به گزارش ایمنا "بهرام" ۶۲ ساله که هفته گذشته برای عمل "پروستاتکتومی" مربوط به کلیه و مجاری ادراری در یکی از بیمارستان های اصفهان بستری شده بود، پس از انجام عمل جراحی به دلیل اشتباه و سهل انگاری پزشکان در انجام تست بعد از عمل دچار مشکل تجمع مایعات و سموم، اوره و کراتین در کلیهها و خون شد و به کما رفت!
شرح ماجرا از نگاه خانواده بیمار
سهل انگاری کادر پزشکی پدرم را به کما فرستاد
رضوان فرزند "بهرام" که خود از کارشناسان پرستاری است، در خصوص این اشتباه به ایمنا میگوید: تست "I/o" که جهت بررسی سلامت کلیه و مجاری اداری به صورت ضروری باید انجام شود با اهمال و سستی کادر پزشکی و پرستاری همراه شد و این بیتوجهی در انجام این تست مهم بعد از عمل باعث بروز این مشکل شد.
وی می افزاید: عدم دفع علیرغم دریافت چند لیتر سرم، نشانه اختلال در عملکرد کلیه و یا حداقل مجاری ادراری بود. سه روز به صورت کامل فقط سرم تزریق میشد و به خاطر این اختلال که از طرف تیم پزشکی و پرستاری شناسایی نشده بود پدرم توانایی خوردن حتی یک قطره آب را هم نداشت و تمامی سموم در کلیه ها جمع شد و حتی ورم شدید بدن نیز در حرکتی عجیب از سوی پزشک و پرستار شناسایی نشد.
فرزند "بهرام" ادامه می دهد: فقر علمی کادر پزشکی و پرستاری و نداشتن تجربه برخورد با بیمار از نوع نارسایی حاد کلیه باعث ادامه این روند و در نهایت خون ریزی معده، کاهش سطح هوشیاری، اغما و .. شد که در این بین از دست رفتن کلیهها عضو حیاتی بدن اشتباهی بزرگ بود.
وی به برخورد بد کادر پزشکی و پرستاران با خانواده خود اشاره میکند و می افزاید: در تمام دوران حضور پدرم در بیمارستان برخورد نامناسبی با همراه بیمار(ما) شد. ضمن اینکه بی توجهی به اطلاعات همراه بیمار در مورد وضعیت عمومی بیمار باعث این اتفاق شد.
رضوان فرزند "بهرام" عنوان می کند: درک نکردن شرایط همراه بیمار (ما) در زمان بحرانی و اوضاع حاد بیمار موجب آزار می شد. کادر پزشکی و پرستاری بدون توجه به اخلاق حرفه ای فقط در گوش همراه بیمار آیه یأس میخوانند!
یک دلجویی جالب توجه
دریافت هزینههای دوبله، سوبله از بیمار
وی خاطرنشان میکند: بعد از عمل اول هزینه عمل و بستری را پرداخت کردیم و یک بار هزینههای نهایی که در زمان ترخیص اخذ می شود را نیز پرداخت کردیم اما زمانی که به عمل دوم نیاز شد هزینه هایی که در بدو ورود به بیمارستان گرفته میشود دوباره اخذ شد. هزینه هایی مانند کارت سلامت، وسائل شخصی برای بیمار و.. که برای بار دوم نیازی به اخذ این هزینه ها نبود.
امروزه "خطاهای پزشکی" به یکی از مباحث بسیار مهم و مورد توجه در مجامع پزشکی تبدیل شده است. این توجه از آن رو است که سالانه در پیشرفتهترین مجموعههای درمانی در سراسر جهان هم، تعداد زیادی از بیماران در اثر "خطاهای پزشکی" جان یا تندرستی خود را از دست میدهند. بیماران برای "درمان" به مراکز پزشکی مراجعه میکنند و اقدامات پزشکی نه تنها موجب درمان نمیشود بلکه خود دردی بر دردهای بیمار میافزاید و این امری بسیار ناپذیرفتنی و تلخ است.
اتفاقی که برای "بهرام ۶۲ ساله" در یکی از بیمارستانهای اصفهان رخ داد مسئله جدیدی نیست، شبیه این اتفاقات ناگوار را سالانه با آمار قابل توجهی در بیمارستانهای سراسر کشور میبینیم که حتی منجر به فوت بیمار می شوند. البته باز هم شاهد آن هستیم که در این بین فقط بیمار است که از این اشتباه ضرر می کند.
در بیمارستانهای کشور چه میگذرد؟
وقتی اشتباهات پزشکی به بیرون از بیمارستان درز پیدا نمیکند
در این رابطه یک پرستار"NICU" که سابقه پرستاری در بیمارستانهای اصفهان و تهران را دارد در خصوص اشتباهات پزشکی که در بیمارستانها رخ میدهد، به ایمنا می گوید: در بیشتر موارد اشتباه پزشکان در بیمارستانها به بیرون درز پیدا نمیکند و از این رو کسی متوجه رخ دادن اشتباهات فاحش پزشکی نمیشود.
وی میافزاید: حتی اگر اشتباه از سوی پزشکی، فاش شود، اینگونه نیست که با پزشک برخورد شود و معمولا بهانهای برای توجیه کار اشتباه انجام شده از سوی مقامات بیمارستان و یا خود پزشک خاطی آورده میشود.
این پرستار باسابقه با بیان اینکه در طول دوران کاریام ندیده ام که حتی پزشکی به خاطر اشتباه خود سوال و جواب شود، تصریح میکند: معمولا تمام سهام داران و روسای بیمارستانهای کشور، پزشکان هستند و این موضوع باعث شده تا بررسی اشتباهات پزشکی در بیمارستانها به دست فراموشی سپرده شود.
وی همچنین با اشاره به مشاهدات خود از اشتباهات پزشکی در بیمارستانهای کشور میافزاید: در بیمارستانی در تهران شاهد آن بودم که یک نوزاد درحالی که نیار به بستری نداشت از سوی پزشکان به مدت یک هفته بستری شد و نه تنها خانواده این نوزاد مبلغ سنگینی بابت هزینه بستری یک هفتهای در بیمارستان پرداخت کردند، بلکه کودک آنها به دلیل این بستری نامتعارف دچار مشکلاتی در سایر اندامهای بدن شد.
اشتباهات پزشکی؛ چرا؟
جا گذاشتن اشیاء در بدن بیماران در حین جراحی معمولا زیاد رخ می دهد
این پرستار ادامه میدهد: اشتباهاتی که در حین جراحی رخ می دهد بسیار فاحش است، در یکی از بیمارستانهای اصفهان بیماری نیاز به جراحی کلیه سمت راست بدن داشت، اما پزشکان جراج در اتاق عمل به دلیل عجله زیاد کلیه چپ بیمار را عمل کردند، بطور کلی این اشتباه در اندامهای دو طرفه زیاد رخ می دهد.
وی با اشاره به جاگذاشتن اشیاء در بدن بیماران در حین عمل، اظهارمیکند: جا گذاشتن اشیاء در بدن بیماران در حین جراحی یکی از مهمترین اشتباهاتی است که معمولا زیاد رخ می دهد و معمول ترین آن جا گذاشتن گاز در شکم بیمار است، چون تعداد گازهای مصرفی شمرده نمی شود و درپایان عمل مشخص نیست چه تعدا گاز استفاده شده است.
این پرستار،۹۰ درصد اشتباهات در درمان را سهوی می داند و می افزاید: البته مسئله سلامت بیماران در میان است و همین اشتباهات هم نباید اتفاق بیفتد.
وقتی پزشکان از بیمارستانهای دولتی فراریاند
اجرای غیرکارشناسانه طرح تحول نظام سلامت عامل تشدیدکننده اشتباهات پزشکی است
وی اجرای غیرکارشناسانه طرح تحول نظام سلامت را عامل تشدیدکننده این اشتباهات عنوان میکند و میگوید: اجرای این طرح باعث شده تا حجم بیماران در بیمارستانها بیشتر شود، این درحالی است که تعداد پرستاران و پزشکان در بیمارستانها تغییری نکرده است.
این پرستار با بیان اینکه حضور پزشکان مقیم در بیمارستان های اصفهان و کشور فقط یک شعار است، ادامه می دهد: هیچ پزشکی به بیمارستانها اضافه نشده است. حق الزحمه پزشکان را در بیمارستانهای دولتی ۷ تا ۸ ماه یک بار میدهند و به همین خاطر بیشتر آنها از بیمارستانهای دولتی فراریاند.
وی میگوید: پزشکانی که در بیمارستان ها هستند با میل و رغبت کار نمی کنند چون حقوق آنها دیر پرداخت می شود بعضا می شنویم که می گویند وقتی پول ما پرداخت نمی شود چرا ما باید برای بیماران دلسوزی کنیم.
خطاهای پزشکی روز به روز در بیمارستان های کشور رو به افزایش است، این خطاها هرچند در قیاس با حکم و تعداد موارد مراجعه بیماران به پزشکان، آمار بسیار اندکی دارد، اما به خاطر حساسیت موضوع همواره مورد توجه افکار عمومی قرارگرفته است.
همه اشتباهات استاندارد است
جامعه پزشکی ایران ساختارعلمی قابل قبولی دارد
مصلحی دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور در خصوص اشتباهات پزشکی در بیمارستان های کشور به ایمنا میگوید: قصورات پزشکی یک تعریف علمی دارد والبته موضوعی شناخته شده در کل جهان است، در مرحله اول باید بررسی شود که آیا این قصورات ناشی از فرآیندهایی است که در مباحث علمی تعریف شده است و یا اینکه بیشتر از حد خود و نامتعارف است؟، در مرحله دوم باید به این مسئله پرداخت که آیا روند رسیدگی به این قصورات روند درستی است و به این روند انجام می شود یا خیر؟
وی با بیان اینکه درصد قصورات پزشکی در ایران نسبت به سایر کشورهای جهان به هیچ وجه بیشتر نیست و حتی در مواردی هم کمتر است، ادامه میدهد: جامعه پزشکی ایران ساختارعلمی قابل قبولی دارد و با دنیا قابل رقابت است و روند رسیدگی هم نسبتا خوب است، اما به دلیل برخی از مسائل فرهنگی خاص کشور ایران مشکلاتی ایجاد می شود.
جای خالی "نظام ارجاع" در حوزه بهداشت و درمان کشور
یک پزشک متخصص حق ندارد بیشتر از ۸ مریض ویزیت کند
طلوعی قائم مقام معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز در اینباره به ایمنا میگوید: واقعیت این است که وقتی ما "نظام ارجاع" در سیستم درمانی کشور نداریم، یعنی افراد قبل از اینکه در سطوح پایین تر به خوبی ویزیت و غربال شوند و بعد به سطوح بالاتر ارجاع داده شوند، خودشان به کانون های تخصصی مراجعه می کنند.
وی ادامه میدهد: درچنین موقعیتی به دلیل ازدحام هایی که در بیمارستانها به وجود می آید ممکن است ضریب اشتباهات پزشکی افزایش پیدا کند و تنها راه کار برای حل این مسئله این است که به موضوع دو سوی نگاه شود. در نگاه اول طرح پزشک خانواده را اجرایی کنیم یعنی هر ایرانی اگر از خدمات پزشکی خوبی بخواهد بهره ببرد خود را ناچارا ملزم به پیوستن به سیستم ارجاع بداند و در نگاه دوم برای تعداد ویزیت ها و عملکرد پزشکان سقف تعیین کنیم.
قائم مقام معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به اجرای طرح تحول نظام سلامت در کشور، می گوید: برای اولین بار در این طرح تعریف کرده ایم که یک پزشک متخصص حق ندارد بیشتر از ۸ مریض ویزیت کند، در غیر اینصورت خطا افزایش مییابد.
در هر صنفی آدم های خطاکار وجود دارند
طلوعی در اظهار نظری جالب صنف پزشکی را با سایر صنوف برابرتلقی می کند و ادامه می دهد: در هر صنفی آدم های خطاکار وجود دارند. منتها ما باید سیستم رسیدگی به شکایات را تقویت کنیم و حقوق مریض را به او اعلام کنیم.
وی خاطرنشان میسازد: میزان شکایاتی که به سمت سازمان نظام پزشکی شده است به هر حال رشد تصاعدی داشته است البته این به معنای این نیست که اشتباهات پزشکی بیشتر شدهف بلکه به معنای آگاهی بیشتر فرد بیمار به حقوق خودش است.
هرچند هم که میزان اشتباهات پزشکی نسبت به مراجعات در بیمارستان های کشور کم به نظربرسد اما باز هم این موضوع یک هشدار جدی برای پزشکان، بیماران و به خصوص وزات بهداشت تلقی می شود، چرا که بروز این دست اشتباهات منجر به ایجاد یک نوع نابههنجاری در جامعه می شود.
تاثیر اشتباهات پزشکی بر جامعه
بروز اشتباهات پزشکی رای منفی افکار عمومی نسبت به پزشکان را به همراه دارد
کوروش محمدی رئیس انجمن آسیب های اجتماعی ایران در خصوص مشکلاتی که اشتباهات پزشکی می تواند برای یک جامعه به همراه داشته باشد به ایمنا میگوید: بروز چنین اشتباهاتی از سوی جامعه پزشکی باعث کاهش اعتماد مردم نسبت به پزشکان می شود و قطعا مردم به جامعه پزشکی اعتماد نمیکنند و حتی از این مسئله خود پزشکان هم ضرر می کنند.
وی ادامه میدهد: حرفه پزشکی مانند قضاوت است، در حکم یک قاضی هیچ کس نمی تواند مداخله کند چون تنها قاضی است که می تواند حکم . یک پزشک هم بنا بر تشخصی که می دهد عمل می کند و اگر مکانیزمی فراهم نشود که این تشخیص به درستی انجام شود ممکن است موارد سلیقه ای در تشخیص پزشکان اتفاق بیفتد که این موضوع منجر به رای منفی افکار عمومی نسبت به پزشکان میشود.
این کارشناس آسیبهای اجتماعی عنوان میکند: به نشانه احترام گذاشتن به جان انسان ها و افرادی که به جامعه پزشکی اعتماد می کنند باید مراجع قانونی و نظارتی این قضیه را تحت کنترل داشته باشند و سیستمی تدوین شود که حداقل در حوزه پزشکی بازآموزی و آموزش های مستمر تقویت شود و اینطور نباشد که پزشکان به آموزش هایی که برای جامعه پزشکی گذاشته می شود بی تفاوت باشند.
جامعه پزشکی برای آموزش دیدن فرصت کافی نمی گذارند
محمدی میافزاید: جامعه پزشکی برای آموزش دیدن فرصت کافی نمی گذارند، باید مکانیزمی ایجاد شود که پزشکان مجبور به طی کردن دورههای بازآموزی و آموزشی شوند و یا اینکه راهکارهایی برای رغبت نشان دادن آنها به این دوره ها در نظرگرفته شود.
اشتباهات پزشکی در نوع خود در بین افکار عمومی به عنوان یک مسئله جدی مطرح است، اما موضوع مهمی که در این بین وجود دارد، نحوه رسیدگی به پرونده شکایات از پزشکان متخلف در سازمان نظام پزشکی کشور است. در اینجا سوال پیش می آید که آیا سازمان نظام پزشکی کشور حاضر به صدور رای علیه یک پزشک است؟، آیا اصلا اشتباهات پزشکی منجر به شکایات از سوی بیمار می شود و یا اینکه اصلا به بیرون منتشر نمی شود؟ و سوالاتی متعددی که در این راستا وجود دارد.
در این رابطه دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور موضوع مخفی ماندن اشتباهات پزشکی در بین مسئولان بیمارستانها و درج نیافتن آن به مراجع بالاتر را بطور کامل رد نمیکند و میگوید: این موضوع را به طور کامل تکذیب نمیکنم، ولی مسئله به این سادگی نیست، این موضوع را نمی توان به راحتی کتمان کرد و بلاخره روزی درز پیدا میکند، ضمن اینکه فرآیند کارهای پزشکی تیمی است، مسئله ناگوار محیط بیمارستان اتفاق میافتد و بعد از ترخیص بیمار مدارک او در سازمانهای بیمهگر موجود است.
رفتار نامناسب پزشکان با بیمار؛ دلیل اصلی شکایات
مصلحی ادامه میدهد: بیشتر شکایات مردم به سازمان نظام پزشکی کشور ناشی از رفتارهای نامناسب و تند تیم پزشکی در بیمارستانها است. ممکن است قصور اتفاق بیفتد ولی اگر کادر پزشکی با بیمار و خانوادهاش درست برخورد کنند، بسیاری از شکایات انجام نمی شود.
وی عنوان میکند: سازمان نظام پزشکی سالیانه موارد شکایت، تعداد شکایات و تعداد رایهای صادر شده را اعلام می کند بنابراین وقتی برای بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد پرونده رای صادر می شود پس مشکلی از بابت رسیدگی به پرونده شکایات وجود ندارد.
دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور تصریح میکند: در سازمان نظام پزشکی کشور قوانینی داریم مربوط به هیات های انتظامی که در آن کل موارد قصور از اضافه وجه دریافتی تا تخلفات علمی لیست شده و متناسب با آن مجازات در نظر گرفته شده است. مجازات ها از یک اخظار کتبی بدون درج در پرونده شروع می شود تا محرومیت دائم از طبابت رای صادر می شود.
مصلحی خاطرنشان می کند: اگر مسائل حقوقی و قضایی دیگری در میان باشد پرونده فرد متخلف به قوه قضائیه معرفی می شود و نظام پزشکی نمی تواند در این زمینه رای دهد و قانون این اجازه را نداده است.
خطاهای پزشکی از نظر تکنیکال زیر نظر سازمان نظام پزشکی بررسی می شود
همچنین قائم مقام معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در این رابطه می افزاید: شکایاتی که می شود عمدتا به مسائل مالی برمیگردد که آن را ارجاع می دهیم به نظام پزشکی تا انها تصمیم بگیرند، اما رسیدگی به شکایات مربوط به مسائل فنی پزشکی برعهده سازمان نظام پزشکی است. به طورکلی خطاهای پزشکی از نظر تکنیکال زیر نظر سازمان نظام پزشکی بررسی می شود.
طلوعی ادامه می دهد: خوش انصافی نیست که بگوییم سازمان نظام پزشکی طرف کسی را در این زمینه میگیرد چون بررسی پرونده و صدور رای در حضور یک قاضی انجام می دهد. در مجموع قضیه آنقدر که بخواهیم آن را فاجعه بنامیم نیست و خطاهای پزشکی در ایران مطابق با استانداردهای جهانی است. البته ما از تکنیکال و یا تجهیزات در برخی از نقاط کشور ضعف هایی داریم.
یک هشدار جدی
شکایات در عمل زیبایی در ایران از استاندارد جهانی بالاتر است
طبق آمار موجود قصور پزشکی در عمل های زیبایی بیش از موارد دیگر بوده و از این رو پزشکان و مسئولان بهداشت و درمان همواره نسبت به این مساله به شهروندان هشدار می دهند.
در این زمینه رئیس دبیرخانه کمیسیون های تخصصی و مشورتی سازمان نظام پزشکی به ایمنا می گوید: در زمینه عمل های زیبایی متاسفانه ایرانیان منحصر به فرد هستند، این تاسف به خاطر خود اعمال زیبایی نیست بلکه به خاطر ریسک خطری است که یک فرد بابت سلیقه شخصی می پردازد و این قابل قبول نیست.
مصلحی عنوان می کند: با بررسی پرونده هایی که به سازمان نظام پزشکی ارجاع داده می شود متوجه می شویم که درصد شکایات به خاطر اعمال زیبایی نسبت به استاندارد دنیا غیرقابل قبول است و دلیل این است که اعمال زیبایی در ایران نسبت به کشورهای دنیا بیشتر در حال انجام است و به فراخور این موضوع قصورها در این نوع عمل ها بیشتر معنا پیدا می کند.
لزوم برنامهریزی دقیق برای کاهش اشتباهات پزشکی در بیمارستانهای کشور
به عقیده بسیاری از متولیان امر بهداشت و درمان در کشور، امروزه پزشکان از مباحث اخلاقی پزشکی دور افتادهاند درحالی که مباحث اخلاق پزشکی در کار حرفه ای آنها نقش اساسی بازی می کند و یک بحث جدی و کاربردی است. اگرچه خطای پزشکان عمدتاً عمدی نیست، ولی تلاش برای کاهش این اشتباهات و خطاهای پزشکی نه تنها سبب نجات جان افراد بسیاری می شود، بلکه بار هزینه سنگین درمان عواقب این خطاها را نیز از دوش سیستم های بهداشتی برخواهد داشت. این درحالی است که قوانین موجود هنوز از نظر پیش بینی جبران خسارات معنوی و روانی بیماران، مصدومان و قربانیان این قبیل حوادث تلخ با خلا جدی روبه رو است.
گزارش/ سید مهرداد ناجی
.............................................
برای دیدن فیلم اینجا کلیک کنید
برای دیدن فیلم اینجا کلیک کنید
شرح ماجرا از نگاه خانواده بیمار
سهل انگاری کادر پزشکی پدرم را به کما فرستاد
رضوان فرزند "بهرام" که خود از کارشناسان پرستاری است، در خصوص این اشتباه به ایمنا میگوید: تست "I/o" که جهت بررسی سلامت کلیه و مجاری اداری به صورت ضروری باید انجام شود با اهمال و سستی کادر پزشکی و پرستاری همراه شد و این بیتوجهی در انجام این تست مهم بعد از عمل باعث بروز این مشکل شد.
وی می افزاید: عدم دفع علیرغم دریافت چند لیتر سرم، نشانه اختلال در عملکرد کلیه و یا حداقل مجاری ادراری بود. سه روز به صورت کامل فقط سرم تزریق میشد و به خاطر این اختلال که از طرف تیم پزشکی و پرستاری شناسایی نشده بود پدرم توانایی خوردن حتی یک قطره آب را هم نداشت و تمامی سموم در کلیه ها جمع شد و حتی ورم شدید بدن نیز در حرکتی عجیب از سوی پزشک و پرستار شناسایی نشد.
فرزند "بهرام" ادامه می دهد: فقر علمی کادر پزشکی و پرستاری و نداشتن تجربه برخورد با بیمار از نوع نارسایی حاد کلیه باعث ادامه این روند و در نهایت خون ریزی معده، کاهش سطح هوشیاری، اغما و .. شد که در این بین از دست رفتن کلیهها عضو حیاتی بدن اشتباهی بزرگ بود.
وی به برخورد بد کادر پزشکی و پرستاران با خانواده خود اشاره میکند و می افزاید: در تمام دوران حضور پدرم در بیمارستان برخورد نامناسبی با همراه بیمار(ما) شد. ضمن اینکه بی توجهی به اطلاعات همراه بیمار در مورد وضعیت عمومی بیمار باعث این اتفاق شد.
رضوان فرزند "بهرام" عنوان می کند: درک نکردن شرایط همراه بیمار (ما) در زمان بحرانی و اوضاع حاد بیمار موجب آزار می شد. کادر پزشکی و پرستاری بدون توجه به اخلاق حرفه ای فقط در گوش همراه بیمار آیه یأس میخوانند!
یک دلجویی جالب توجه
دریافت هزینههای دوبله، سوبله از بیمار
وی خاطرنشان میکند: بعد از عمل اول هزینه عمل و بستری را پرداخت کردیم و یک بار هزینههای نهایی که در زمان ترخیص اخذ می شود را نیز پرداخت کردیم اما زمانی که به عمل دوم نیاز شد هزینه هایی که در بدو ورود به بیمارستان گرفته میشود دوباره اخذ شد. هزینه هایی مانند کارت سلامت، وسائل شخصی برای بیمار و.. که برای بار دوم نیازی به اخذ این هزینه ها نبود.
امروزه "خطاهای پزشکی" به یکی از مباحث بسیار مهم و مورد توجه در مجامع پزشکی تبدیل شده است. این توجه از آن رو است که سالانه در پیشرفتهترین مجموعههای درمانی در سراسر جهان هم، تعداد زیادی از بیماران در اثر "خطاهای پزشکی" جان یا تندرستی خود را از دست میدهند. بیماران برای "درمان" به مراکز پزشکی مراجعه میکنند و اقدامات پزشکی نه تنها موجب درمان نمیشود بلکه خود دردی بر دردهای بیمار میافزاید و این امری بسیار ناپذیرفتنی و تلخ است.
اتفاقی که برای "بهرام ۶۲ ساله" در یکی از بیمارستانهای اصفهان رخ داد مسئله جدیدی نیست، شبیه این اتفاقات ناگوار را سالانه با آمار قابل توجهی در بیمارستانهای سراسر کشور میبینیم که حتی منجر به فوت بیمار می شوند. البته باز هم شاهد آن هستیم که در این بین فقط بیمار است که از این اشتباه ضرر می کند.
در بیمارستانهای کشور چه میگذرد؟
وقتی اشتباهات پزشکی به بیرون از بیمارستان درز پیدا نمیکند
در این رابطه یک پرستار"NICU" که سابقه پرستاری در بیمارستانهای اصفهان و تهران را دارد در خصوص اشتباهات پزشکی که در بیمارستانها رخ میدهد، به ایمنا می گوید: در بیشتر موارد اشتباه پزشکان در بیمارستانها به بیرون درز پیدا نمیکند و از این رو کسی متوجه رخ دادن اشتباهات فاحش پزشکی نمیشود.
وی میافزاید: حتی اگر اشتباه از سوی پزشکی، فاش شود، اینگونه نیست که با پزشک برخورد شود و معمولا بهانهای برای توجیه کار اشتباه انجام شده از سوی مقامات بیمارستان و یا خود پزشک خاطی آورده میشود.
این پرستار باسابقه با بیان اینکه در طول دوران کاریام ندیده ام که حتی پزشکی به خاطر اشتباه خود سوال و جواب شود، تصریح میکند: معمولا تمام سهام داران و روسای بیمارستانهای کشور، پزشکان هستند و این موضوع باعث شده تا بررسی اشتباهات پزشکی در بیمارستانها به دست فراموشی سپرده شود.
وی همچنین با اشاره به مشاهدات خود از اشتباهات پزشکی در بیمارستانهای کشور میافزاید: در بیمارستانی در تهران شاهد آن بودم که یک نوزاد درحالی که نیار به بستری نداشت از سوی پزشکان به مدت یک هفته بستری شد و نه تنها خانواده این نوزاد مبلغ سنگینی بابت هزینه بستری یک هفتهای در بیمارستان پرداخت کردند، بلکه کودک آنها به دلیل این بستری نامتعارف دچار مشکلاتی در سایر اندامهای بدن شد.
اشتباهات پزشکی؛ چرا؟
جا گذاشتن اشیاء در بدن بیماران در حین جراحی معمولا زیاد رخ می دهد
این پرستار ادامه میدهد: اشتباهاتی که در حین جراحی رخ می دهد بسیار فاحش است، در یکی از بیمارستانهای اصفهان بیماری نیاز به جراحی کلیه سمت راست بدن داشت، اما پزشکان جراج در اتاق عمل به دلیل عجله زیاد کلیه چپ بیمار را عمل کردند، بطور کلی این اشتباه در اندامهای دو طرفه زیاد رخ می دهد.
وی با اشاره به جاگذاشتن اشیاء در بدن بیماران در حین عمل، اظهارمیکند: جا گذاشتن اشیاء در بدن بیماران در حین جراحی یکی از مهمترین اشتباهاتی است که معمولا زیاد رخ می دهد و معمول ترین آن جا گذاشتن گاز در شکم بیمار است، چون تعداد گازهای مصرفی شمرده نمی شود و درپایان عمل مشخص نیست چه تعدا گاز استفاده شده است.
این پرستار،۹۰ درصد اشتباهات در درمان را سهوی می داند و می افزاید: البته مسئله سلامت بیماران در میان است و همین اشتباهات هم نباید اتفاق بیفتد.
وقتی پزشکان از بیمارستانهای دولتی فراریاند
اجرای غیرکارشناسانه طرح تحول نظام سلامت عامل تشدیدکننده اشتباهات پزشکی است
وی اجرای غیرکارشناسانه طرح تحول نظام سلامت را عامل تشدیدکننده این اشتباهات عنوان میکند و میگوید: اجرای این طرح باعث شده تا حجم بیماران در بیمارستانها بیشتر شود، این درحالی است که تعداد پرستاران و پزشکان در بیمارستانها تغییری نکرده است.
این پرستار با بیان اینکه حضور پزشکان مقیم در بیمارستان های اصفهان و کشور فقط یک شعار است، ادامه می دهد: هیچ پزشکی به بیمارستانها اضافه نشده است. حق الزحمه پزشکان را در بیمارستانهای دولتی ۷ تا ۸ ماه یک بار میدهند و به همین خاطر بیشتر آنها از بیمارستانهای دولتی فراریاند.
وی میگوید: پزشکانی که در بیمارستان ها هستند با میل و رغبت کار نمی کنند چون حقوق آنها دیر پرداخت می شود بعضا می شنویم که می گویند وقتی پول ما پرداخت نمی شود چرا ما باید برای بیماران دلسوزی کنیم.
خطاهای پزشکی روز به روز در بیمارستان های کشور رو به افزایش است، این خطاها هرچند در قیاس با حکم و تعداد موارد مراجعه بیماران به پزشکان، آمار بسیار اندکی دارد، اما به خاطر حساسیت موضوع همواره مورد توجه افکار عمومی قرارگرفته است.
همه اشتباهات استاندارد است
جامعه پزشکی ایران ساختارعلمی قابل قبولی دارد
مصلحی دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور در خصوص اشتباهات پزشکی در بیمارستان های کشور به ایمنا میگوید: قصورات پزشکی یک تعریف علمی دارد والبته موضوعی شناخته شده در کل جهان است، در مرحله اول باید بررسی شود که آیا این قصورات ناشی از فرآیندهایی است که در مباحث علمی تعریف شده است و یا اینکه بیشتر از حد خود و نامتعارف است؟، در مرحله دوم باید به این مسئله پرداخت که آیا روند رسیدگی به این قصورات روند درستی است و به این روند انجام می شود یا خیر؟
وی با بیان اینکه درصد قصورات پزشکی در ایران نسبت به سایر کشورهای جهان به هیچ وجه بیشتر نیست و حتی در مواردی هم کمتر است، ادامه میدهد: جامعه پزشکی ایران ساختارعلمی قابل قبولی دارد و با دنیا قابل رقابت است و روند رسیدگی هم نسبتا خوب است، اما به دلیل برخی از مسائل فرهنگی خاص کشور ایران مشکلاتی ایجاد می شود.
جای خالی "نظام ارجاع" در حوزه بهداشت و درمان کشور
یک پزشک متخصص حق ندارد بیشتر از ۸ مریض ویزیت کند
طلوعی قائم مقام معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز در اینباره به ایمنا میگوید: واقعیت این است که وقتی ما "نظام ارجاع" در سیستم درمانی کشور نداریم، یعنی افراد قبل از اینکه در سطوح پایین تر به خوبی ویزیت و غربال شوند و بعد به سطوح بالاتر ارجاع داده شوند، خودشان به کانون های تخصصی مراجعه می کنند.
وی ادامه میدهد: درچنین موقعیتی به دلیل ازدحام هایی که در بیمارستانها به وجود می آید ممکن است ضریب اشتباهات پزشکی افزایش پیدا کند و تنها راه کار برای حل این مسئله این است که به موضوع دو سوی نگاه شود. در نگاه اول طرح پزشک خانواده را اجرایی کنیم یعنی هر ایرانی اگر از خدمات پزشکی خوبی بخواهد بهره ببرد خود را ناچارا ملزم به پیوستن به سیستم ارجاع بداند و در نگاه دوم برای تعداد ویزیت ها و عملکرد پزشکان سقف تعیین کنیم.
قائم مقام معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به اجرای طرح تحول نظام سلامت در کشور، می گوید: برای اولین بار در این طرح تعریف کرده ایم که یک پزشک متخصص حق ندارد بیشتر از ۸ مریض ویزیت کند، در غیر اینصورت خطا افزایش مییابد.
در هر صنفی آدم های خطاکار وجود دارند
طلوعی در اظهار نظری جالب صنف پزشکی را با سایر صنوف برابرتلقی می کند و ادامه می دهد: در هر صنفی آدم های خطاکار وجود دارند. منتها ما باید سیستم رسیدگی به شکایات را تقویت کنیم و حقوق مریض را به او اعلام کنیم.
وی خاطرنشان میسازد: میزان شکایاتی که به سمت سازمان نظام پزشکی شده است به هر حال رشد تصاعدی داشته است البته این به معنای این نیست که اشتباهات پزشکی بیشتر شدهف بلکه به معنای آگاهی بیشتر فرد بیمار به حقوق خودش است.
هرچند هم که میزان اشتباهات پزشکی نسبت به مراجعات در بیمارستان های کشور کم به نظربرسد اما باز هم این موضوع یک هشدار جدی برای پزشکان، بیماران و به خصوص وزات بهداشت تلقی می شود، چرا که بروز این دست اشتباهات منجر به ایجاد یک نوع نابههنجاری در جامعه می شود.
تاثیر اشتباهات پزشکی بر جامعه
بروز اشتباهات پزشکی رای منفی افکار عمومی نسبت به پزشکان را به همراه دارد
کوروش محمدی رئیس انجمن آسیب های اجتماعی ایران در خصوص مشکلاتی که اشتباهات پزشکی می تواند برای یک جامعه به همراه داشته باشد به ایمنا میگوید: بروز چنین اشتباهاتی از سوی جامعه پزشکی باعث کاهش اعتماد مردم نسبت به پزشکان می شود و قطعا مردم به جامعه پزشکی اعتماد نمیکنند و حتی از این مسئله خود پزشکان هم ضرر می کنند.
وی ادامه میدهد: حرفه پزشکی مانند قضاوت است، در حکم یک قاضی هیچ کس نمی تواند مداخله کند چون تنها قاضی است که می تواند حکم . یک پزشک هم بنا بر تشخصی که می دهد عمل می کند و اگر مکانیزمی فراهم نشود که این تشخیص به درستی انجام شود ممکن است موارد سلیقه ای در تشخیص پزشکان اتفاق بیفتد که این موضوع منجر به رای منفی افکار عمومی نسبت به پزشکان میشود.
این کارشناس آسیبهای اجتماعی عنوان میکند: به نشانه احترام گذاشتن به جان انسان ها و افرادی که به جامعه پزشکی اعتماد می کنند باید مراجع قانونی و نظارتی این قضیه را تحت کنترل داشته باشند و سیستمی تدوین شود که حداقل در حوزه پزشکی بازآموزی و آموزش های مستمر تقویت شود و اینطور نباشد که پزشکان به آموزش هایی که برای جامعه پزشکی گذاشته می شود بی تفاوت باشند.
جامعه پزشکی برای آموزش دیدن فرصت کافی نمی گذارند
محمدی میافزاید: جامعه پزشکی برای آموزش دیدن فرصت کافی نمی گذارند، باید مکانیزمی ایجاد شود که پزشکان مجبور به طی کردن دورههای بازآموزی و آموزشی شوند و یا اینکه راهکارهایی برای رغبت نشان دادن آنها به این دوره ها در نظرگرفته شود.
اشتباهات پزشکی در نوع خود در بین افکار عمومی به عنوان یک مسئله جدی مطرح است، اما موضوع مهمی که در این بین وجود دارد، نحوه رسیدگی به پرونده شکایات از پزشکان متخلف در سازمان نظام پزشکی کشور است. در اینجا سوال پیش می آید که آیا سازمان نظام پزشکی کشور حاضر به صدور رای علیه یک پزشک است؟، آیا اصلا اشتباهات پزشکی منجر به شکایات از سوی بیمار می شود و یا اینکه اصلا به بیرون منتشر نمی شود؟ و سوالاتی متعددی که در این راستا وجود دارد.
در این رابطه دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور موضوع مخفی ماندن اشتباهات پزشکی در بین مسئولان بیمارستانها و درج نیافتن آن به مراجع بالاتر را بطور کامل رد نمیکند و میگوید: این موضوع را به طور کامل تکذیب نمیکنم، ولی مسئله به این سادگی نیست، این موضوع را نمی توان به راحتی کتمان کرد و بلاخره روزی درز پیدا میکند، ضمن اینکه فرآیند کارهای پزشکی تیمی است، مسئله ناگوار محیط بیمارستان اتفاق میافتد و بعد از ترخیص بیمار مدارک او در سازمانهای بیمهگر موجود است.
رفتار نامناسب پزشکان با بیمار؛ دلیل اصلی شکایات
مصلحی ادامه میدهد: بیشتر شکایات مردم به سازمان نظام پزشکی کشور ناشی از رفتارهای نامناسب و تند تیم پزشکی در بیمارستانها است. ممکن است قصور اتفاق بیفتد ولی اگر کادر پزشکی با بیمار و خانوادهاش درست برخورد کنند، بسیاری از شکایات انجام نمی شود.
وی عنوان میکند: سازمان نظام پزشکی سالیانه موارد شکایت، تعداد شکایات و تعداد رایهای صادر شده را اعلام می کند بنابراین وقتی برای بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد پرونده رای صادر می شود پس مشکلی از بابت رسیدگی به پرونده شکایات وجود ندارد.
دبیر شورای عالی نظام پزشکی کشور تصریح میکند: در سازمان نظام پزشکی کشور قوانینی داریم مربوط به هیات های انتظامی که در آن کل موارد قصور از اضافه وجه دریافتی تا تخلفات علمی لیست شده و متناسب با آن مجازات در نظر گرفته شده است. مجازات ها از یک اخظار کتبی بدون درج در پرونده شروع می شود تا محرومیت دائم از طبابت رای صادر می شود.
مصلحی خاطرنشان می کند: اگر مسائل حقوقی و قضایی دیگری در میان باشد پرونده فرد متخلف به قوه قضائیه معرفی می شود و نظام پزشکی نمی تواند در این زمینه رای دهد و قانون این اجازه را نداده است.
خطاهای پزشکی از نظر تکنیکال زیر نظر سازمان نظام پزشکی بررسی می شود
همچنین قائم مقام معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در این رابطه می افزاید: شکایاتی که می شود عمدتا به مسائل مالی برمیگردد که آن را ارجاع می دهیم به نظام پزشکی تا انها تصمیم بگیرند، اما رسیدگی به شکایات مربوط به مسائل فنی پزشکی برعهده سازمان نظام پزشکی است. به طورکلی خطاهای پزشکی از نظر تکنیکال زیر نظر سازمان نظام پزشکی بررسی می شود.
طلوعی ادامه می دهد: خوش انصافی نیست که بگوییم سازمان نظام پزشکی طرف کسی را در این زمینه میگیرد چون بررسی پرونده و صدور رای در حضور یک قاضی انجام می دهد. در مجموع قضیه آنقدر که بخواهیم آن را فاجعه بنامیم نیست و خطاهای پزشکی در ایران مطابق با استانداردهای جهانی است. البته ما از تکنیکال و یا تجهیزات در برخی از نقاط کشور ضعف هایی داریم.
یک هشدار جدی
شکایات در عمل زیبایی در ایران از استاندارد جهانی بالاتر است
طبق آمار موجود قصور پزشکی در عمل های زیبایی بیش از موارد دیگر بوده و از این رو پزشکان و مسئولان بهداشت و درمان همواره نسبت به این مساله به شهروندان هشدار می دهند.
در این زمینه رئیس دبیرخانه کمیسیون های تخصصی و مشورتی سازمان نظام پزشکی به ایمنا می گوید: در زمینه عمل های زیبایی متاسفانه ایرانیان منحصر به فرد هستند، این تاسف به خاطر خود اعمال زیبایی نیست بلکه به خاطر ریسک خطری است که یک فرد بابت سلیقه شخصی می پردازد و این قابل قبول نیست.
مصلحی عنوان می کند: با بررسی پرونده هایی که به سازمان نظام پزشکی ارجاع داده می شود متوجه می شویم که درصد شکایات به خاطر اعمال زیبایی نسبت به استاندارد دنیا غیرقابل قبول است و دلیل این است که اعمال زیبایی در ایران نسبت به کشورهای دنیا بیشتر در حال انجام است و به فراخور این موضوع قصورها در این نوع عمل ها بیشتر معنا پیدا می کند.
لزوم برنامهریزی دقیق برای کاهش اشتباهات پزشکی در بیمارستانهای کشور
به عقیده بسیاری از متولیان امر بهداشت و درمان در کشور، امروزه پزشکان از مباحث اخلاقی پزشکی دور افتادهاند درحالی که مباحث اخلاق پزشکی در کار حرفه ای آنها نقش اساسی بازی می کند و یک بحث جدی و کاربردی است. اگرچه خطای پزشکان عمدتاً عمدی نیست، ولی تلاش برای کاهش این اشتباهات و خطاهای پزشکی نه تنها سبب نجات جان افراد بسیاری می شود، بلکه بار هزینه سنگین درمان عواقب این خطاها را نیز از دوش سیستم های بهداشتی برخواهد داشت. این درحالی است که قوانین موجود هنوز از نظر پیش بینی جبران خسارات معنوی و روانی بیماران، مصدومان و قربانیان این قبیل حوادث تلخ با خلا جدی روبه رو است.
گزارش/ سید مهرداد ناجی
.............................................
برای دیدن فیلم اینجا کلیک کنید
برای دیدن فیلم اینجا کلیک کنید
نظر شما