"ریفلاکس معده"، شایع ترین بیماری گوارشی در جهان است

به گزارش گروه ترجمه سرویس علم و فناوری ایمنا ریفلاکس معده که به ریفلاکس "گاستروازوفاژیال" نیز معروف است، نوعی بیماری گوارشی مزمن است که در آن محتویات و اسید معده به صورت غیر عادی به مری باز می گردد. این در حالی است که برخی از کارشناسان از ابتلای حدود یک پنجم ایرانی ها به این بیماری مزمن خبر می دهند و برخی دیگر آمار ریفلاکس معده را در ایران بین ۲۰ تا ۳۰ درصد دانسته و از آن به عنوان یکی از شایع ترین مشکلات گوارشی در میان افراد نام می برند. در واقع غذایی که ما می جوییم، از طریق مری پایین رفته و به معده می‌رسد، سپس اسید گوارشی معده و آنزیم های گوارشی شروع به هضم و تجزیه غذاها می‌کنند. اما یک نوع ماهیچه خاص به نام اسفنکتر بین مری و معده وجود دارد که مانند یک دروازه عمل می‌کند. این ماهیچه هنگام ورود غذا به سمت معده باز شده و سپس دوباره بسته می‌شود، به صورتی که بسته شدن این دروازه باعث می‌شود که غذا و اسید معده به سمت مری برنگردد. حال چنانچه این ماهیچه در عملکرد خود دچار مشکل شود، غذا و اسید معده به داخل مری برمی‌گردد و مشکلی برای فرد به ‌وجود می‌آید که به آن ریفلاکس معده، سوزش سردل یا ترش کردن غذا می‌گویند.
دکتر بنی آپچرج، متخصص دستگاه گوارش از دانشگاه اهایو در مورد بیماری ریفلاکس معده می گوید:" این بیماری در آمریکا بسیار رایج است، به گونه ای که حدود ۱۴ تا ۲۰ درصد از افراد بزرگسال آن را تجربه می کنند." در این مقاله شما را با نشانه های شایع ریفلاکس معده، تشخیص بیماری و روش های درمان آن آشنا می کنیم:
نشانه های ریفلاکس معده
سوزش سردل و جناغ سینه یکی از شایع ترین نشانه های بیماری ریفلاکس معده است که در زمان خم شدن و دراز کشیدن فرد این علائم تشدید می شود، اما نکته قابل توجه این است که سوزش سر دل (heartburn) تنها یک نشانه است و ممکن است افراد سالم نیز آن را تجربه کنند. از دیگر علائم این بیماری می توان به احساس درد در هنگام خوردن غذا، سرفه های خشک، مزه ترش اسیدی یا تلخ در دهان، ترشح بیش از حد بزاق، حالت تهوع و ...اشاره کرد. همچنین مواردی نظیر آسم، چاقی، حاملگی ، سیگار کشیدن و پوشیدن لباس های تنگ این بیماری را تشدید می کند.
به گفته دکتر آپچرج افرادی که بیش از ۲ بار در هفته سوزش سر شکم را تجربه می کنند، ممکن است به بیماری ریفلاکس معده مبتلا باشند. علاوه بر این مصرف برخی داروها مانند قرص های آرام بخش، فشار خون و قرص های ضد افسردگی نیز باعث بدتر شدن این بیماری می شوند. این در حالی است که غذاهای پر ادویه، غذاهای چرب و سرخ شده، کاکائو، نوشیدنی های کافئین دار و ...نیز باعث وخیم تر شدن اوضاع می شوند.
تشخیص بیماری
اگرچه ریفلاکس معده بیماری بسیار شایعی است و اغلب افراد ان را تجربه می کنند، اما چنانچه این بیماری به موقع تشخیص داده نشود و اسید معده به صورت مکرر به مری باز گردد موجبات زخم شدن مری را فراهم کرده و فرد هنگام غذا خوردن با مشکل مواجه می شود. این در حالی است که پزشک تنها با شنیدن علائم و شرایط جسمی می‌تواند به فرد بگوید که دچار ریفلاکس معده شده است یا نه، اما گاهی برای تشخیص دقیق تر بیماری لازم است تا آزمایشات خاصی صورت بگیرد. یکی از رایج‌ترین این آزمایش ها،عکس‌برداری با اشعه ایکس از دستگاه گوارش فوقانی است.
در آزمایش دیگر یک لوله نرم و قابل انعطاف از طریق دهان یا بینی فرد به داخل مری فرستاده می‌شود، این لوله به دستگاهی متصل است که می‌تواند میزان اسید موجود در پایین مری را اندازه گرفته و آن را ثبت کند. در آزمایش دیگر پزشک متوجه می شود که آیا محتویات معده به داخل ریه‌ها برمی‌گردند یا نه. این آزمایش با یک دستگاه مخصوص انجام می‌‌شود تا مسیر مایع خورده شده را در داخل مری و معده دنبال کند. در روش آندوسکوپی نیز پزشک از یک لوله باریک و نرم استفاده می‌کند، به گونه ای که در انتهای این لوله یک دوربین فیلمبرداری بسیار کوچک نصب شده است که از داخل مری و معده فیلم می‌گیرد.
درمان ریفلاکس معده
برای درمان این بیماری، پزشک دستورالعمل‌هایی در مورد تغییر عادت‌های غذایی و استفاده از دارو به بیمار می دهد. همچنین داروهایی نظیر آنتی اسیدها برای درمان ریفلاکس معده مفید است. این داروها اسید معده را کاهش می دهند، اما از انجا که دارای اثرات جانبی هستند باید از آنها برای مدت کوتاهی استفاده کرد. این در حالی است که معمولا پزشک برای مشکلات طولانی‌مدت، داروهای دیگری تجویز می‌کند که برخی از آن‌ها اسید معده را کاهش می‌دهند و بعضی دیگر باعث تقویت ماهیچه‌های اسفنکتر شده و کمک می‌کنند تا معده زودتر خالی شود. حال اگر هیچ‌کدام از این داروها موثر نبود، ممکن است بیمار برای درمان ریفلاکس معده به عمل جراحی نیاز داشته باشد، اما این کار همیشه هم لازم نیست.
همچنین توصیه هایی مانند اینکه فرد در هنگام خوابیدن، باید کمی سر خود را بالاتر از بدن قرار دهد و یا از بالش شیب‌دار استفاده کند نیز مفید است. همچنین به افراد توصیه می شود به منظور پیشگیری از ریفلاکس معده وعده‌های غذایی خودرا بیشتر کرده و در هر وعده مقدار کمتری غذا بخورند، فاصله بین غذا خوردن و خوابیدن را رعایت کرده و برای آن ۲ تا ۳ ساعت در نظر بگیرند، از مصرف غذاهایی که این بیماری را تشدید می کند جلوگیری کرده و لباس های تنگ نپوشند.
برگردان: لیلا شهبازی