آنتالیا میزبان مذاکرات سرنوشت‌ساز اقلیمی؛ آیا عصر سوخت‌های فسیلی به پایان می‌رسد؟

شهر آنتالیا در ترکیه از روز چهارشنبه، بیستم آبان ۱۴۰۵، میزبان سخنرانی رهبران جهان در سی‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31) است که در آن دولت‌ها تلاش می‌کنند برای افزایش سهم برق در مصرف جهانی انرژی به توافق برسند.

به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور در شهر ساحلی آنتالیا گرد هم آمده‌اند تا درباره مسیر آینده مقابله با تغییرات اقلیمی و اقدامات عملی برای محدود کردن گرمایش زمین گفت‌وگو کنند. سخنرانی رهبران کشورها از بعدازظهر چهارشنبه آغاز می‌شود و تا پنجشنبه، بیست‌ویکم آبان ادامه خواهد داشت.

اهمیت این نشست در شرایطی افزایش یافته است که گزارش ماه گذشته سازمان ملل نشان داد جهان در مسیر عبور از آستانه افزایش ۱.۵ درجه‌ای دمای زمین نسبت به سطح پیش از صنعتی‌شدن قرار دارد؛ محدودیتی که کشورها در توافق‌نامه پاریس بر تلاش برای حفظ آن تاکید کرده بودند تا از شدیدترین پیامدهای تغییرات اقلیمی جلوگیری شود.

ترکیه به‌عنوان میزبان COP31 تلاش می‌کند برقی‌سازی بخش‌های مختلف اقتصاد را به محور اصلی توافق نهایی تبدیل کند. پیشنهاد مطرح‌شده از سوی این کشور بر افزایش سهم برق از کل مصرف انرژی جهان به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ میلادی متمرکز است، در حالی که این سهم در حال حاضر کمی بیش از یک‌پنجم مصرف جهانی انرژی برآورد می‌شود.

هدف از این پیشنهاد، گسترش استفاده از برق در بخش‌هایی همچون حمل‌ونقل، صنعت و ساختمان است تا انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی در خودروها، کارخانه‌ها و ساختمان‌ها کاهش پیدا کند. با این حال، این طرح با انتقادهایی نیز روبه‌رو شده است، زیرا در آن الزام مشخصی برای تامین برق موردنیاز از منابع پاک و تجدیدپذیر پیش‌بینی نشده است. به همین دلیل، افزایش سهم برق به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که انتشار گازهای گلخانه‌ای کاهش یابد به‌ویژه اگر تولید برق همچنان به زغال‌سنگ، نفت و گاز وابسته باشد.

توافق اقلیمی در آنتالیا با حضور رهبران جهان؛ فشار ترکیه برای برقی‌سازی انرژی

مسئله مهم دیگر در مذاکرات آنتالیا، نبود توافق گسترده درباره برنامه‌ای جهانی برای کنار گذاشتن تدریجی سوخت‌های فسیلی است. در همین ارتباط، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز سه‌شنبه در سخنرانی خود در این کنفرانس خواستار تعیین جدول زمانی روشن برای گذار از سوخت‌های فسیلی شد و تأکید کرد که زمان آن گذشته است که این موضوع به‌عنوان مسئله‌ای غیرقابل طرح یا حل‌نشدنی در مذاکرات اقلیمی تلقی شود.

در اجلاس پیشین تغییرات اقلیمی که در برزیل برگزار شد، کشورها نتوانستند درباره ضرورت تدوین یک برنامه جهانی برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی به اجماع برسند، با این حال ریاست برزیلی اجلاس در هفته‌های اخیر نقشه راهی را منتشر کرده است که هدف آن حفظ موضوع گذار از سوخت‌های فسیلی در کانون مذاکرات بین‌المللی و تبدیل گفت‌وگوها به اقدامات اجرایی است.

بر اساس این نقشه راه، کشورها باید ابتدا تا سال ۲۰۲۸ میلادی نظام‌های انرژی خود را ارزیابی و برای اصلاح آن‌ها برنامه‌ریزی کنند و سپس از سال ۲۰۳۱ میلادی همکاری مشترکی را برای کاهش عرضه سوخت‌های فسیلی در پیش بگیرند. این پیشنهاد در واقع تلاش می‌کند میان برنامه‌ریزی ملی کشورها و اقدامات هماهنگ بین‌المللی برای کاهش وابستگی به منابع آلاینده ارتباط برقرار کند.

از سوی دیگر، غیبت ایالات متحده آمریکا در اجلاس آنتالیا یکی از موضوعات قابل توجه این دوره از مذاکرات است. این کشور که بزرگ‌ترین منتشرکننده تاریخی گازهای گلخانه‌ای در جهان به شمار می‌رود، برای دومین سال متوالی در نشست‌های اقلیمی سازمان ملل شرکت نمی‌کند. این غیبت پس از آن صورت گرفته است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۵، همکاری این کشور در زمینه تغییرات اقلیمی را کنار گذاشت؛ موضعی که با دیدگاه او درباره گرمایش جهانی و توصیف آن به‌عنوان یک فریب همراه بوده است.

توافق اقلیمی در آنتالیا با حضور رهبران جهان؛ فشار ترکیه برای برقی‌سازی انرژی

اهمیت این رویکرد زمانی روشن‌تر می‌شود که به نقش شهرها در تغییر الگوی مصرف انرژی توجه کنیم. شهرها به‌دلیل تمرکز جمعیت، فعالیت‌های اقتصادی، شبکه‌های حمل‌ونقل و ساختمان‌های متعدد، از مهم‌ترین عرصه‌های اجرای سیاست‌های کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند. بخش قابل‌توجهی از این تحول می‌تواند از طریق برقی‌سازی حمل‌ونقل عمومی، توسعه زیرساخت‌های شارژ خودروهای برقی و استفاده از فناوری‌های کم‌مصرف در ساختمان‌ها محقق شود. در چنین شرایطی، مدیریت شهری نه‌تنها مجری سیاست‌های ملی، بلکه یکی از بازیگران اصلی گذار به اقتصاد کم‌کربن خواهد بود.

تجربه بعضی شهرهای جهان همچون شنژن نشان می‌دهد که این تغییر می‌تواند از خدمات روزمره شهری آغاز شود. این شهر طی چند دهه از یک منطقه کوچک به یکی از مراکز بزرگ اقتصادی و فناوری چین تبدیل شده است و از سال ۲۰۰۹ میلادی اجرای برنامه‌های آزمایشی استفاده از خودروهای انرژی نو را آغاز کرد. شنژن در چارچوب یک برنامه ملی انتخاب شد تا فناوری خودروهای برقی را در ناوگان حمل‌ونقل شهری توسعه دهد و تجربه حاصل از آن را به الگویی برای سایر شهرها تبدیل کند.

نخستین تحول گسترده در بخش اتوبوس‌رانی اتفاق افتاد. مدیریت شهری شنژن با اجرای تدریجی برنامه جایگزینی اتوبوس‌های دیزلی، در دسامبر ۲۰۱۷ موفق شد تمام ۱۶ هزار و ۳۵۹ اتوبوس ناوگان شهری خود را برقی کند. این اقدام شنژن را به نخستین شهر جهان تبدیل کرد که کل ناوگان اتوبوس‌رانی عمومی خود را به خودروهای تمام‌برقی اختصاص داد.

اجرای این برنامه در یک مرحله انجام نشد، بلکه طی چند سال و با تکیه بر تجربه‌های آزمایشی پیش رفت. شرکت اتوبوس‌رانی شنژن نخستین آزمایش‌های خود را در سال ۲۰۰۸ با اتوبوس‌های هیبریدی آغاز کرد و در سال ۲۰۱۱ نخستین اتوبوس‌های تمام‌برقی را وارد ناوگان کرد. نخستین خط اتوبوس تمام‌برقی نیز در سال ۲۰۱۲ راه‌اندازی شد. پس از بررسی عملکرد خودروها و آماده‌سازی زیرساخت‌ها، مرحله اصلی جایگزینی ناوگان در فاصله سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۷ اجرا شد.

توافق اقلیمی در آنتالیا با حضور رهبران جهان؛ فشار ترکیه برای برقی‌سازی انرژی

گسترش اتوبوس‌های برقی به ایجاد شبکه گسترده‌ای از ایستگاه‌ها و تجهیزات شارژ نیاز داشت. در سال ۲۰۱۷، شهر دارای ۵۱۰ ایستگاه شارژ اتوبوس و حدود پنج هزار تجهیزات شارژ بود. این زیرساخت‌ها امکان شارژ خودروها در پایانه‌ها و مراکز عملیاتی را فراهم می‌کردند و به شرکت‌های حمل‌ونقل اجازه می‌دادند برنامه حرکت اتوبوس‌ها را با شرایط جدید هماهنگ کنند.

تغییرات به اتوبوس‌ها محدود نماند و تاکسی‌ها نیز به‌تدریج وارد برنامه برقی‌سازی شدند. در پایان سال ۲۰۱۸، نزدیک به ۲۰ هزار تاکسی تمام‌برقی در خیابان‌های شنژن فعالیت می‌کردند که حدود ۹۲ درصد کل ناوگان تاکسیرانی شهر را تشکیل می‌دادند. هدف مدیریت شهری، جایگزینی تقریبا کامل تاکسی‌های سوخت فسیلی با خودروهای برقی بود.

این تحول به‌تدریج شکل شبکه حمل‌ونقل شهری را نیز تغییر داد. در اطلاعات منتشرشده از سوی مدیریت حمل‌ونقل شنژن در اکتبر ۲۰۲۶، تعداد اتوبوس‌های تمام‌برقی شهر نزدیک به ۱۴ هزار دستگاه اعلام شده است که در بیش از ۹۰۰ مسیر فعالیت می‌کنند. این شبکه مناطق مسکونی، محله‌ها، پارک‌های صنعتی و جاذبه‌های گردشگری را پوشش می‌دهد و روزانه بیش از دو میلیون مسافر را جابه‌جا می‌کند. بسیاری از خطوط اتوبوس نیز به ایستگاه‌های مترو متصل هستند و امکان جابه‌جایی میان شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل عمومی را فراهم می‌کنند.

کد مطلب 1019275

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.