به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بر اساس داده‌های رتبه‌بندی سال ۲۰۲۶ شاخص پاسپورت ایندکس (Passport Index)، میزان گشایش مرزهای کشورها بر اساس تعداد ملیت‌هایی سنجیده شده است که می‌توانند بدون دریافت ویزای سنتی پیش از سفر وارد آن کشور شوند. این بررسی سه نوع دسترسی را در نظر می‌گیرد: ورود بدون ویزا، دریافت ویزا در بدو ورود و استفاده از مجوز الکترونیکی سفر (eTA). بنابراین، رتبه‌بندی موردنظر صرفاً به تعداد ملیت‌های برخوردار از تسهیلات ورود مربوط می‌شود و بیانگر امنیت، کیفیت خدمات گردشگری یا سهولت واقعی سفر در داخل کشور مقصد نیست.
۱۹ کشور جهان در صدر فهرست کشورهای پذیرای گردشگران
بر اساس این رتبه‌بندی، ۱۹ کشور با فراهم کردن شرایط ورود آسان برای اتباع تمام ۱۹۸ ملیت مورد بررسی، به‌طور مشترک در جایگاه نخست قرار گرفته‌اند. این کشورها شامل سیشل، ساموآ، تووالو، میکرونزی، تیمور شرقی، بولیوی، کنیا، ویتنام، اوگاندا، توگو، ساحل عاج، گینه، کومور، جیبوتی، گینه بیسائو، بوروندی، نیجریه، جمهوری دموکراتیک کنگو و سودان جنوبی هستند.
قرار گرفتن کشورهای مختلف از آفریقا، آسیا، آمریکای جنوبی و منطقه اقیانوس آرام در این جایگاه نشان می‌دهد سیاست‌های تسهیل ورود گردشگران محدود به کشورهای ثروتمند یا مقاصد سنتی گردشگری نیست. از کشورهای جزیره‌ای اقیانوس آرام مانند ساموآ و تووالو گرفته تا کشورهای آفریقایی همچون کنیا، اوگاندا و سیشل و مقاصدی در جنوب شرق آسیا مانند ویتنام، همگی در گروه کشورهایی قرار دارند که گسترده‌ترین دسترسی مرزی را برای ملیت‌های مورد بررسی فراهم کرده‌اند.
مالدیو نیز با پذیرش ۱۹۷ ملیت در رتبه دوم قرار دارد و تنها یک ملیت کمتر از کشورهای صدرنشین را تحت پوشش تسهیلات ورود خود قرار می‌دهد. در سوی دیگر این طیف، بوتان با امکان ورود تسهیل‌شده برای تنها سه ملیت، یکی از محدودترین کشورها در این شاخص محسوب می‌شود.
این آمار نشان می‌دهد سیاست‌های ویزایی کشورها تا چه اندازه می‌تواند در شکل‌گیری تجربه سفر بین‌المللی تفاوت ایجاد کند. با این حال، قرار گرفتن یک کشور در رتبه‌های پایین به معنای ممنوعیت کامل ورود گردشگران خارجی نیست، بلکه نشان می‌دهد اتباع کشورهای کمتری می‌توانند بدون دریافت ویزای معمول پیش از سفر وارد آن شوند و مسافران سایر کشورها باید مراحل اداری و مجوزهای بیشتری را طی کنند.
چرا کشورهای آفریقایی در میان بازترین مرزهای جهان قرار دارند؟
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این رتبه‌بندی، حضور گسترده کشورهای آفریقایی در صدر فهرست است؛ به‌گونه‌ای که از مجموع ۱۹ کشور دارای بالاترین رتبه، ۱۳ کشور در قاره آفریقا قرار دارند. این وضعیت را می‌توان در چارچوب تلاش بعضی کشورهای آفریقایی برای تسهیل رفت‌وآمد بین‌المللی، توسعه گردشگری و تقویت ارتباطات اقتصادی منطقه‌ای بررسی کرد.
کاهش محدودیت‌های ویزایی می‌تواند هزینه و زمان سفر را کاهش دهد و زمینه را برای افزایش ورود گردشگران، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی فراهم کند. همچنین تسهیل رفت‌وآمد میان کشورهای همسایه به گسترش تجارت منطقه‌ای، تقویت بازارهای مشترک و افزایش تعاملات اجتماعی و فرهنگی کمک می‌کند. در قاره آفریقا که بسیاری از کشورها به دنبال تقویت همکاری‌های اقتصادی و یکپارچگی منطقه‌ای هستند، محدودیت‌های ویزایی می‌تواند مانعی جدی در مسیر تحقق این اهداف باشد.
بانک توسعه آفریقا نیز در بررسی پیامدهای اقتصادی محدودیت‌های ویزایی بر این موضوع تاکید کرده است که دشواری رفت‌وآمد میان کشورهای آفریقایی می‌تواند هزینه‌های اقتصادی ایجاد کند و روند یکپارچگی منطقه‌ای را با مانع مواجه سازد. از این منظر، تسهیل ورود اتباع سایر کشورها تنها یک سیاست مرتبط با گردشگری نیست، بلکه می‌تواند ابزاری برای توسعه اقتصادی و تقویت همکاری‌های فرامرزی باشد.
با وجود این، گشایش مرزها همواره با دیدگاه‌های یکسانی در داخل کشورها مواجه نیست. برای نمونه، نظرسنجی سال ۲۰۲۶ مؤسسه آفروبارومتر نشان داد ۴۳ درصد از شهروندان سیشل تاثیر اقتصادی مهاجرت را منفی ارزیابی می‌کنند. این یافته نشان می‌دهد حتی در کشوری که از نظر مقررات ورود خارجی‌ها یکی از بازترین سیاست‌ها را دنبال می‌کند، نگرانی‌هایی درباره پیامدهای اقتصادی و اجتماعی مهاجرت وجود دارد.
کدام کشورها دشوارترین شرایط ورود را دارند؟
در انتهای رتبه‌بندی کشورهای پذیرای جهان، افغانستان، کره شمالی و ترکمنستان قرار دارند. بر اساس داده‌های شاخص پاسپورت ایندکس، هیچ ملیتی برای ورود به این سه کشور از طریق دسته‌بندی‌های تسهیل‌شده مورد بررسی واجد شرایط نیست. این وضعیت به معنای ممنوعیت مطلق ورود گردشگران خارجی نیست، بلکه نشان‌دهنده آن است که مسافران برای ورود باید مراحل دشوارتر و معمولا تشریفات ویزایی بیشتری را طی کنند.
در کره شمالی، سفر گردشگران خارجی در طول سال‌های گذشته تحت نظارت و ترتیبات دولتی بسیار محدود و کنترل‌شده انجام شده است. گردشگران معمولا امکان برنامه‌ریزی مستقل برای سفر را ندارند و ورود آن‌ها به سازوکارهای مورد تایید دولت وابسته است.
ترکمنستان نیز از جمله کشورهایی است که ورود اتباع خارجی به آن به دریافت مجوزهای قبلی و ارائه مدارک پشتیبان نیاز دارد. در افغانستان نیز نگرانی‌های امنیتی و محدودیت دسترسی به خدمات دیپلماتیک و کنسولی می‌تواند روند سفر و دریافت مجوزهای لازم را برای اتباع خارجی دشوارتر کند.
در چنین شرایطی، محدودیت‌های ورود تنها به سیاست‌های مهاجرتی مربوط نمی‌شود و عواملی مانند روابط دیپلماتیک، شرایط سیاسی، ملاحظات امنیتی و ظرفیت نهادهای ارائه‌دهنده خدمات کنسولی نیز در تعیین میزان دسترسی گردشگران نقش دارند.
سهولت ورود؛ عاملی موثر در رقابت شهرها و مقاصد گردشگری
نتایج این رتبه‌بندی بار دیگر نشان می‌دهد که رقابت در صنعت گردشگری بین‌المللی تنها به برخورداری از جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی یا توسعه زیرساخت‌های اقامتی و حمل‌ونقل محدود نمی‌شود. سیاست‌های مرزی و میزان سهولت دریافت مجوز ورود نیز می‌تواند بر انتخاب مقصد از سوی گردشگران تاثیر مستقیم بگذارد.
از منظر مدیریت شهری، افزایش دسترسی بین‌المللی به کشورها می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای شهرهای گردشگرپذیر ایجاد کند. ورود آسان‌تر مسافران خارجی، زمینه افزایش تقاضا برای خدمات اقامتی، حمل‌ونقل عمومی، راهنمایان گردشگری، مراکز فرهنگی، موزه‌ها و کسب‌وکارهای محلی را فراهم می‌کند. همچنین افزایش ارتباطات بین‌المللی می‌تواند به توسعه همکاری‌های شهری، تبادل تجربیات مدیریت شهری و گسترش مناسبات فرهنگی میان شهرها کمک کند.
البته سهولت ورود به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت گردشگری نیست و باید در کنار آن به کیفیت خدمات شهری، امنیت، دسترسی‌پذیری، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، حفاظت از میراث فرهنگی و مدیریت پایدار گردشگری توجه شود. مقصدی که ورود به آن آسان است، اما ظرفیت کافی برای میزبانی از گردشگران ندارد، نمی‌تواند از تمام مزایای این سیاست بهره‌مند شود.
در نهایت، رتبه‌بندی سال ۲۰۲۶ تفاوت مهمی را میان دو مفهوم آشکار می‌کند: محبوبیت یک کشور به‌عنوان مقصد گردشگری و میزان سهولت ورود به آن. کشورهایی که بیشترین گردشگر را جذب می‌کنند، بازترین مرزها را ندارند و در مقابل، بعضی کشورهای کمتر شناخته‌شده با کاهش محدودیت‌های ورود، امکان دسترسی گسترده‌تری برای اتباع سایر کشورها فراهم کرده‌اند. این تفاوت نشان می‌دهد سیاست‌های ویزایی، در کنار جاذبه‌ها و زیرساخت‌ها، یکی از مولفه‌های مهم رقابت‌پذیری مقاصد گردشگری در جهان امروز است.
نظر شما