گشتی در خیابان های اصفهان/اینجا همه چیز دودی است

ساعت ۱ بامداد روز جمعه بود، برای بازگشت به خانه در چهارراه هشت بهشت منتظر تاکسی ایستاده بودم، یک ربع گذشت اما خبری از تاکسی ها نشد، از نیامدن تاکسی که نا امید شدم، تصمیم گرفتم مسیر تا خانه را پیاده طی کنم، از ابتدای مسیر تنها موضوعی که نظرم را به خود مشغول کرد، تردد بیش از اندازه موتورسیکلت سواران جوان بود که با عجله به جایی که برایم هنوز معلوم نبود کجاست حرکت می کردند، از اتوبوس های بی آر تی  هم خبری نبود تا با این اوصاف موتورسواران با رفتن در لاین بی آر تی زودتر به مقصد مورد نظر خودشان برسند. راهم را ادامه دادم تا بعد از گذشت ۱۵ دقیقه به اولین فلکه رسیدم، یکی از فست فودی های معروف شهرمان هم باز بود، اما از آن تب و تاب قبل از افطار در آن خبری نبود، گویی حتی فست فود هم نیمه شب ها طرفدار ندارد. پس آن موتورسواران به کجا می رفتند؟ این سوالی بود که دوباره در ذهنم نقش بست، به مسیرم ادامه دادم، خیابان ها را که رد کردم بوی عجیب تنباکوی میوه ای به مشامم خورد، نزدیکتر که شدم تابلوی قهوه خانه محل را دیدم، کمی توقف کردم و نگاهی به فضای داخل قهوه خانه انداختم،فضا را دود قلیان فراگرفته بود و جوانان موتور سواری را که در راه دیده بودم، روی تخت های قهوه خانه یافتم.
 اینجا بود که جواب سوالی را که از ابتدای مسیر در ذهنم نقش بسته بود یافتم، ناگهان نگاهم به اطلاعیه روی درب شیشه ای قهوه خانه افتاد که نوشته شده بود: « این مرکز در ایام ماه رمضان از ساعت ۲۰ تا ۲ بامداد آماده ارائه خدمات به مشتریان محترم است.» دیگر راهی تا خانه نمانده بود، ادامه مسیر را طی کردم تا به مقصد رسیدم، اینجا بود که دیدن سه تاکسی که گویی برای مسافران دربستی صف بسته بودند! خستگی ام را بیشتر کرد، دیگر نای راه رفتن نداشتم با این حال خود را به درب منزل رساندم. موضوعی که برای من عجیب است رشد و گسترش مصرف قلیان در بین جوانان است ، جوانانی که اکثر آن ها بین 18 تا 21 سال دارند و چایخانه ها تفریح بزرگ جوانان اصفهانی شده است.
از تصویب تا لغو قانون ممنوعیت عرضه قلیان در قهوه خانه ها
نخستین دولتی كه با تصویب بخش‌نامه، رسما هیأت دولت را وارد مبحث قلیان و ممنوعیت آن نمود، دولت نهم بود كه از همان زمان، این مسأله به بحثی داغ در جامعه منجر شد و عرصه سیاست‌های فرهنگی كشور سمت و سو یافت. براساس قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات مصوب ۱۳۸۵، مجلس شورای اسلامی و آیین‌نامه اجرایی آن، مصوب ۱۳۸۶ هیات وزیران، عرضه مواد دخانی از جمله قلیان در اماکن عمومی به‌ویژه قهوه‌خانه‌ها و سفره‌خانه‌های سنتی ممنوع شده بود، هرچند سیاست ممنوعیت در سال‌های نخست ابلاغ، با جدیت بیشتری اجرا می‌شد، اندك زمانی بعد، حالت برخورد كجدار و مریز به خود گرفت تا اینكه در پاییز ۱۳۹۰ و در نیمه راه عمر دولت دهم با مصوبه هیأت دولت دوباره به صورت رسمی و در برابر بهت ناظران، استعمال آن در قهوه‌خانه‌ها و رستوران‌های سنتی و دیگر اماكن عمومی آزاد شد. 
این در حالیست که کارشناسان بهداشتی کشور بارها و بارها و به‌طور صریح اعلام کرده‌اند که استعمال قلیان به‌شدت سلامت انسان را به خطر انداخته و عوارض نامطلوبی را به‌دنبال خواهد داشت. تا جایی که کارشناسان معتقدند که هر مصرف‌کننده قلیان در هر وعده معادل ۱۰۰ نخ سیگار یا بیشتر دود دریافت می‌کند. علاوه بر این به‌علت اینکه دود منتشره از قلیان حاوی مقادیر بی‌شماری مواد سمی است، استعمال آن سبب بروز بیماری‌های قلبی و سرطان می‌شود.
موضع گیری وزارت بهداشت در برابر آزاد شدن عرضه قلیان در قهوه خانه ها
در واکنش به این اقدام دولت وزیر بهداشت و درمان وقت نیز ضمن موضع گیری درباره مصوبه اخیر هیات دولت،اعلام کرده بود که این مصوبه دقیقا بر خلاف پیشنهاد و صلاحدید وزارت بهداشت درباره منع مصرف دخانیات است.
وزیر بهداشت گفت: پیشنهاد ما درباره قلیان همان پیشنهادی بود که در ستاد مبارزه با دخانیات مطرح کردیم و خوشبختانه در کمیسیون اجتماعی دولت رای آورد. مصوبه خروج قهوه‌خانه‌ها از شمول آئین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات، دقیقا مخالف پیشنهاد وزارت بهداشت است.
در حال حاضر ۲۵۰ چایخانه در استان اصفهان فعالیت می کنند
اول تیرماه سال جاری بود که مسئول بهداشت محیط مرکز بهداشت استان اصفهان در گفتگو با ایمنا گفت: در حال حاضر با آخرین سرشماری انجام گرفته چیزی حدود ۲۵۰ چایخانه در استان فعال است که روزانه بر تعداد آنها نیز افزوده می‌شود.
حسین صفاری افزود: دخانیات و یا گروه مواد دخانی مهمترین چیزی است که در این مراکز عرضه می‌شود که مرکز بهداشت به جد با آن مخالف است.
وی با اشاره به اجرایی شدن قانون برخورد با این چایخانه‌ها از سال ۸۶ گفت: در این زمینه موفق به تعطیلی و برخورد با بسیاری از چایخانه‌های متخلف شدیم در حالیکه سه ماه بعد با توجه به مبحث اشتغال‌زایی این حکم از سوی وزارت کشور لغو شد و کار چایخانه‌ها مجددا آغاز شد.
صفاری اظهار داشت: مرکز بهداشت استان درصدد تبدیل این مکان‌ها به مراکز فرهنگی مانند نقالی، نوشیدن چای و تنقلات است.
قهوه خانه ها وجاهت قانونی ندارند
این مقام مسئول به تازگی در گفتگو با ایمنا بیان داشت: از نظر ما قهوه خانه ها وجاهت قانونی ندارند و هیچ هماهنگی با مرکز بهداشت استان اصفهان برای ارائه خدمات بعد از افطار در ماه رمضان انجام نشده است.
صفاری با بیان این مطلب افزود: زمانی که قهوه خانه در ماه رمضان برای ارائه خدمات در نظر گرفته اند از سوی اصناف تعیین شده است و با توجه به اینکه این مراکز وجاهت قانونی ندارند مرکز بهداشت و اماکن نیز بر نحو کار انها نظارتی ندارد.
 وی تصریح کرد: به طور کلی دود برای سلامتی مضر است و از این سوء مراکزی که برای گرفتن مجو بهداشتی قهوه خانه به مرکز بهداشت مراجعه می کنند با استقبال این مرکز مواجه نمی شوند و به انها صلاحیت مربوطه را داده نمی شود
ممنوع کردن عرضه قلیان با آغاز به کار دولت جدید
مسئول بهداشت محیط مرکز بهداشت استان اصفهان اظهار داشت: منتظر هستیم دولت جدید شروع به کار کند تا شاید بتوانیم عرضه قلیان در قهوه خانه ها را به طور کلی ممنوع کنیم و این مراکز را به سفره خانه های سنتی تبدیل کنیم.
اما رئیس مجمع امور صنفی استان اصفهان در واکنش به اظهارات مسئول واحد بهداشت محیط مرکز بهداشت استان اصفهان به ایمنا گفت: تعیین ساعت کاری قهوه خانه ها در ماه رمضان به هیچ عنوان به امور صنفی استان مربوط نمی شود و این مسئله باید از سوی اماکن پیگیری شود.
بصیرت با بیان این مطلب افزود: در جلسه ای که با مسئولان ذیربط در این زمینه داشتیم قرار شد طرح از اذان تا اذان برای کلیه صنف ها اجرا شود امابر ای قهوه خانه ها به دلیل شرایط ویژه ای که دارند محدودیتی در نظر گرفته شد.
وی تصریح کرد: پیش از آغاز ماه رمضان به یک سری از این مراکز که شرایط لازم را داشتند مجو صادر کردیم و تعدادی دیگر را که مشکل داشتند پلمپ کردیم و درصددیم به طور کلی عرضه قلیان در قهوه خانه ها را ممنوع اعلام کنیم.
مسئول اتحادیه چایخانه داران: باز بودن قهوه خانه ها بدون عرضه قلیان بیهوده است
مسئول اتحادیه چایخانه داران در گفتگو با ایمنا تصریح کرد: بر اساس اعلام اتحادیه، قهوه خانه ها در ماه رمضان از دقایقی قبل از اذان تا ساعت ۱۲ آماده ارائه خدمات هستند و در صورتی که فعالیت این مراکز از ساعت تعیین شده بیشتر شود و کار غیر قانونی انجام گرفته است.
حسین خواجه با بیان اینکه چند قهوه خانه متخلف توسط اماکن پلمب شدند افزود: عرضه قلیان شغل اصلی برای چایخانه داران است و باید عرضه شود.
وی گفت: هر شغلی یک منبع درآمد دارد و منبع درآمد چایخانه داران نیز فروش قلیان است و در صورتی که فروش قلیان در چایخانه ها ممنوع شود، عملا درآمدی برای چایخانه داران حاصل نمی شود.
هر فرد مصرف‌کننده قلیان در هر وعده معادل ۱۰۰ نخ سیگار دود دریافت می‌کند
در جامعه و پای بساط رستوران‌های سنتی که بنشینید، با این جملات برخورد می‌کنید: «مصرف قلیان اعتیادآور نبوده و از این باب شبیه بقیه دخانیات نیست. اما مسوول دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات در مصاحبه با یکی از خبرگزاری ها با غلط خواندن این باور گفت: بخشی از نیکوتین موجود در دود قلیان در اثر عبور آن از آب، مصرف‌کنندگان قلیان را با استنشاق مقادیر بسیار زیادتر دود جهت رسیدن به آستانه ارضا قرار می‌دهد که این موجب وابستگی فرد و قرار گرفتنش در مواجهه با مقادیر زیادتر مواد شیمیایی سرطان‌زا و گازهای خطرناک همچون منوکسیدکربن است.عمق این اعتیاد تا آن حد است که فرد اگر چند روز از این دود فاصله بگیرد، دچار کلافگی، عصبانیت، سردرد، حواس‌پرتی، فراموشی و... می‌شود. 
محصلی افزود: «ناراحت‌کننده است که خیلی‌ها گمان می‌کنند مضرات قلیان کمتر از سیگار است اما افراد سیگاری که به‌طور متداول هشت تا ۱۲ نخ سیگار در روز مصرف می‌کنند، به‌طور متوسط با ۴۰ تا ۷۵ پک که به مدت ۵ تا ۷ دقیقه طول می‌کشد، حدود ۵/۰ تا ۶/۰ لیتر دود استنشاق می‌کنند اما از نظر میزان مواجهه و استنشاق دود، هر فرد مصرف‌کننده قلیان در هر وعده معادل ۱۰۰ نخ سیگار دود دریافت می‌کند.
وی تصریح کرد: میزان گاز منوکسیدکربن، فلزات سنگین و ترکیبات شیمیایی سرطان‌زای منتشره از احتراق زغال یا مواد ایجادکننده حرارت در قلیان در مقایسه با سیگار به مراتب بیشتر و اثرات سوء آن نیز چه برای مصرف‌کنندگان و چه افراد در معرض دود تحمیلی، فراتر است.
مسوول دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات اظهارداشت: قلیان‌های معطر که جوانان را به سمت خود جذب کرده است، فقط حاوی ۱۵ درصد توتون بوده و ۸۵ درصد آن از مواد افزودنی تشکیل شده است.
قلیان برای سلامت ضرر دارد و هیچ کس منکر نیست، اما .....
با این حال باید دانست که ماجرای قلیان هنوز تمام نشده و این تازه اول راه است. قلیان برای سلامت ضرر دارد و هیچ کس منکر این نیست. قلیان یک هویت تاریخی در ایران دارد، این را هم منکر نیستیم که اگر عرضه قلیان در قهوه‌خانه‌ها وسفره خانه‌های سنتی ممنوع شود کار و کسب این دو صنف فرو می‌پاشد. از سوي ديگر، برخي كارشناسان مسائل اجتماعي ضمن مخالفت با ترويج مصرف مواد دخاني، گرايش به قليان در جوانان را تلقي يك نوع تفريح مي دانند و معتقدند براي كنترل مصرف مواد دخاني بايد راهكارهاي بهتري داد. به اعتقاد آنها بودن يا نبودن قانون صرفا نمي تواند قليان يا سيگار را از دست جواني بگيرد. ايجاد مكان هاي تفريحي رايگان، آموزش درست و غير مستقيم در خصوص عوارض مصرف قليان يا سيگار و ايجاد مراكزي براي تفريح جوانان از زمين هاي ورزشي گرفته تا تفريحاتي نظير بازي هاي رايانه اي، بولينگ، بيليارد و ورزش هاي محبوب جوانان به شكل گسترده و كم هزينه، مي تواند بدون نياز به قانون از گرايش جوانان به دخانيات كاست. 
گزارش: سید مهرداد ناجی