به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرهای جهان برای جذب سرمایه‌گذاری، نیروی انسانی متخصص، کسب‌وکارها و استعدادهای بین‌المللی با یکدیگر رقابت می‌کنند؛ رقابتی که دیگر صرفا بر پایه اندازه اقتصاد یا میزان تولید ثروت سنجیده نمی‌شود. کیفیت زندگی شهروندان، دسترسی به آموزش، شرایط محیط‌زیستی و کیفیت حکمرانی نیز در تعیین جایگاه شهرها در اقتصاد جهانی نقش دارند.
شاخص جهانی شهرهای آکسفورد اکونومیکس (Oxford Economics Global Cities Index 2026) عملکرد هزار شهر جهان را در پنج حوزه اصلی ارزیابی کرده است. نتایج این بررسی، ضمن معرفی شهرهای پیشرو، تفاوت‌های قابل‌توجه میان عملکرد آن‌ها در زمینه‌های مختلف را آشکار می‌کند و نشان می‌دهد که حتی شهرهای برتر نیز با چالش‌هایی در حوزه‌هایی مانند محیط‌زیست، مسکن و کیفیت زندگی روبه‌رو هستند.
شاخص جهانی شهرها بر چه اساسی رتبه‌بندی می‌کند؟
شاخص جهانی شهرهای آکسفورد اکونومیکس پنج حوزه اقتصاد، سرمایه انسانی، کیفیت زندگی، محیط‌زیست و حکمرانی را در ارزیابی شهرها در نظر می‌گیرد. در این چارچوب، اقتصاد با سهم ۳۰ درصدی بیشترین وزن را در امتیاز نهایی دارد؛ سرمایه انسانی و کیفیت زندگی هرکدام ۲۵ درصد و محیط‌زیست و حکمرانی نیز هر یک ۱۰ درصد از امتیاز را تشکیل می‌دهند.
این ترکیب نشان می‌دهد که قدرت اقتصادی همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده جایگاه شهرهاست، اما توانایی جذب و پرورش نیروی انسانی، فراهم‌کردن شرایط مناسب زندگی و مدیریت مسائل محیطی نیز در رقابت جهانی اهمیت دارد.
در این شاخص، حکمرانی در سطح ملی ارزیابی می‌شود؛ بنابراین شهرهای یک کشور در این حوزه رتبه یکسانی دریافت می‌کنند. در نتیجه، جایگاه نهایی هر شهر حاصل ترکیبی از ظرفیت‌های اقتصادی و انسانی آن، شرایط زندگی و محیط‌زیست و همچنین مؤلفه‌های نهادی در سطح کشور است.
نیویورک، لندن و پاریس در صدر شهرهای جهان
نیویورک در رتبه‌بندی سال ۲۰۲۶ جایگاه نخست را به دست آورده است. اقتصاد کلان‌شهری این شهر در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۶ تریلیون دلار برآورد شده و تنوع فعالیت‌های اقتصادی آن، از خدمات مالی و فناوری تا رسانه‌ها و دفاتر مرکزی شرکت‌های بزرگ، از عوامل اصلی جایگاه آن در شاخص اقتصاد به شمار می‌رود. نیویورک در اقتصاد رتبه نخست و در سرمایه انسانی رتبه پنجم را دارد؛ با این حال، رتبه ۸۶ در کیفیت زندگی و ۲۶۲ در محیط‌زیست نشان می‌دهد که قدرت اقتصادی لزوما به عملکرد یکسان در تمام حوزه‌های شهری منجر نمی‌شود.
لندن با قرارگرفتن در رتبه دوم، در شاخص سرمایه انسانی پیشتاز است. تمرکز دانشگاه‌ها، نیروی کار تحصیل‌کرده و توانایی جذب استعدادهای بین‌المللی از عوامل مؤثر در جایگاه این شهر هستند. بر اساس گزارش، حدود ۴۰ درصد از ساکنان لندن در خارج از بریتانیا متولد شده‌اند؛ آماری که ماهیت بین‌المللی این شهر را نشان می‌دهد. با وجود این مزیت‌ها، لندن در کیفیت زندگی رتبه ۱۴۷ را کسب کرده است.
پاریس نیز در جایگاه سوم قرار دارد و در شاخص کیفیت زندگی رتبه دهم جهان را به دست آورده است. امید به زندگی، سطح نسبتا مطلوب درآمدها و دسترسی به امکانات فرهنگی، از جمله حدود ۱۳۰ موزه، از عوامل مطرح‌شده در گزارش برای توضیح عملکرد این شهر هستند. پاریس در سرمایه انسانی رتبه هفتم و در اقتصاد رتبه سیزدهم را دارد؛ ترکیبی که جایگاه این شهر را در پیوند میان ظرفیت اقتصادی و کیفیت زندگی برجسته می‌کند.
اسلو، استکهلم و کپنهاگ؛ نقاط قوت در کیفیت زندگی و حکمرانی
در میان شهرهای برتر، برخی مراکز اروپایی در حوزه‌هایی فراتر از قدرت اقتصادی عملکرد قابل‌توجهی دارند. اسلو، پایتخت نروژ، در رتبه کلی یازدهم قرار گرفته، اما در کیفیت زندگی رتبه ششم و در حکمرانی رتبه هشتم را کسب کرده است. این تفاوت نشان می‌دهد که جایگاه یک شهر در رتبه‌بندی کلی ممکن است با عملکرد آن در شاخص‌های مرتبط با زندگی روزمره شهروندان یکسان نباشد.
استکهلم نیز در رتبه پانزدهم جهان قرار دارد و در شاخص محیط‌زیست رتبه هفتم را به دست آورده است. عملکرد این شهر در این حوزه، آن را در میان نمونه‌های برجسته رتبه‌بندی از نظر مؤلفه‌های محیطی قرار می‌دهد. کپنهاگ، پایتخت دانمارک، نمونه دیگری از این تفاوت‌هاست.
این شهر در رتبه‌بندی کلی جایگاه هجدهم را دارد، اما در شاخص حکمرانی رتبه نخست را کسب کرده است. از آنجا که این شاخص در سطح ملی محاسبه می‌شود، این رتبه به مؤلفه‌های حکمرانی دانمارک در چارچوب ارزیابی آکسفورد اکونومیکس مربوط است و به‌تنهایی بیانگر عملکرد همه ابعاد مدیریت شهری کپنهاگ نیست. زوریخ نیز با قرارگرفتن در رتبه دهم، در میان ۱۰ شهر برتر جهان حضور دارد. بهره‌وری بخش خدمات مالی، نهادهای آموزشی توانمند و استانداردهای بالای زندگی از جمله عوامل مطرح‌شده در گزارش برای توضیح جایگاه این شهر هستند.
دوبلین؛ عملکرد برجسته در محیط‌زیست
دوبلین، پایتخت ایرلند، در رتبه ششم جهان قرار گرفته و در شاخص محیط‌زیست رتبه نهم را به دست آورده است. بر اساس گزارش، آلودگی پایین و آب‌وهوای معتدل از عوامل مؤثر در عملکرد این شهر در حوزه محیط‌زیست هستند.
با این حال، دوبلین نیز از چالش‌های شهری مصون نیست و هزینه مسکن یکی از مسائل مهم آن به شمار می‌رود. این وضعیت نشان می‌دهد که برخورداری از شرایط محیطی مطلوب، به‌تنهایی برای تضمین کیفیت زندگی مناسب کافی نیست و عواملی مانند دسترسی به مسکن نیز در تجربه روزمره شهروندان اهمیت دارند.
توکیو؛ جایگاه نهم جهان با عملکرد متفاوت در شاخص‌ها
توکیو با کسب رتبه نهم، بالاترین جایگاه را در میان شهرهای آسیایی این فهرست به دست آورده است. پایتخت ژاپن در شاخص سرمایه انسانی رتبه سوم جهان را دارد؛ جایگاهی که ظرفیت نیروی انسانی متخصص و نقش مؤسسات آموزشی را در عملکرد این شهر برجسته می‌کند.
با وجود این، توکیو در شاخص محیط‌زیست رتبه ۴۵۴ را کسب کرده است؛ پایین‌ترین جایگاه محیط‌زیستی در میان ۱۰ شهر نخست رتبه‌بندی. بر اساس گزارش، مواجهه با مخاطرات طبیعی از جمله زلزله و توفان‌های حاره‌ای در ارزیابی محیط‌زیستی این شهر نقش دارد.
توکیو در شاخص اقتصاد رتبه ۴۵ و در کیفیت زندگی رتبه ۹۹ را به دست آورده است. این تفاوت میان رتبه کلی، سرمایه انسانی و محیط‌زیست نشان می‌دهد که حتی شهرهایی با ظرفیت بالای آموزشی و اقتصادی نیز ممکن است در برخی حوزه‌های دیگر با محدودیت روبه‌رو باشند.
کیفیت زندگی؛ عاملی فراتر از اندازه اقتصاد
نتایج رتبه‌بندی نشان می‌دهد که رابطه میان قدرت اقتصادی و کیفیت زندگی در همه شهرها یکسان نیست. پاریس در کیفیت زندگی رتبه دهم را دارد، در حالی که نیویورک در جایگاه ۸۶ و لندن در رتبه ۱۴۷ این شاخص قرار گرفته‌اند. اسلو نیز با رتبه ششم کیفیت زندگی، عملکردی برجسته‌تر از جایگاه کلی خود دارد.
در مقابل، برخی شهرهای برخوردار از اقتصاد قدرتمند در حوزه‌های دیگر با چالش روبه‌رو هستند. سان‌خوزه، برای نمونه، در شاخص اقتصاد رتبه سوم و در کیفیت زندگی رتبه سیزدهم را دارد، اما در سرمایه انسانی در جایگاه ۱۲۱ قرار گرفته است. بوستون نیز با وجود رتبه نهم اقتصادی، در محیط‌زیست رتبه ۲۸۹ را کسب کرده است. گزارش، آسیب‌پذیری این شهر در برابر سیلاب را از جمله عوامل مرتبط با این وضعیت معرفی می‌کند.
این نتایج نشان می‌دهد که ارزیابی عملکرد شهری به بررسی هم‌زمان چندین مؤلفه نیاز دارد. رشد اقتصادی و بهره‌وری می‌توانند منابع و فرصت‌های مهمی برای توسعه فراهم کنند، اما چگونگی توزیع فرصت‌ها، شرایط زندگی شهروندان و مدیریت مخاطرات محیطی نیز در ارزیابی عملکرد شهرها اهمیت دارند.
نظر شما