به گزارش خبرگزاری ایمنا، گرینلند بزرگترین جزیره جهان، با چشماندازهای یخی و منابع طبیعی که هر روز بیش از پیش در برابر ذوب یخهای قطبی نمایان میشود، امروز بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه سیاسی و استراتژیک قدرتهای جهانی قرار گرفته است. از یکسو دانمارک و بومیان گرینلند بر «غیر قابل فروش بودن این جزیره» تأکید میکنند و از سوی دیگر ایالات متحده آمریکا بهویژه در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ بار دیگر به گرینلند نگاه ویژه داشته است. اما سوال اصلی این است: گرینلند کجاست و چرا برای آمریکا و ترامپ اهمیت دارد؟
در این مطلب بهطور دقیق، مستند و با تحلیل ژئوپلیتیک، به این پرسش کلیدی میپردازیم.
گرینلند کجاست؟
موقعیت جغرافیایی، جمعیت و حکمرانی
گرینلند بزرگترین جزیره جهان است که در آبهای شمالی اقیانوس اطلس و اقیانوس منجمد شمالی قرار دارد. این جزیره بیش از ۲.۱ میلیون کیلومتر مربع مساحت دارد و با جمعیتی کمتر از ۶۰ هزار نفر یکی از کمجمعیتترین مناطق روی زمین بهشمار میرود. بیشتر ساکنان این جزیره از بومیان اینویت هستند که در شهرهای کوچک ساحلی زندگی میکنند.
گرینلند از قرنها پیش بخشی از پادشاهی دانمارک بوده است و امروزه بهصورت بخش خودمختار در چارچوب کنفدراسیون دانمارک اداره میشود. با وجود این خودمختاری، مسائلی همچون سیاست خارجی و دفاع بیشتر تحت مدیریت کپنهاگ قرار دارند.
نام «گرینلند» به معنای «سرزمین سبز» بهدلیل تلاش رهبران وایکینگی برای جذب مهاجران به این منطقه یخزده انتخاب شده است، در حالی که بخش عظیمی از آن با یخ و برف پوشیده است.
اهمیت ژئوپلیتیک گرینلند
گرینلند بهدلیل موقعیت استراتژیکش در قطب شمال، مسیرهای مهم دریایی و نزدیکی به قارههای اروپا و آمریکای شمالی از اهمیت ژئوپلیتیک قابلتوجهی برخوردار است. با گرمایش زمین و کاهش یخها، این منطقه دسترسی به منابع زیرزمینی و مسیرهای تجاری قطبی را آسانتر میکند.
در حالی که این جزیره تا دهههای قبل بیشتر به دلایل دفاعی و حفاظت از مرزها اهمیت داشت، امروز رقابت بر سر منابع معدنی و انرژی، تغییرات اقلیمی و دستیابی به مسیرهای دریایی جدید، محل مناقشه قدرتهای جهانی شده است.
- ذخایر عظیم فلزات کمیاب
- نزدیکی به مسیرهای دریایی جدید
- موقعیت نظامی ممتاز در قطب شمال
موجب شده است گرینلند به نقطه تلاقی منافع آمریکا، چین، روسیه و اروپا تبدیل شود.
منابع طبیعی گرینلند
پتانسیل اقتصادی و امنیتی بالقوه
قسمتی از اهمیت گرینلند به ذخایر عظیم منابع طبیعی آن بازمیگردد. با ذوب شدن یخهای قطبی، دسترسی به منابع زیرسطحی از جمله لیتیم، کبالت، گرافیت، فلزات خاکی کمیاب و حتی انرژیهای نوین بیش از پیش امکانپذیر شده است. این منابع برای تکنولوژیهای مدرن، تولید باتری، صنایع دفاعی و انرژیهای تجدیدپذیر حیاتی هستند.
مطالعات زمینشناسی نشان میدهد گرینلند دارای ذخایر ارزشمندی از عناصر نادر خاکی مانند:
- لیتیوم
- کبالت
- نیکل
- گرافیت
- عناصر کمیاب مورد استفاده در تولید باتری، خودروهای برقی و تجهیزات نظامی
است؛ موادی که در آینده اقتصاد جهانی نقشی حیاتی خواهند داشت.
رقابت جهانی برای تأمین این منابع که در چند سال آینده نقش مهمی در آینده اقتصادی قدرتها ایفا خواهد کرد، باعث شده تا توجهها به گرینلند بیشتر شود، بهویژه وقتی چین، روسیه و آمریکا سهم خود را در این منطقه میخواهند.
تاریخچه دیدگاه آمریکا درباره گرینلند
ایالات متحده آمریکا از دههها پیش به گرینلند توجه داشته است. در تاریخ معاصر، در سال ۲۰۱۹ هم دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، پیشنهاد خرید گرینلند را مطرح کرد.
این بحث نه اولین بار بود و نه تنها به دوره ترامپ اختصاص داشت؛ حتی در دهه ۱۹۴۰ نیز مذاکراتی در سطح دولت آمریکا برای خرید جزیره انجام شده بود اما هرگز به نتیجه خاصی نرسید.
ترامپ در سالهای اخیر بارها با اشاره به «اهمیت استراتژیک و منابع طبیعی» گفته است که آمریکا به گرینلند نیاز دارد. او در سخنرانیها و مصاحبهها اهمیت این منطقه را برای امنیت ملی آمریکا تأکید کرده و حتی اظهار داشته است که این جزیره میتواند به «امنیت و رفاه» بیشتر برای مردم گرینلند کمک کند.
واکنشها به پیشنهاد آمریکا
دیدگاه دانمارک و مردم گرینلند
طرح ترامپ برای خرید یا تصاحب گرینلند با واکنشهای شدیدی از سوی دانمارک و مردم گرینلند روبهرو شده است. دولت دانمارک بارها تأکید کرده است که «گرینلند فروشی نیست» و این پیشنهاد را غیرعملی، غیرقابل قبول و مغایر با قوانین بینالملل دانسته است.
مقامات گرینلند نیز در بیانیههای رسمی بیان کردهاند که آینده خود را خود تعیین خواهند کرد و نه به زور یا معاملهای از سوی قدرتهای خارجی. مردم گرینلند نیز تأکید کردند که آینده خود را مستقلانه تعیین میکنند و حاضر نیستند به مهرهای در بازی قدرتهای جهانی تبدیل شوند.
بیشتر بخوانید: خشم در گرینلند بهدنبال سفر مقامات آمریکایی
استراتژی نظامی و امنیتی آمریکا در قطب شمال
گرینلند بهدلیل نزدیکی به قطب شمال و مسیرهای هوایی بین اروپا و آمریکا، از دیدگاه تأمین امنیت و نظامی نیز اهمیت دارد. آمریکا سالهاست که در این جزیره پایگاههای نظامی دارد که نقش کلیدی در هشدارهای دفاع موشکی، رصد منطقه و عملیاتهای احتمالی داشتهاند.
این موضوع باعث میشود تا نگاه واشنگتن نه تنها اقتصادی بلکه ژئواستراتژیک و امنیتی به قطب شمال داشته باشد، بهخصوص در رویارویی با رقبایی چون روسیه و چین که در حال افزایش حضور خود در این منطقه هستند.
آمریکا دهههاست که در گرینلند حضور نظامی دارد. پایگاه معروف «توله» یکی از مهمترین مراکز هشدار زودهنگام موشکی در جهان است که تهدیدات احتمالی از سمت روسیه را رصد میکند.
این پایگاه نقش کلیدی در امنیت ملی آمریکا ایفا میکند و نشان میدهد که گرینلند فقط یک جزیره یخی نیست، بلکه بخشی از معماری دفاعی ایالات متحده محسوب میشود.
رقابت جهانی برای قطب شمال
آمریکا، چین، روسیه و اروپا
گرینلند نماد رقابت گستردهتری است که در قطب شمال در حال شکلگیری است. با ذوب شدن یخها، مسیرهای دریایی جدید برای تجارت بینالمللی باز شده است و بازیگران جهانی در تلاشند تا نفوذ خود را در این منطقه افزایش دهند.
چین بهویژه به دنبال سهم خود در منابع معدنی و مسیرهای جدید است، و روسیه نیز با حضور ناوگانهای یخشکن و پایگاههای نظامی خود در قطب شمال، حضور فعالانهای دارد. این رقابت، گرینلند را به نقطهای حساس در صحنه جهانی تبدیل کرده است که هم از منظر اقتصادی و هم امنیتی مورد توجه قدرتهاست.
این منطقه در حال تبدیل شدن به «خاورمیانه جدید» قرن بیستویکم است؛ اما نه با نفت، بلکه با فلزات نادر و مسیرهای دریایی استراتژیک.
آینده گرینلند
آیا عضوی از آمریکا خواهد شد؟
با وجود دیدگاههای متفاوت، در کوتاهمدت احتمال آنکه گرینلند بهطور رسمی به بخشی از آمریکا تبدیل شود بسیار کم است. دولت دانمارک و مردم گرینلند بر خودمختاری و تعیین سرنوشت خود تأکید دارند و این امر مورد حمایت جامعه جهانی نیز هست.
اما آن چیزی که شک در آن وجود ندارد، این است که رقابتهای بینالمللی، تغییرات اقلیمی و ارزش منابع زیرسطحی باعث خواهد شد تا گرینلند در دهههای آینده نقش سیاسی و اقتصادی بسیار مهمتری در معادلات جهانی ایفا کند.
بیشتر بخوانید: گرینلند ناراضی از پیوستن به آمریکا
سوالات کلیدی
گرینلند کجاست؟
گرینلند بزرگترین جزیره جهان است که در قطب شمال واقع شده است و بخشی از دانمارک محسوب میشود. گرینلند، بزرگترین جزیره جهان، به دلیل منابع معدنی، موقعیت استراتژیک در قطب شمال و رقابت آمریکا، چین و روسیه به کانون جدید منازعات جهانی تبدیل شده است؛ جزیرهای که ترامپ هم خواستار تصاحب آن بود.
چرا گرینلند برای آمریکا مهم است؟
زیرا از نظر ژئوپلیتیک و منابع طبیعی دارای ارزش بالایی است و حضور آمریکا در منطقه دسترسی به منابع آن را امکانپذیر میکند.
چرا ترامپ به گرینلند اهمیت میدهد؟
ترامپ به منابع طبیعی، امنیت ملی آمریکا و رقابت با چین و روسیه اشاره کرده است و گرینلند را فرصتی برای تقویت نقش آمریکا در قطب شمال میداند.
ترامپ چرا به دنبال گرینلند است؟
در سال ۲۰۱۹، دونالد ترامپ با طرح موضوع «خرید گرینلند» جهان را شوکه کرد. بسیاری این اظهارات را شوخی یا جنجال رسانهای دانستند، اما واقعیت این است که پشت این ایده سیاست ژئوپلیتیکی جدی وجود داشت.
ترامپ معتقد است:
- گرینلند کلید تسلط آمریکا بر قطب شمال است
- منابع آن میتواند برتری اقتصادی آمریکا را تثبیت کند
- حضور آمریکا مانع نفوذ چین و روسیه میشود
- پایگاههای نظامی آمریکا در گرینلند
آیا گرینلند روزی به آمریکا میپیوندد؟
در حال حاضر چنین سناریویی بسیار بعید است. قوانین بینالمللی، مخالفت دانمارک و اراده مردم گرینلند مانع هرگونه تغییر ناگهانی در حاکمیت این جزیره است.
با این حال، نفوذ اقتصادی و نظامی آمریکا در گرینلند بهمرور افزایش خواهد یافت و این جزیره به یکی از مهمترین نقاط رقابت ژئوپلیتیک جهان تبدیل میشود.
نظر شما