گوارش شما شروع به فعالیت کند. در این زمان اسیدها در معده معلق شده و آماده تجزیه غذای شما میشوند. در بسیاری افراد بافت دریچه معده اختلال ایجاد میکند و باعث فوران اسیدها شده و سوزش در سینه احساس میشود. سوزش معده نشانهای کاملا معمول و عام است. بیش از ۶۰ میلیون امریکایی حداقل ماهی یک بار این سوزش را در خود احساس میکنند. در ادامه چگونگی شروع فرایند سوزش معده و نحوه غلبه بر آن را میبینیم.
سوزش معده: بُعد داخلی
برای درک آنچه موجب سوزش معده میشود، مسیر پیتزای پپرونی را دنبال میکنیم. زمانی که شما لقمه اول را میبلعید، از طریق مری به معده وارد میشود. حلقهای از بافتهای دریچهای شکل که به عضلات تنگ کننده پایینی مری معروف هستند، باز شده تا غذا وارد معده شود. سپس برای جلوگیری از بیرون ریختن اسید از معده دوباره بسته میشوند.
سوزش معده: عیب در عملکرد دریچه
در بسیاری از افراد عضله تنگ کننده بین معده و مری به درستی کار نمیکند. این امر باعث نفوذ اسیدها به مری (بازگشت اسید) میشود که درد و سوزش را به همراه دارد. تنها آنهایی که بازگشت اسید دارند از سوزش معده رنج نمیبرند؛ بلکه برخی دیگر هم هستند که بدون بازگشت اسید، دچار سوزش معده میشوند که ممکن است بنا بر شرایط دیگری ایجاد شود.
نشانههای بازگشت اسید
اصلیترین نشانه بازگشت اسید، سوزش معده است؛ یک حس سوزش دردناک در وسط سینه. سوزش معده معمولا بعد از خوردن غذا ایجاد میشود و تا چندین ساعت ممکن است طول بکشد. با دراز کشیدن و یا خم شدن، ناراحتی چند برابر میشود. مابقی نشانههای بازگشت اسیدی شدید، احساس ترش کردن در گلو، اختلال در قورت دادن غذا و یا احساس گیر کردن غذا در سینه یا گلو است. سرفههای شدید و یا حمله آسمی نیز از جمله عواقب بازگشت اسید است. تعریف نشانههای سوزش معده همگی نیازمند تشخیص بازگشت اسیدی است.
سوزش معده: چه کسی مستعد است؟
هر کسی ممکن است دچار سوزش معده شود، ولی برخی از عوامل در زندگی روزمره هستند که باعث میشوند عضلات تنگ کننده بهتر کار کنند و میزان اسید تولید شده بوسیله معده را کنترل نماید. آنهایی که دارای اضافه وزن هستند، وعدههای غذایی زیاد میخورند، لباسهای تنگ و اندامی میپوشند و یا سیگار میکشند، بیشتر مستعد هستند.
سوزش معده، بیماری بازگشت اسید به مری است؟
سوزش معده معمولا تهدید جدی برای سلامتی نیست. با این وجود ابهاماتی در رابطه با بازگشت شدید، مکرر و دائمی اسیدی نیز وجود دارد. اگر شما سوزش معده شدید دارید و یا هفتهای دو و یا بیشتر این اتفاق برای شما میافتد، دچار حالت خاصی از این بیماری به نام ریفلاکس معدهای مروی یا ریفلاکس گاستروازوفاژیال شدهاید و باید به پزشک مراجعه کنید. عدم درمان این بیماری، میتواند موجب التهاب، زخم معده و یا حالت سوختگی شود. ریفلاکس معدهای مروی همچنین موجب تغییر سلولهای مری میشود. این تغییرات که در شکل میبینید، مری بارت نام دارد که خطر سرطان مری را بالا میبرد.
سوزش معده شبانه: خطری جدی
آیا تا به حال با یک سرفه شدید و یا با مزه تلخی دهان از خواب بیدار شدهاید؟ این امر ممکن است یک بازگشت اسیدی شبانه باشد که میتواند خطرناک محسوب شود. علاوه بر اختلال در خواب، بازگشت شبانه اسید معده، خطر آسیب به مری را به شدت افزایش میدهد. دلیل آن، این است که در حالت درازکش اسید معده بازگشت یافته، مدت زمان بیشتری در مری نگه داشته میشود و زمانی که میخوابیم بزاق خنثی کننده اسیدی کمتری نسبت به زمانی که بیداریم قورت میدهیم.
کنترل خانگی سوزش معده
سوزش معده ملایم را میتوانید با تغییر بسیار کمی در فعالیت روزانه کنترل کنید. این کار را با خوردن غذای کمتر شروع کنید. شام خود را ۳ تا ۴ ساعت قبل از خواب نوش جان کنید و از خوردن غذا در آخر شب خودداری کنید؛ چراکه داشتن غذا در معده به خصوص زمانی که شما به حالت درازکش هستید باعث تحریک معده و بازگشت اسید آن میشود.
مراقب آنچه که میخورید، باشید
برخی از غذاها هستند که باعث سوزش معده میشوند و دلیل آن اضافه کردن اسید بیشتر به اسید معده و یا آزاد کردن عضلات تنگ کننده پایین مری است. از غذاهایی که چنین مشکلاتی را ایجاد میکنند، دوری کنید. با مصرف گوجه فرنگی، پیاز، سیر، شکلات، فلفل، غذاهای چرب و مرکبات مانند پرتقال و گریپ فروت نشانههای این سوزش افزایش مییابد. اگر احساس کردید که غذاهای ادویهای باعث تحریک معده شما شده، از غذاهای ملایمتر استفاده کنید.
مراقب نوشیدنیهایی که مینوشید، باشید
نوشیدنیهای معمول نیز گاهی اوقات موجب سوزش معده میشوند؛ همچون قهوه، چای، لیموناد، آب گوجه و آب پرتقال. تا زمانیکه این نوشیدنیها در شما سوزش معده ایجاد نکرده، لازم نیست که از آنها دوری کنید.
ورزش روزمره خود را تغییر دهید
ورزش میتواند فشار عضلات شکم را افزایش داده و خطر بازگشت اسید را بیشتر کند. برخی از تمرینهای ورزشی این خطر را بیش از پیش افزایش میدهد، به طوری که جریان طبیعی هاضمه را برعکس میکند. حرکات یوگا که بر روی سر انجام میشود و حالت بدن برعکس میگردد، از جمله این حرکات است. حرکات شکمی نیز ممکن است مشکلساز شوند زیرا این حرکات باعث جریان اسیدها به سمت مری میشوند.
در هنگام خواب زیر سر را بالا نگه دارید
اگر در شب سوزش معده داشتید زیر پایههای قسمت سر تخت را به اندازه ۶ اینچ بالا ببرید و یا از بالشهای مخصوصی استفاده کنید که ارتفاع دارند تا بالاتنه در سطح بالاتری قرار بگیرید. این کار باعث میشود تا اسید معده در جایی که باید، نگه داشته شود. حواستان باشد که در حین خواب چند بالش زیر سر خود قرار ندهید، چرا که باعث افزایش شدت سوزش معده میشود. همچنین بازگشت اسید معده زمانی که در سمت چپ بدن خود خوابیدهاید نسبت به زمانی که سمت راست خوابیدهاید، کمتر اتفاق میافتد.
لباسهای اندامی و تنگ نپوشید
روش دیگر برای کاهش سوزش معده کم کردن فشار عضلات شکمی است. وزن اضافی را کم کنید و کمربند و لباس تنگ نپوشید.
سوزش معده در دوران بارداری
بیش از نیمی از خانمهای باردار، علائم شدید سوزش معده به خصوص در سه ماهه دوم و سوم را تجربه کردهاند. تغییر میزان هورمونها و افزایش فشار بر روی عضلات شکمی خطر بازگشت اسید را افزایش میدهد. نشانههای ملایم باید با تغییر سبک زندگی شامل خوردن چندین وعده غذایی کوچک به جای سه وعده غذایی بزرگ، دوری از غذاهای ادویهای و نخوابیدن پس از غذا رفع میشود. با این حال اگر رژیم و تغییر روش زندگی این نشانهها را در زنان باردار برطرف نکرد باید قبل از اینکه هر درمانی را به کار ببرند، با پزشک مشورت کنند.
درمان سوزش معده: آنتیاسید معده
برای سوزش معده در برخی شرایط به سرعت یک مایع آنتیاسید میل کنید. همان گونه که مشخص است آنتیاسید، اسید معده را خنثی میکند. این مایع موجب تسکین موقت سوزش میشود و آن را به سرعت از معده خارج میکند. توجه به دستورالعمل استفاده بسیار مهم است؛ چرا که استفاده بیش از حد آنتیاسید دارای عوارض جانبی جدی است و در ضمن برای سوزش معده مزمن سودی ندارد.
درمان سوزش معده: H۲ بلوکر
H۲ بلوکر گونه دیگری از داروهایی است که نسبت به آنتیاسیدها متفاوت عمل میکند. این مواد تولید اسید معده را کاهش میدهد تا اینکه اسیدهای ترشح شده حذف شود. این دارو میتواند از سوزش معده ناشی از بازگشت اسید جلوگیری کند، البته در صورتیکه ۳۰ دقیقه قبل از غذا مصرف شود. طریقه مصرف آن بنابر تجویز پزشک است.
بازدارندههای اسیدی: بازدارندههای پمپ پروتونی
بازدارندههای پمپ پروتونی که در بازار با ارائه نسخه در دسترس است، دستهای از داروها هستند که مانع تولید اسید معده میشوند. این نوع دارو در کاهش اسید تولیدی نسبت به H۲ بلوکر موثرتر عمل میکند.
کدام روش درمانی را انتخاب کنیم؟
انتخاب بهترین روش درمان سوزش معده به عوامل زیادی بستگی دارد. اغلب چه مواقعی سوزش معده اتفاق میافتد؟ شدت آن چقدر است؟ آیا نیاز به پیشگیری است یا درمان؟ اینها سوالهایی است که قبل از انتخاب روش مناسب باید پاسخ داده شود. آنتیاسیدها برای سوزش معده ملایم مناسب هستند. H۲ بلوکر سوزش را قبل از شروع متوقف میکند، اما باید بدانید که چه زمانی از آنها استفاده کنید. بازدارندههای پمپ پروتونی، به کار سوزشهای معده شدید میآیند. پزشک معالج روش درست و مناسب درمان را تجویز میکند.
برگردان: آتنا بیانیپور
نظر شما