به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، افزایش آگاهیهای زیستمحیطی، گفتوگوهای جهانی را به سمت مدیریت پسماند سوق داده است. بازیافت مواد مختلف همچون پلاستیک، فلز، پارچه و ضایعات الکترونیک در صدر این حرکت قرار دارد و نقش حیاتی در کاهش زبالهها و حفظ منابع ایفا میکند، اما رویکرد نوظهوری به نام «دفع زباله صفر» یا «پسماند صفر» شکل گرفته که بر پایه تولید کمتر پسماند است و مدلهای شهری را به سمت جهانی پایدارتر پیش میبرد. دفع زباله صفر نمایانگر جهش بزرگ بعدی است که هدف آن حذف کامل پسماند از شهرهاست.
موفقیت پروسههای بازیافت به سادگی و پذیرش گسترده آنها بستگی دارد؛ مردم در سراسر جهان ارزش جداسازی کاغذ، شیشه، پلاستیک و فلزات را درک کردهاند و با تفکیک این مواد در مبدأ از استفاده دوباره آنها اطمینان حاصل میکنند. شهرها برنامههای بازیافت را پذیرفتهاند و متعهد به استفاده از محتوای بازیافتی در محصولات خود شدهاند که این امور زنجیره تأمین پایدارتری ایجاد کرده است. با این وجود، همه مواد را نمیتوان بهطور نامحدود بازیافت کرد و بعضی از آنها بهدلیل آلودگی، مشکلات جداسازی یا محدودیتهای اقتصادی به محلهای دفن زباله میروند. راهکار دفع زباله صفر یک استراتژی نوین است که نهتنها مکمل بازیافت است، بلکه دامنه امکانات موجود در مدیریت پسماند را گسترش میدهد.
دفع زباله صفر رویکردی جامع به مدیریت پسماند است که هدف آن حصول اطمینان از فرستاده نشدن هیچ زبالهای اعم از محصول، فرایند یا سازمانها به محل دفن زباله است. در این رویکرد تولید زباله در مبدأ به حداقل میرسد، دوباره استفاده میشود، بازیابی میشود، کمپوست میشود یا به انرژی تبدیل میشود. اساس این رویکرد در راستای اقتصاد چرخشی و بر این اصل استوار است که مواد و منابع تا حد امکان در چرخه استفاده باقی بمانند.
رویکرد پسماند صفر فراتر از بازیافت است و مجموعه وسیعتری از تکنیکهای مدیریت پسماند را شامل میشود. بهعنوان مثال، کمپوستسازی میتواند زبالههای آلی را مدیریت کند و فناوریهای تبدیل زباله به انرژی میتوانند مواد غیرقابل بازیافت را به انرژی قابل استفاده تبدیل کنند. این رویکرد از مدیریت مؤثر تمام جریانهای زباله اطمینان حاصل میکند و ردپای زیستمحیطی را بهصورت کلی کاهش میدهد.
حرکت به سمت پسماند صفر شرکتها را تشویق میکند تا طراحی محصولات خود را از ابتدا با هدف استفاده مجدد و کاهش زباله انجام دهند که میتواند شامل استفاده از مواد پایدارتر، طراحی محصولات با طول عمر بیشتر یا ایجاد طراحیهای ماژولار باشد تا تعمیر، بهروزرسانی و بازیافت محصولات آسانتر شود. شرکتها میتوانند با در نظر گرفتن کل چرخه عمر محصول، بهطور قابلتوجهی تولید زباله را کاهش دهند.
مردم نقش حیاتی در پیشبرد جنبش دفع زباله صفر دارند و با انتخابهای آگاهانه و حمایت از شرکتهایی که به ابتکارات دفع زباله صفر اهمیت میدهند، میتوانند شیوههای پایدار را ترویج کنند. انتخاب محصولاتی که به دفع زباله صفر متعهد شدهاند، بهویژه شرکتهایی که برنامههای بازپسگیری و بازیافت را برای محصولات خود ارائه میدهند به افزایش تقاضا برای شیوههای پایدارتر کمک میکند. اعضای جامعه با در نظر گرفتن هدف دفع زباله صفر را در زندگی روزمره خود میتوانند قبل از دور انداختن یک کالا به این فکر کنند که آیا میتوان آن را دوباره استفاده، بازیابی یا اهدا کرد. کمپوست زبالههای آلی و حمایت از راهحلهای تبدیل زباله به انرژی از راهکارهای کلیدی دفع زباله صفر است و مصرفکنندگان میتوانند با شرکت در این برنامهها و تبلیغ آنها در جامعه خود، به کاهش بیشتر پسماند کمک کنند. تاکنون چندین شهر به وضعیت دفع زباله صفر دست یافتهاند و بسیاری دیگر در مسیر آن قرار دارند که نشاندهنده پیشرفتهای قابلتوجه در مدیریت پسماند و شیوههای پایداری است.
کاپانوری، ایتالیا
کاپانوری یکی از نخستین شهرهای ایتالیا و اروپا به شمار میرود که بهصورت جدی و برنامهریزیشده به سمت تحقق وضعیت «دفع زباله صفر» حرکت کرده است. این شهر با طراحی و اجرای سیستمهای جامع تفکیک زباله از مبدأ، امکان جداسازی دقیق پسماندهای آلی، خشک، کاغذ، شیشه و فلزات را برای شهروندان فراهم کرده است. همزمان، برنامههای آموزشی مستمر از طریق مدارس، کارگاههای عمومی و کمپینهای اطلاعرسانی محلی اجرا شده است تا آگاهی شهروندان درباره اهمیت کاهش پسماند و بازیافت افزایش پیدا کند.
شهرداری کاپانوری سیاستهای تشویقی و حمایتی متعددی برای مشاغل محلی در نظر گرفته است؛ از جمله کاهش مالیات برای کسبوکارهایی که از بستهبندیهای قابل بازیافت یا چندبارمصرف استفاده میکنند. این اقدامات باعث شده است نرخ بازیافت در این شهر به بیش از ۶۰ درصد برسد و میزان دفن زباله بهطور چشمگیری کاهش پیدا کند. افزون بر این، اجرای کمپینهای هدفمند برای کاهش مصرف پلاستیکهای یکبارمصرف، ترویج استفاده مجدد از مواد و تعمیر کالاها، نقش مهمی در تغییر الگوی مصرف شهروندان ایفا کرده است. مجموعه این سیاستها و برنامههای منسجم، کاپانوری را به الگویی موفق در سطح جهانی برای مدیریت پایدار پسماند و تحقق شهر بدون زباله تبدیل کرده است.
کامیکاتسو، ژاپن
شهر کوچک کامیکاتسو در دل کوههای جزیره شیکوکوی ژاپن در حال انجام اقدامات چشمگیری به سمت دستیابی به سبک زندگی بدون پسماند است. کامیکاتسو در سال ۲۰۰۳ بهعنوان نخستین شهر ژاپن متعهد به هدف پسماند صفر شناخته شد و از آن زمان شیوههای دفع پسماند خود را از سوزاندن در فضای باز به یک سیستم چرخشی مصرف و دفع تغییر داده است. این شهر تاکنون پیشرفت قابلتوجهی داشته و بیش از ۸۰ درصد از هدف پسماند صفر خود تا سال ۲۰۳۰ را به دست آورده است.
کامیکاتسو یک سیستم سختگیرانه تفکیک زباله را پیادهسازی کرده است که از ساکنان میخواهد زبالههای خود را به ۴۵ دسته مختلف تفکیک کنند، حتی کاغذها به ۹ روش مختلف تفکیک میشوند. برای تشویق شیوههای پایدار میان ساکنان، این شهر یک برنامه تشویقی را راهاندازی کرده است که به افرادی که در زمینه بازیافت تلاش میکنند، امتیازاتی برای خرید محصولات دوستدار محیط زیست بهعنوان پاداش میدهد. کامیکاتسو یک فروشگاه دستدوم برای شهروندان دارد و یک سیستم اشتراکگذاری خودرو را راهاندازی کرده است که حتی شهردار نیز بهعنوان کاربر در آن ثبتنام کرده است.
کیل، آلمان
کیل نخستین شهر آلمانی است که با بهکارگیری استراتژیها و سیاستهای نوآورانه موفق به دریافت گواهینامه دفع زباله صفر شده است. این موفقیت حاصل تلاشهای گسترده در مدیریت منابع، بازیافت و کاهش کلی زبالههای شهری است. کیل توانسته تولید زبالههای خانگی را به کمتر از ۱۵۰ کیلوگرم به ازای هر نفر در سال برساند که حدود ۳۰ درصد کمتر از میانگین کشوری آلمان (حدود ۲۲۰ کیلوگرم) است. این شهر به نرخ بازیافت بیش از ۶۵ درصد دست پیدا کرده است که در مقایسه با میانگین ۵۲ درصدی کشورش یک رکورد پیشرو محسوب میشود. کمتر از ۵ درصد زبالهها به محل دفن فرستاده میشود.
بیش از ۹۰ درصد مدارس ابتدایی و متوسطه برنامههای آموزشی مرتبط با بازیافت و مدیریت پسماند را به صورت منظم اجرا میکنند. این برنامهها شامل کارگاههای آموزشی درباره تفکیک زباله به سه دسته اصلی (کاغذ، پلاستیک، مواد آلی)، روشهای کاهش مصرف پلاستیک و مواد یکبار مصرف و افزیش آگاهی درباره اهمیت بازیافت و حفظ محیط زیست است. کمپینهای عمومی نیز با هدف تشویق شهروندان برای کاهش پسماند شامل توزیع کیتهای تفکیک زباله خانگی، اطلاعرسانی رایگان و کارگاههای مشارکتی برگزار شده است.
کیل بیش از ۶۰ ایستگاه جمعآوری زباله تفکیکی در نقاط مختلف شهر ایجاد کرده است که امکان تفکیک دقیق زبالههای پلاستیکی، فلزی، کاغذی و مواد آلی را فراهم میکنند. افزون بر این، بیش از ۱۵ مرکز تبادل کالا برای اجناس دستدوم با پشتیبانی شهرداری فعال است که سالانه حدود ۱۰ هزار کالا را برای استفاده مجدد به چرخه بازمیگردانند. بسترهای آنلاین جهت اطلاعرسانی درباره نحوه صحیح بازیافت و همچنین ثبت شکایات یا پیشنهادات شهروندان وجود دارد که با مشارکت بیش از ۴۰ درصد جمعیت فعال شدهاند. مجموعه این اقدامات کیل را به الگویی جهانی برای دستیابی به هدف دفع زباله صفر تبدیل کرده است.
زوئرسل، بلژیک
زوئرسل قرار است نخستین شهر بلژیک باشد که طی سه سال آینده گواهی دفع زباله صفر را دریافت میکند. زوئرسل در فلاندری، نزدیک آنتورپ واقع شده است و تاکنون موفق به کاهش پسماند به ۸۱ کیلوگرم به ازای هر نفر شده است که بهمیزان قابلتوجهی کمتر از میانگین فلاندری یعنی ۱۲۸ کیلوگرم به ازای هر نفر است. این شهر سفری برای دریافت گواهی شهرهای بدون پسماند را آغاز کرده است که ابزارها، راهنماییها و حمایتهای لازم برای کاهش قابلتوجه پسماند باقیمانده و مدیریت پایدار پسماند را فراهم میکند.
این شهر یک طرح نوآورانه پرداخت مالیات بر اساس زباله را با استفاده از تراشههای نصبشده روی سطلهای زباله خانگی معرفی کرده است که منجر به کاهش تولید زبالههای باقیمانده به ازای هر نفر از ۱۰۱ کیلوگرم به ۸۱ کیلوگرم از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ شده است و در نظر دارد این عدد را به حداکثر ۷۰ کیلوگرم به ازای هر نفر برساند.
جزیره بورنهولم، دانمارک
جزیره بورنهولم، شرقیترین جزیره دانمارک و مقصدی تاریخی و گردشگری است که هدف بلندپروازانه تبدیل شدن به یک جزیره بدون زباله تا سال ۲۰۳۲ را دنبال میکند. این برنامه که با حمایت دولت دانمارک و بهکارگیری فناوریهای نوین مدیریت پسماند، طراحی شده است، تلاش میکند تا ضمن حفاظت از زیبایی طبیعی و تنوع زیستی بورنهولم، به الگویی پایدار برای سایر مناطق تبدیل شود. از جمله اقدامات کلیدی این طرح، حذف تدریجی دفن و سوزاندن زباله است. سیستم پیشرفتهای برای تفکیک زباله در سطح جزیره اجرا شده است که به تفکیک دقیق انواع مواد بازیافتی، کمپوستپذیر و خطرناک میپردازد. این اقدامات باعث شده است میزان بازیافت در بورنهولم به رقمی بالاتر از ۸۰ درصد برسد، در حالی که میانگین بازیافت در دانمارک حدود ۵۰ درصد است. هدفگذاری برای سال ۲۰۳۲، تبدیل صد درصد زبالهها به منابع قابل بازیافت یا بازیابی انرژی از طریق فناوریهای نوین است. مرکز تحقیقاتی ویژهای در جزیره فعالیت میکند که بر توسعه فناوریهای بازیافت پیشرفته همچون بازیافت مواد پلاستیکی چندلایه و بازیابی مواد آلی تمرکز دارد.
بورنهولم در راستای ارتقای فرهنگ پسماند صفر، کمپینهای آموزشی گستردهای را برای افزایش آگاهی ساکنان و گردشگران برگزار میکند. این کمپینها شامل جلسات آموزشی، کارگاههای عملی و فعالیتهای مشارکتی با مدارس، کسبوکارهای محلی و سازمانهای غیرانتفاعی است. بر پایه آخرین نظرسنجیها، بیش از ۹۰ درصد از ساکنان بورنهولم از برنامههای تفکیک زباله و کاهش مصرف آگاه هستند و مشارکت فعال دارند، همچنین گردشگران بهواسطه تبلیغات و اطلاعرسانی مناسب، تشویق میشوند تا در حفظ محیط زیست جزیره سهیم باشند. این رویکرد چندجانبه، نهتنها صرفهجویی در منابع و کاهش آلودگی را به همراه دارد، بلکه مسیر توسعه پایدار و اقتصاد چرخشی را برای بورنهولم هموار میسازد.
بورنهولم نمونه موفقی از تعهد به محیط زیست و بهرهگیری از فناوریهای نوین مدیریت زباله است که میتواند الگوی ارزشمندی برای سایر جوامع کوچک و جزایر منطقه بالتیک و فراتر از آن باشد. تا کنون سرمایهگذاریهایی بیش از ۳۰ میلیون یورو در این پروژه انجام شده است که علاوه بر کاهش اثرات زیستمحیطی، ایجاد اشتغال پایدار و بهبود کیفیت زندگی ساکنان را نیز به دنبال دارد.
نظر شما