشرفته و زمانی که قند خون به سطوح بسیار بالا میرسد، علائمی مانند پرنوشی، پرادراری، پرخوری، خستگی شدید و تاری دید ظاهر میشوند.
وی با بیان اینکه به همین دلیل، تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری منظم و انجام آزمایشهای دورهای اهمیت بسیار زیادی دارد، افزود: بر اساس توصیههای پزشکی، افراد بالای ۳۰ سال باید به طور منظم تحت غربالگری قند خون، فشار خون و چربی خون قرار گیرند.
پزشک خانواده و دیابت با بیان اینکه در افراد زیر ۳۰ سال نیز در صورت وجود عوامل خطر مانند اضافه وزن، سابقه خانوادگی دیابت، دیابت بارداری، سندروم پلیکیستیک یا کمتحرکی، غربالگری زودتر ضروری است، تصریح کرد: از نظر عددی، قند خون ناشتای کمتر از ۹۹ طبیعی محسوب میشود.
رجالی با اشاره به اینکه مقادیر بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ به عنوان پیشدیابت شناخته میشوند و از ۱۲۶ به بالا، تشخیص دیابت مطرح است، ادامه داد: پیشدیابت مرحلهای بسیار مهم و حساس است که نباید نادیده گرفته شود، زیرا عوارض دیابت میتوانند حتی در این مرحله نیز آغاز شوند و شناسایی و مدیریت به موقع پیشدیابت میتواند نقش تعیینکنندهای در پیشگیری از دیابت و عوارض جدی آن داشته باشد.
ضرورت تشخیص و پایش صحیح بیماری دیابت / چه زمانی دیابت تشخیص داده میشود؟
وی با بیان اینکه دیابت یکی از بیماریهای مزمن و چندوجهی است که تشخیص و پایش صحیح آن نیازمند نگاه جامع و علمی است، گفت: شاخصهای آزمایشگاهی متعددی برای تشخیص و ارزیابی وضعیت قند خون وجود دارد که مهمترین آنها قند خون ناشتا و هموگلوبین A1C است.
پزشک خانواده و دیابت اضافه کرد: قند خون ناشتا که پیش از صرف صبحانه اندازهگیری میشود، معتبرترین شاخص اولیه برای بررسی وضعیت متابولیک بدن است و در صورتی که این عدد کمتر از ۹۹ باشد، وضعیت فرد طبیعی تلقی میشود و بازه ۱۰۰ تا ۱۲۵ نشاندهنده مرحله پیشدیابت است.
رجالی با بیان اینکه پیش دیابت مرحلهای بسیار مهم است که اغلب نادیده گرفته میشود، خاطرنشان کرد: در همین مرحله نیز عوارض دیابت میتوانند آغاز شوند و عدد ۱۲۶ و بالاتر، تشخیص قطعی دیابت را مطرح میکند.
در صورت کنترل نشدن، دیابت میتواند عوارض جدی ایجاد کند که از جمله این عوارض میتوان به آسیب به رگهای خونی و اعصاب، مشکلات قلبی و عروقی، بیماریهای کلیوی، مشکلات بینایی و نابینایی، آسیب به پاها و افزایش خطر عفونتها اشاره کرد. این عوارض با افزایش طول مدت بیماری و سطح بالای قند خون مرتبط هستند و مدیریت صحیح قند خون میتواند ریسک آنها را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
غربالگری دیابت به خصوص در افراد پرخطر، از جمله کسانی که سابقه خانوادگی دیابت دارند، اضافه وزن دارند یا بالای ۴۵ سال هستند، اهمیت زیادی دارد و غربالگری شامل آزمایش قند خون ناشتا، آزمایش A1C یا تست تحمل گلوکز است و هدف آن شناسایی زودهنگام بیماری یا پیشدیابت است و تشخیص به موقع امکان پیشگیری از پیشرفت بیماری و کاهش عوارض را فراهم میکند.
تغییر سبک زندگی نقش اساسی در پیشگیری و کنترل دیابت دارد و فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی متعادل با کاهش مصرف قند و چربیهای ناسالم، حفظ وزن مناسب و ترک دخانیات میتواند ریسک ابتلا به دیابت نوع دو را کاهش دهد. در بیماران مبتلا به دیابت، کنترل منظم قند خون، پیگیری توصیههای پزشک و مصرف داروهای تجویزی به مدیریت بیماری کمک میکند.
دیابت یک بیماری قابل کنترل، اما جدی است که بدون مراقبت مناسب میتواند عوارض شدید و طولانیمدت ایجاد کند و شناخت علائم، انجام غربالگری منظم، کنترل قند خون و رعایت سبک زندگی سالم، کلید حفظ سلامتی و پیشگیری از عوارض است و آگاهی عمومی درباره این بیماری و اقدامات پیشگیرانه میتواند نقش مهمی در کاهش بار دیابت در جامعه ایفا کند.
دیابت نه فقط قند خون را بالا میبرد، بلکه میتواند زندگی روزمره و سلامت کلی بدن را تحت تأثیر قرار دهد و این بیماری پیامدهای پنهان و گاهی غیرقابل بازگشت دارد. شناخت میزان طبیعی قند خون، توجه به نشانههای اولیه و انجام غربالگری منظم، ابزارهایی حیاتی برای پیشگیری و کنترل آن هستند و با تغییرات سبک زندگی، تغذیه مناسب و پیگیری پزشکی، میتوان خطر عوارض جدی را کاهش داد و کیفیت زندگی را حفظ کرد.
نظر شما