به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بعضی شهرهای جهان به سراغ حذف چراغ‌های راهنمایی در تقاطع‌ها رفته‌اند، زیرا چراغ را تنها راه ممکن برای مدیریت رفت‌وآمد نمی‌دانند. در تقاطع‌هایی با حجم ترافیک محدود یا جریان نامتوازن، چراغ می‌تواند خودروها را حتی در زمانی که مسیر مقابل خالی است متوقف کند، از این رو شهرها آن را با میدان یا بازطراحی تقاطع با هدف کاهش توقف‌های غیرضروری و روان‌ترکردن جایگزین کرده‌اند.
در این رویکرد، چراغ قرمز تنها یکی از ابزارهای کنترل تقاطع است و در بعضی نقاط، میدان، تقاطع هم‌سطح بازطراحی‌شده یا فضای مشترک جای آن را می‌گیرد. در شماری از شهرها نیز پلیس برای هدایت ترافیک در تقاطع‌های اصلی به کار گرفته می‌شود. دلایل روی‌آوردن به چنین سیاستی به شرایط هر شهر وابسته است. در شهرهای کوچک یا کم‌تراکم، نصب و نگهداری چراغ در همه تقاطع‌ها ممکن است ضرورتی نداشته باشد؛ به‌ویژه اگر حجم ترافیک پایین باشد یا جریان خودروها بتواند با میدان و قواعد حق تقدم مدیریت شود. در بعضی مناطق، هدف فراتر از صرفه‌جویی در هزینه است: مدیران شهری می‌کوشند سرعت خودروها را کاهش دهند، فضای خیابان را برای عابران و دوچرخه‌سواران مناسب‌تر کنند و وابستگی رانندگان به فرمان‌های چراغی را کمتر سازند. بازطراحی تقاطع بخشی از برنامه‌ای گسترده‌تر برای احیای مرکز شهر و بهبود کیفیت فضای عمومی است.
از مزایای مورد انتظار این رویکرد می‌توان به کاهش توقف‌های غیرضروری و روان‌ترشدن حرکت در بعضی تقاطع‌ها اشاره کرد. در تقاطع چراغ‌دار، خودروها ممکن است در زمانی که مسیرهای دیگر خالی است پشت چراغ متوقف بمانند، اما میدان یا تقاطع بازطراحی‌شده می‌تواند حرکت را پیوسته‌تر کند. کاهش توقف و حرکت پیوسته می‌تواند مصرف سوخت و انتشار آلاینده‌ها را پایین بیاورد. حذف تجهیزات چراغی نیز هزینه‌های نصب، نگهداری و برق را کاهش می‌دهد و می‌تواند از شلوغی بصری خیابان بکاهد.
یکی دیگر از اهداف مهم این رویکرد تغییر رفتار رانندگان از طریق طراحی محیط است. در خیابانی که مسیرها و تقاطع‌هایش راننده را به حرکت آهسته‌تر وادار می‌کنند، کنترل سرعت تنها به تابلو یا چراغ وابسته نیست و شکل فیزیکی فضا نیز در هدایت رفتار نقش دارد. این امر می‌تواند تعامل رانندگان با عابران و دوچرخه‌سواران را افزایش دهد و به ایجاد محیطی خواناتر و انسانی‌تر کمک کند. در محدوده‌های مرکزی، فضای حاصل از بازطراحی نیز می‌تواند برای پیاده‌روها، فضای سبز یا فعالیت‌های شهری استفاده شود.
تیمفو؛ پایتختی که چراغ راهنمایی ندارد
تیمفو پایتخت بوتان، کشوری کوهستانی در جنوب آسیاست. این شهر در غرب بوتان و در دره‌ای میان رشته‌کوه‌های هیمالیا قرار دارد و مرکز اداری، سیاسی و اقتصادی کشور به‌شمار می‌رود. با وجود رشد شهر و افزایش رفت‌وآمد، تقاطع‌های اصلی تیمفو برخلاف بسیاری از پایتخت‌های جهان با چراغ راهنمایی کنترل نمی‌شوند؛ در ساعات شلوغ مأموران پلیس در محل می‌ایستند و حرکت خودروها و عبور عابران را هدایت می‌کنند.
این شیوه در سال ۱۹۹۵ برای مدتی کوتاه تغییر کرد. در آن زمان یک چراغ راهنمایی به‌صورت آزمایشی در یکی از تقاطع‌های مهم شهر نصب شد، اما این تجربه دوام نیاورد و چراغ پس از مدت کوتاهی برداشته شد. گزارش‌های رایج درباره این ماجرا می‌گویند که مردم به چراغ عادت نداشتند و شیوه پیشین یعنی هدایت مستقیم ترافیک به‌وسیله مأمور پلیس را ترجیح می‌دادند.
پس از آن، تیمفو به روش قبلی بازگشت و این شیوه تا امروز ادامه پیدا کرده است. در تقاطع‌های پرتردد مأموران به رانندگان نشان می‌دهند چه زمانی حرکت یا توقف کنند. آن‌ها همچنین عبور عابران را زیر نظر می‌گیرند و در صورت نیاز جریان حرکت را با توجه به شرایط لحظه‌ای تنظیم می‌کنند. در دیگر نقاط شهر نیز بسته به شکل تقاطع و میزان رفت‌وآمد از میدان‌ها، تابلوها، خط‌کشی‌ها و قواعد معمول حق‌تقدم استفاده می‌شود. بدون چراغ راهنمایی بودن به معنای بی‌قانون یا بی‌نظم بودن ترافیک نیست؛ کنترل ترافیک همچنان وجود دارد، اما به‌جای سامانه خودکار به حضور و تصمیم‌گیری مأموران وابسته است.
یکی از مزیت‌های این روش انعطاف‌پذیری آن است. مأمور پلیس می‌تواند در واکنش به ازدحام، عبور عابر یا وضعیت غیرعادی، جریان خودروها را همان لحظه تغییر دهد؛ کاری که چراغ با زمان‌بندی ثابت به‌سادگی انجام نمی‌دهد، همچنین نگهداری از چراغ‌ها و تجهیزات برقی لازم نیست. تیمفو به‌دلیل نداشتن چراغ راهنمایی به یکی از نمونه‌های شناخته‌شده جهان تبدیل شده است.
بومته؛ شهری که خیابان اصلی‌اش را بدون چراغ راهنمایی بازطراحی کرد
بومته شهری کوچک در ایالت نیدرزاکسن آلمان است که به‌دلیل اجرای طرحی متفاوت برای سامان‌دهی رفت‌وآمد شناخته می‌شود. طرح معروف بومته به بخشی از خیابان اصلی شهر یعنی خیابان برمر مربوط می‌شود. این بخش از خیابان با الهام از رویکردی به نام «فضای مشترک» بازطراحی شد. ایده اصلی این بود که خیابان فقط مسیری برای عبور سریع خودروها نباشد، بلکه فضایی باشد که رانندگان، عابران پیاده و دوچرخه‌سواران در آن با توجه بیشتر به یکدیگر حرکت کنند. برای رسیدن به این هدف، بخشی از نشانه‌های خیابان از جمله چراغ‌های راهنمایی، خط‌کشی‌های پررنگ و جداکننده‌های فیزیکی، حذف شد یا کاهش پیدا کرد و سطح خیابان به شکلی طراحی شد که فضا پیوسته‌تر و کمتر شبیه یک مسیر اختصاصی برای خودروها باشد.
وقتی راننده با خطوط و چراغ‌هایی روبه‌رو نباشد که حرکت را برای او تعیین کنند، با احتیاط بیشتری رانندگی می‌کند، سرعت خود را کاهش می‌دهد و بیشتر مراقب حضور دیگران است. در چنین فضایی رانندگان و عابران باید از قواعد عمومی رانندگی پیروی کنند و با توجه به شرایط، حق‌تقدم و عبور را رعایت کنند.
نتیجه این بازطراحی خیابانی است که ظاهرش با یک جاده شهری معمولی تفاوت دارد و فضای آن برای عبور خودروها، دوچرخه‌سواران و عابران پیاده همگانی شده است. این طرح توجه زیادی در آلمان و کشورهای دیگر جلب کرده و بومته را به یکی از نمونه‌های مشهور اجرای ایده فضای مشترک تبدیل کرده است.
پوی‌نتون انگلستان؛ بازطراحی یک تقاطع پرتردد با رویکرد فضای مشترک
پوی‌نتون شهرکی در شمال‌غرب انگلستان است که در مسیر جاده اصلی شهرهای مکلسفیلد و هیزل گروو قرار دارد. مرکز پوی‌نتون با یک تقاطع مهم و پرتردد شناخته می‌شود که پیش‌تر با چراغ راهنمایی کنترل می‌شد و حجم بالای خودروها، صف و تأخیر ایجاد می‌کرد. به‌منظور حل این چالش پروژه‌ای با عنوان «احیای پوی‌نتون» برای بازطراحی مرکز شهرک شد که آن را به مکانی مناسب‌تر برای حضور عابران، دوچرخه‌سواران و کسب‌وکارهای محلی تبدیل کرد.
مهم‌ترین بخش این پروژه در تقاطع مرکزی پوی‌نتون رخ داد: چراغ‌های راهنمایی برداشته شدند و به‌جای تقاطع چراغ‌دار، طرحی معروف به «دو گردونه» اجرا شد. در این طرح دو جزیره مرکزی گرد و کم‌ارتفاع، مسیر حرکت خودروها را شکل می‌دهند و رانندگان را وادار می‌کنند با سرعت کمتری از تقاطع عبور کنند. فضای مرکزی تقاطع نیز به‌گونه‌ای طراحی شد که حرکت خودروها، دوچرخه‌سواران و عابران پیاده کمتر با مرزهای سخت و پررنگ از هم جدا شود.
در بخش‌هایی از مرکز، سطح خیابان و پیاده‌رو با سنگ‌فرش‌های متفاوت از جمله سنگ‌فرش‌های گرانیتی بازطراحی شد. پیاده‌روها و فضاهای عمومی بهبود یافتند و مبلمان شهری، روشنایی و محل‌های نشستن نیز در نظر گرفته شدند. این شیوه طراحی با اصطلاح فضای مشترک توصیف می‌شود که در آن، نشانه‌های بصری و موانع فیزیکی متعارف در بعضی بخش‌ها کاهش پیدا می‌کنند تا خیابان کمتر شبیه مسیری اختصاصی برای خودرو به نظر برسد. رانندگان در فضایی که عبور عابران و دوچرخه‌سواران آشکارتر است، محتاط‌تر می‌رانند، سرعت خود را کم می‌کنند و بیشتر به دیگران توجه دارند، با این حال، فضای مشترک به معنای نبود قانون یا بی‌قاعده‌بودن تقاطع نیست. رانندگان همچنان باید مقررات راهنمایی‌ورانندگی بریتانیا و علائم و قواعد حق‌تقدم را رعایت کنند.
گزارش‌های محلی پس از اجرای پروژه، از بهبود حرکت خودروها و کاهش بعضی صف‌ها در مرکز پوی‌نتون سخن گفته‌اند. بااین‌حال، نمی‌توان به‌سادگی هر تغییر در ترافیک یا ایمنی را فقط به حذف چراغ‌ها نسبت داد؛ شکل تقاطع، حجم ترافیک، رفتار رانندگان و تغییرات دیگر خیابان نیز در نتیجه مؤثر بوده‌اند. تجربه پوی‌نتون نمونه‌ای از تلاش برای بازطراحی یک تقاطع شلوغ و مرکز شهری با تکیه بر کاهش سرعت، بهبود فضای عمومی و افزایش توجه متقابل میان کاربران خیابان است.
دراختن، هلند؛ تجربه فضای مشترک در خیابان‌های شهری
دراختن شهری در شمال هلند و مرکز شهرداری اسمالینگرلاند است که به اجرای یکی از نمونه‌های شناخته‌شده رویکرد فضای مشترک شهرت دارد؛ رویکردی که در آن به‌جای تکیه صرف بر چراغ راهنمایی، تابلو و خط‌کشی، شکل خود خیابان برای کاهش سرعت و جلب توجه کاربران به یکدیگر به کار گرفته می‌شود.
اوایل دهه ۲۰۰۰ مسئولان محلی در بخش‌هایی از مرکز دراختن در پی راهی برای روان‌تر کردن ترافیک و بهبود کیفیت فضای شهری بودند. یکی از اقدامات مشهور آن زمان، بازطراحی تقاطع لاوی‌پلین است. در این تقاطع چراغ‌های راهنمایی حذف و طرحی با گردش حلقه‌ای و جزیره‌ای مرکزی اجرا شد. در بخش‌های دیگری از شهر نیز بعضی تقاطع‌ها و خیابان‌ها با نشانه‌گذاری و جداکننده‌های کمتر بازطراحی شدند.
هدف این بود که با کاهش نشانه‌های دستوری و مرزهای بصری، رانندگان با احتیاط بیشتری حرکت کنند، سرعت را پایین بیاورند و حضور عابران پیاده و دوچرخه‌سواران را جدی‌تر بگیرند. در تقاطع لاوی‌پلین، مسیرها به‌شکلی بازآرایی شدند که خودروها با گردش در پیرامون بخش مرکزی از تقاطع عبور کنند. چراغ‌های کنترل ترافیک برداشته شدند و طراحی سطح خیابان و فضای اطراف تقاطع تغییر کرد. در بخش‌هایی از محدوده نیز خطوط و جداکننده‌های سنتی کاهش پیدا کردند تا فضا کمتر شبیه مجموعه‌ای از مسیرهای مجزا به نظر برسد.
طرح دراختن به‌دلیل تلاش برای کاهش توقف و صف خودروها و بازگرداندن بخشی از فضای مرکز شهر به عابران و دوچرخه‌سواران مورد توجه قرار گرفت. گزارش‌های بسیاری نیز از کاهش تأخیرها و بهبود شاخص‌های ایمنی پس از بازطراحی منتشر شده است.
نظر شما