در بسیاری از آشپزخانه‌ها طبقه بالایی کابینت عملا جزو فضای در دسترس حساب نمی‌شود. وسایلی که آنجا گذاشته می‌شوند سالی چند بار بیرون می‌آیند و برای برداشتنشان به چهارپایه نیاز است. این موضوع به متراژ آشپزخانه ربط ندارد و در فضاهای بزرگ هم دیده می‌شود. آشپزخانه‌ای که از نظر ظاهری کامل به نظر می‌رسد، ممکن است یک سوم ظرفیت کابینت‌هایش را در عمل استفاده نکند.
ریشه این وضعیت به مرحله طراحی برمی‌گردد. ارتفاع نصب کابینت‌های بالایی، تعداد و فاصله طبقات، نوع درب و یراق، همگی در طراحی کابینت آشپزخانه تعیین می‌شوند و بعد از نصب تغییر دادنشان یا ممکن نیست یا به معنای باز کردن و ساختن دوباره کابینت است.
چرا طبقه بالایی کابینت آشپزخانه بلااستفاده می‌ماند
کابینت بالایی معمولا با یک فاصله ثابت از صفحه کار نصب می‌شود و این فاصله برای همه خانه‌ها یکسان در نظر گرفته می‌شود. قد کسی که بیشتر وقت را در آشپزخانه می‌گذراند، در این محاسبه دیده نمی‌شود. نتیجه این است که طبقه اول در دسترس است، طبقه دوم با کشیدن دست و روی پنجه ایستادن، و طبقه سوم فقط با وسیله کمکی.
عامل دوم، تقسیم مساوی طبقات است. وقتی فاصله طبقات با هم برابر باشد، ارتفاع هر طبقه با نوع وسیله‌ای که قرار است در آن قرار بگیرد هماهنگ نیست. ظرف بلند در طبقه کم‌ارتفاع جا نمی‌شود و بالای ظرف‌های کوتاه فضای خالی می‌ماند.
عامل سوم، نبود فهرست مشخص از وسایل است. وقتی در زمان طراحی روشن نباشد که چه چیزی قرار است کجا نگهداری شود، کابینت به صورت عمومی ساخته می‌شود و چیدمان بعد از نصب و بر اساس جای خالی انجام می‌گیرد.
ارتفاع نصب کابینت بالایی و نسبت آن با قد استفاده‌کننده
اگر ارتفاع نصب با قد کاربر اصلی تنظیم شود، بخشی از طبقه دوم و گاهی یک طبقه کامل به فضای روزمره اضافه می‌شود. این تنظیم در حد چند سانتی‌متر انجام می‌شود، اما همان مقدار تفاوت میان رسیدن با دست و نیاز به چهارپایه را مشخص می‌کند.
در خانه‌هایی که دو نفر با اختلاف قد زیاد از آشپزخانه استفاده می‌کنند، معیار معمولا کسی است که بیشتر آشپزی می‌کند، و برای نفر دیگر دسترسی به طبقات بالا با یراق جبران می‌شود. تصمیم‌گیری درباره این موضوع در جلسه طراحی انجام می‌شود، نه در روز نصب.
فاصله کابینت بالایی تا صفحه کابینت و محدودیت‌های آن
پایین آوردن کابینت بالایی حد دارد. فاصله آن تا صفحه کابینت باید برای کار کردن روی کانتر کافی بماند، یعنی جایی برای خرد کردن، قرار دادن وسایل برقی مثل کتری و مایکروویو، و دید کافی به سطح کار باقی بماند.
در بخشی از آشپزخانه که وسیله برقی ثابت روی کانتر قرار می‌گیرد، این فاصله بیشتر در نظر گرفته می‌شود و در بخش‌هایی که کانتر خالی می‌ماند، کابینت می‌تواند پایین‌تر بیاید. یکسان نبودن ارتفاع در تمام طول آشپزخانه از نظر اجرایی ممکن است و در طراحی تعیین می‌شود.
تعداد و فاصله طبقات داخل کابینت بالایی
راه دوم برای در دسترس کردن فضا، تغییر تقسیم‌بندی داخلی است. اگر فاصله طبقه اول بیشتر گرفته شود، وسایل پرمصرف و بلندتر در همان طبقه جا می‌گیرند و نیازی به بالا رفتن نیست. طبقات بالاتر می‌توانند کم‌ارتفاع‌تر باشند، چون قرار است اقلام کم‌استفاده و کوچک‌تر را نگه دارند.
استفاده از پین و سوراخ‌های تنظیم ارتفاع هم این امکان را می‌دهد که بعدا جای طبقات تغییر کند. این مورد در ساخت بدنه تعیین می‌شود و اگر از ابتدا پیش‌بینی نشود، طبقه ثابت باقی می‌ماند.
یراق‌های بالابر و درب‌های تاشو در طراحی کابینت آشپزخانه
راه سوم، آوردن وسایل به سمت کاربر است به جای بالا رفتن کاربر. سبدهای بالابر که با اهرم پایین می‌آیند، محتویات طبقه بالایی را تا نزدیکی صفحه کار می‌آورند. درب‌های بالابازشو و تاشو، به جای باز شدن به طرفین، به سمت بالا جمع می‌شوند و دید و دسترسی به کل عرض کابینت را باز می‌کنند. جک‌های نگهدارنده هم درب را در حالت باز ثابت نگه می‌دارند تا هر دو دست برای برداشتن وسیله آزاد باشد.
انتخاب این یراق‌ها در مرحله طراحی انجام می‌شود، چون ضخامت بدنه، محل فرز لولا و فاصله بین کابینت‌ها بر اساس همان قطعات ساخته می‌شود. اضافه کردن یراق بالابر به کابینت ساخته‌شده معمولا با محدودیت همراه است.
چیدمان وسایل بر اساس میزان استفاده
بخشی از راه‌حل به چیدمان برمی‌گردد و هزینه‌ای هم ندارد. ظروف و موادی که روزانه استفاده می‌شوند در طبقه اول، اقلام هفتگی در طبقه دوم و وسایل فصلی یا مناسبتی در طبقه بالایی قرار می‌گیرند. برای طبقه بالایی، استفاده از جعبه‌های دسته‌دار کار را ساده‌تر می‌کند، چون به جای جستجو در عمق قفسه، کل جعبه پایین آورده می‌شود.
وزن هم معیار دیگری است. ظروف سنگین مثل قابلمه و دیگ در کابینت‌های زمینی و کشوها نگهداری می‌شوند، نه در کابینت‌های بالایی. این تفکیک هم در زمان طراحی و تعیین نوع کابینت هر بخش مشخص می‌شود.
کابینت تا سقف و استفاده از بخش فوقانی
در آشپزخانه‌هایی که کابینت تا سقف اجرا می‌شود، بخش بالایی معمولا به صورت درب مجزا ساخته می‌شود. مزیت این کار این است که فضای بالای کابینت که در حالت معمول محل جمع شدن گرد و غبار است، به فضای بسته و قابل استفاده تبدیل می‌شود.
در عین حال باید پذیرفت که دسترسی به این بخش بدون وسیله کمکی ممکن نیست. بنابراین در طراحی، همین بخش به وسایل بزرگ و کم‌استفاده اختصاص داده می‌شود و ارتفاع و عمق آن متناسب با همان وسایل تعیین می‌گردد. اگر این تناسب رعایت نشود، فضایی ساخته می‌شود که نه پر می‌شود و نه قابل استفاده است.
محل هود و تاثیر آن بر کابینت‌های بالایی مجاور
هود، ردیف کابینت‌های بالایی را قطع می‌کند و کابینت‌های دو طرف آن معمولا با ارتفاع متفاوتی نصب می‌شوند. اگر این موضوع در طراحی دیده نشود، کابینت‌های کنار هود بالاتر از بقیه قرار می‌گیرند و دسترسی به آن‌ها سخت‌تر می‌شود.
در آشپزخانه‌هایی که برای هود کاور از جنس کابینت ساخته می‌شود، فضای داخل کاور هم می‌تواند به صورت محفظه نگهداری در نظر گرفته شود. این تصمیم باید پیش از ساخت گرفته شود، چون ساختار داخلی کاور با حالت تزئینی آن تفاوت دارد.
مواردی که پیش از ساخت کابینت آشپزخانه مشخص می‌شود
قد کاربر اصلی و اینکه ارتفاع نصب بر اساس چه کسی تنظیم شود.
فهرست وسایلی که قرار است در کابینت‌های بالایی نگهداری شوند، همراه با ارتفاع تقریبی آن‌ها.
محل هود و ارتفاع آن نسبت به اجاق.
ارتفاع سقف و تصمیم درباره ادامه یافتن کابینت تا سقف.
محل پریزها و نورپردازی زیر کابینت، چون سیم‌کشی آن پیش از نصب انجام می‌شود.
بخش‌هایی از کانتر که وسیله برقی ثابت دارند و فاصله بیشتری لازم دارند.
وقتی این موارد پیش از ساخت روشن باشند، بدون هزینه اضافه در طراحی اعمال می‌شوند. بعد از نصب، همین تغییرات یا ممکن نیستند یا با باز کردن کابینت انجام می‌گیرند.
جمع‌بندی
طبقه بالایی کابینت وقتی بلااستفاده می‌ماند که ارتفاع نصب، فاصله طبقات و نوع یراق بدون توجه به کاربر و وسایل او تعیین شده باشد. تنظیم همین سه مورد در مرحله طراحی، بخشی از آشپزخانه را که امروز فقط با چهارپایه قابل دسترسی است، به فضای روزمره برمی‌گرداند.
نظر شما