گزارش روز: یکه تازی قلیان در شهر/چای و قلیان موجود است

حدود یک ماهی می‌شود که تمام اعضای شورای شهر و شهرداری اصفهان برای ریشه کن کردن مصرف قلیان یا حداقل کاهش آن فعالیت خود را آغاز کرده‌اند، نمونه آن هم بنرهای اطلاع رسانی فراوانی است که در گوشه و کنار شهر نصب شده تا به ما این پیام را برساند که قلیان بد است و استفاده نکنید و....
از جمله نوشته های این بنرها این است" دود قلیان باعث تغییر رنگ دندان می‌شود"، "سود سرشار قلیان به چه قیمتی؟"، " هوای پاک من را با دود قلیان آلوده نکنید" و... 

اینها و نوشته‌های دیگر حاکی از دغدغه فراوان مسوولان شهری نسبت به این مسئله است به گونه ای که بارها با نشست‌های مختلف در مراکز بهداشتی برای اطلاع رسانی در این زمینه تلاش می‌کنند.
حسین صفاری مدیر بهداشت محیط مرکز بهداشت اصفهان حتی در بسیاری از صحبت‌های خود با رسانه‌های مختلف به غیرمجاز بودن مراکز عرضه قلیان در سرتاسر شهر اشاره کرده و می‌گوید: « تنها ۵۰ مرکز از این تعداد بیشمار مرکزی که در سطح شهر وجود دارد از مجوز رسمی آن هم تنها برای ارائه چای برخوردارند و دیگر مراکز بدون مجوز فعالیت می‌‌کنند».
البته این صحبت به دو یا سه هفته گذشته برمی‌گردد در حالیکه با گشتی در خیابان‌های اصفهان آن هم در هنگام غروب شاهد حضور جمع کثیری از جوانان مشتاق در این چایخانه‌ها هستیم از این هم جالبتر بنر بسیار بزرگی است که در محل ورودی این چایخانه‌ها نصب شده است" چای و قلیان موجود است"!!! 

جالب هم این مسئله است که این بنرها آنقدر بزرگ است که کسی نمی‌تواند منکر ندیدن آن شود و دوم اینکه این مراکز بیشتر در مناطق شلوغ و پر رفت و آمد شهر ایجاد شده جاییکه به طور حتم بسیاری از مسوولان حتما از آنجا عبور کرده وشاهد این بنرها و مشتریان بسیار آن بوده‌اند.
حسین صفاری حتی به بسیاری از مراکز تهیه و توزیع مواد خوراکی با اشکال پیپ و یا قلیان اشاره کرده و این کار را راهی برای رواج مواد دخانی می‌داند و می‌افزاید:«این مواد خوراکی به صورت غیرمجاز تهیه و روانه بازار شده که با شناسایی مراکز برای پلمپ آن اقدام شده است».
وی می‌گوید:«برای جلوگیری از مصرف بی‌رویه قلیان باید از خرید و فروش دستگاه‌های قلیان جلوگیری کرد، چون خرید همین دستگاه‌ها زمینه‌ای برای استفاده از قلیان است».
این صحبت‌ها در حالی است که در بسیاری از فروشگاه‌های میدان امام و حتی خیابان آتشگاه یا همان جاده اصفهان– نجف آباد انواع و اقسام این دستگاه‌ها خرید و فروش می‌شود، قلیان کاملا شیشه‌ای، فلزی، چوبی، کوچک و بزرگ و یا نوع دکوری آن از این دست اجناس است که در این مکان‌ها به فروش می‌رسد و جالب اینکه طرفداران بسیار زیادی هم دارد. 
منصور شیری مدیر آموزش سلامت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در زمینه مضرات قلیان به ایمنا گفت:« اینکه قلیان در هر مکان و یا هر زمانی عرضه می‌شود هیچ جای تردیدی نیست اما اینکه چه نوع قلیانی با چه کیفیتی عرضه می‌شود از همه مهمتر است».
وی می‌افزاید:«ارزان‌ترین نوع قلیان، با طعم طالبی و گران‌ترین آن قلیان میوه‌ای دوسیب است در حالیکه همین تنباکوی میوه‌ای از خطرناک‌ترین نوع تنباکو‌ها بوده که عاملی مهم برای ابتلا به سرطان ریه است».
شیری قلیان را سرشار از مواد سرطان زای مختلف مانند آرسنیک، برلیم، کرونیوم، مونوکسیدکربن، سرب و ... می‌داند و می‌گوید:« مونوکسید کربن موجود درقلیان بسیار بیشتر از سیگار بوده و عامل مهمی در وجود بیماری‌های ریوی و آسم محسوب می‌شود، در واقع فرد با مصرف قلیان خود را در معرض انواع و اقسام بیماری‌های پوستی، گوارشی، سرطان و در نهایت مرگ قرار می‌دهد». 

وی می‌افزاید: « اعتیاد به قلیان زمینه ساز استفاده از مواد دخانی دیگر و در نهایت اعتیاد به مواد مخدر است، علاوه بر اینکه ۹۰ درصد افرادی که به سرطان ریه مبتلا هستند سابقه مصرف قلیان، سیگار و مواد مخدر را داشته‌ و یا در معرض دود آن قرار گرفته‌‌اند».
مدیر آموزش سلامت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به اینکه قلیان ۲۰ برابر سیگار دود وارد بدن می‌کند، می‌افزاید:« محیط مرطوب در نی قلیان زمینه را برای رشد باکتری‌های مختلف ایجاد کرده و این امر در افزایش سرطان زایی آن دخیل است».
اما آیا راه حلی وجود دارد؟ درواقع منظور این است که چه چیزی را می‌توان جایگزین قلیان و شب نشینی‌های شبانه جوانان در بسیاری از چایخانه‌ها کرد؟
آیا همین که بگوییم قلیان بد است کافی بوده و می‌توان در این زمینه جوان را متقاعد کرد؟
بهترین روش برای این کار چیست؟
در این زمینه شیری می‌گوید:« در پرسشنامه‌ای که تهیه شده است از بسیاری از جوانان دلیل استفاده از قلیان را پرس و جو کردیم آنان بر این عقیده بودند که تنها نبود اماکن تفریحی و شادی عامل مهمی در گرایش آنها به قلیان است، درواقع چایخانه‌ها مراکزی است که بسیاری از جوانان به دور از دغدغه‌های روزانه گردهم آمده و با مصرف قلیان شاد می‌شوند»
وی با هشدار نسبت به این مسئله می‌افزاید:« البته نبود شادی در زندگی نمی‌تواند دلیل موجهی برای گرایش به مصرف مواد دخانی شود، چرا که اگر خانواده و جوان نسبت به عوارض این مواد آگاه باشد به هیچ عنوان به طرف این ماده نرفته و در نهایت در دام اعتیاد هم نخواهد افتاد».
دکتر روح ‌افزاء متخصص روانپزشکی نیز معتقد است که نبود شادی در محیط دلیلی بر استفاده این مواد که در بسیاری از موارد در تنباکوی آنها از مواد مخدر مانند حشیش استفاده می‌شود نیست در این زمینه مسوولیت فردی شخص مورد توجه قرار می‌گیرد، جوان باید بداند که خود مسوولیت سلامت فردی را بر عهده دارد بنابراین به دنبال این مواد نخواهد رفت، علی رغم اینکه نمی‌توان منکر نقش امکانات در این زمینه شد.
وی حتی به افزایش ناگهانی مصرف قلیان در زنان اشاره می‌کند و می‌افزاید:« مصرف قلیان در جمع خانواده قبیح بودن آن را از بین برده به طوریکه ما شاهد افزایش ۴ درصدی آن در سال ۲۰۰۷ بودیم و در مطالعه جدیدی که در سال ۲۰۱۰ انجام گرفت افزایش مصرف در زنان رشد چشمگیری داشت به گونه‌‌ای که دیگر تفاوتی در بین زنان ومردان مشاهده نمی‌شود».
صفاری در این زمینه پیشقدم می‌شود و می‌گوید:« در سال ۸۵ بود که با دستور وزیر بهداشت وقت برای پلمپ بسیاری از چایخانه‌ها اقدام شد، و در سال ۸۶ موفق شدیم با همکاری نیروی انتظامی بسیاری از این مراکز را تعطیل کرده و با آنان برخورد قانونی کنیم».
وی می‌افزاید:« اما این مسئله دیگر نپایید تا اینکه در سال بعد بسیاری از این مراکز با دخالت دستگاه‌های غیرمرتبط با سلامت باز شدند، البته وزیر بهداشت آن زمان در این زمینه اعتراض کرد اما پاسخی در این زمینه دریافت نشد و همه اقدامات به دست فراموشی سپرده شد». 

مدیر بهداشت محیط استان می‌گوید:« ارتباط معناداری بین مصرف قلیان و اعتیاد وجود دارد کما اینکه در این چند سال شاهد افزایش اعتیاد در اصفهان هستیم، بسیاری از تنباکوها در شرایط غیر بهداشتی تهیه شده و بعدها با خیساندن آنها در شیره تریاک و یا الکل آن را به خورد جوانان می‌دهند».
با این اوصاف باز هم بسیاری از مراکز و یا به عبارت بهتر چایخانه‌هایی وجود دارند که به صورت قانونی یا غیرقانونی در شهر فعالیت می‌کنند و هر روز میزبان بسیاری از جوانان مشتاق اما کم اطلاع هستند در حالیکه هیچ راه حلی به غیر از اطلاع رسانی وجود ندارد.
بنابراین اگر در این زمینه مطالعه دارید آن را به دیگران هم انتقال دهید تا دیگر شاهد رشد قارچی این اماکن و افزایش اعتیاد جوانان در شهر و حتی کشور خودمان نباشیم، اگر هم در این زمینه اطلاعی ندارید آن را از مسوولان بهداشتی شهر خود مطالبه کنید تا دراین زمینه به نتیجه مطلوبی برسید.
تهیه گزارش: زینب دبیری