اصفهان، شهر ساعتهای آفتابی

مسوول آموزش مرکز نجوم ادیب در گفتگو با ایمنا با بیان اینکه ۳۱ خرداد همزمان با انقلاب تابستانی جشنواره سراسری ساعتهای آفتابی در سراسر شور برگزار می‌شود، افزود: این روز فرصتی است برای علاقه‌مندان به ساعتهای آفتابی تا به دیدار ساعتهای شهر خود بروند و چگونگی کار آنها را مورد بررسی قرار دهند. 
ژاله موزون بیان داشت: مرکز نجوم ادیب نیز امروز برنامه ویژه‌ای را به مناسب این روز با تدارک بازدید از اماکن و مساجدی که دارای ساعتهای آفتابی هستند انجام می‌شود.
وی با اشاره به اینکه ساعتهای آفتابی ترکیبی از علم نجوم، هنر و معماری و ریاضیات است، تصریح کرد: در واقع این دسته از ساعتها میراثی از دانشمندان و صنعتگران ایرانی محسوب می‌شوند و قدیمی‌ترین نوع این ساعتها توسط شیخ‌بهایی ساخته شد و اکنون در مسجد امام اصفهان قرار دارد. 
مسوول آموزش مرکز نجوم ادیب ادامه داد: ساعت آفتابی مسجد حکیم، ساعت آفتابی مدرسه علی قلی آقا، ساعت آفتابی مسجد سید و گنبد مقبره‌های بابا رکن الدین و بابا قاسم که به عنوان ساعت‌های آفتابی تخت فولاد به حساب می‌آیند، از جمله ساعت‌های آفتابی موجود در شهر اصفهان هستند. 
 وی  در مورد انقلاب تابستانی گفت: روز اول تیرماه قطب شمال بیش از هر زمان دیگر (به اندازه ۲۳٫۵ درجه) به سوی خورشید متمایل است و نور خورشید فقط به برخی از سرزمینهای نیمکره شمالی عمود می تابد،این روز طولانی‌ترین روز در نیمکره شمالی است و به آن انقلاب تابستانی می گویند. 
موزون با بیان اینکه اقوامی که در منطقه بین النهرین می زیستند نخستین افرادی بودند که تقسیم بندی دقیقی از زمان ارائه دادند، خاطرنشان کرد: تقسیم بندی ۲۴ساعته زمان که امروزه نیز آن را به کار می بریم یادگاری از این اقوام است. ابتدا نخستین ساعتهای آفتابی که شاید قدمت آنها به پیش از این اقوام هم برسد تنها شاخصهایی بودند که زمان عبور خورشید از نصف النهار ناظر (یا همان ظهر شرعی) و بلندترین نقطه آفتاب در آسمان را نشان می‌دادند، اما سومریها این ابزار را گسترش دادند و نخستین نمونه های ساعتهای آفتابی عمودی را ساختند.
وی با اشاره به اینکه بیشتر ساعتهای آفتابی برای عرض جغرافیایی ۴۵ درجه طراحی می‌شوند، اظهار داشت: اگر بخواهیم چنین ساعت‌هایی را برای عرض‌های جغرافیایی دیگر به کار ببریم، باید صفحهٔ ساعت را کج کنیم تا محور ساعت (راستای میلهٔ ساعت) موازی با محور چرخش زمین قرار بگیرد و راستایش(در نیمکرهٔ شمالی) به سمت قطب شمال باشد. 
مسوول آموزش مرکز نجوم ادیب افزود: ساعت‌های آفتابی معمولی، زمان ظاهری خورشیدی را نشان می‌دهند. این زمان با زمانی که از ساعت می‌خوانیم کمی فرق دارد و در طول سال تا حدود ۱۶ دقیقه جابه‌جا می‌شود.