به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در بسیاری از شهرهای جهان نیمکت‌ها، سطل‌های زباله، گلدان‌ها، میزهای پارک، ایستگاه‌های دوچرخه و حتی تجهیزات بازی کودکان، دیگر فقط از چوب، فلز یا بتن ساخته نمی‌شوند. این شهرها با استفاده از پلاستیک‌های مصرف‌شده، چوب‌های دورریز، لاستیک فرسوده و مواد بازیافتی، مبلمان شهری تولید می‌کنند؛ اقدامی که هم هزینه‌های زیست‌محیطی را کاهش می‌دهد و هم به شکل‌گیری اقتصاد چرخشی کمک می‌کند.
استفاده از مواد بازیافتی در مبلمان شهری، مقدار زباله‌ای را که وارد طبیعت یا محلهای دفن می‌شود کاهش می‌دهد و نیاز به استخراج مواد اولیه جدید را کمتر می‌کند. این رویکرد از صنایع بازیافت، مشاغل سبز و اقتصاد چرخشی حمایت می‌کند و مواد دورریختنی به‌جای پایان یافتن چرخه مصرف، دوباره به محصولی کاربردی و بادوام تبدیل می‌شوند.
مبلمان شهری بازیافتی در بسیاری از موارد مقاومت مناسبی در برابر رطوبت، پوسیدگی و تغییرات آب‌وهوایی دارد و به همین دلیل می‌تواند هزینه تعمیر و تعویض را در بلندمدت کاهش دهد. حضور این تجهیزات در پارک‌ها و خیابان‌ها، آموزش عملی و قابل‌مشاهده‌ای برای شهروندان است و اهمیت تفکیک زباله و مصرف مسئولانه را نشان می‌دهد. استفاده از مواد بازیافتی زمانی موفق است که محصول نهایی ایمن، زیبا، قابل تعمیر و متناسب با شرایط اقلیمی شهر طراحی شده باشد؛ زیرا بازیافتی بودن به‌تنهایی، تضمین‌کننده کیفیت و پایداری نیست.
آمستردام؛ تبدیل زباله‌های کانال‌ها به مبلمان شهری
آمستردام یکی از شهرهای پیشرو در استفاده دوباره از مواد دورریختنی است. در این شهر پلاستیک‌های جمع‌آوری‌شده از کانال‌ها، رودخانه‌ها و زباله‌های شهری به محصولاتی همچون نیمکت، میز و مبلمان فضاهای عمومی تبدیل می‌شوند. طرح‌هایی همچون «نهنگ پلاستیکی» نشان می‌دهند که زباله‌های پلاستیکی می‌توانند به جای ورود به طبیعت، به مواد اولیه برای تولید محصولات بادوام شهری تبدیل شوند.
شرکت اجتماعی نهنگ پلاستیکی با کمک کارمندان و شهروندان داوطلب به جمع‌آوری بطری‌های پلاستیکی و سایر زباله‌ها از کانال‌های شهر می‌پردازد، سپس با همکاری تولیدکنندگان داخلی مجموعه‌ای از صندلی، نیمکت، میز و تجهیزات اداری تولید می‌کند که در سراسر شهر نصب می‌شود.
این مبلمان در برابر رطوبت، باران و تغییرات دمایی مقاوم است و برخلاف چوب، به رنگ‌آمیزی و نگهداری مداوم کمتری نیاز دارد. در این مدل که زباله به‌طور مستقیم از سطح کانال‌ها جمع‌آوری، تفکیک و برای تولید محصولات جدید آماده می‌شود، شهروندان می‌توانند نتیجه پاک‌سازی کانال‌ها را در قالب مبلمان در فضاهای عمومی، مدارس، شرکت‌ها و ساختمان‌های شهری مشاهده کنند. به این ترتیب، جمع‌آوری زباله با طراحی شهری و آموزش عمومی درباره حفاظت از آب و محیط زیست پیوند می‌خورد.
طبق اطلاعات منتشرشده از سوی شرکت نهنگ پلاستیکی، این مجموعه در طول فعالیت خود صدها هزار بطری پلاستیکی را از آبراه‌های آمستردام و روتردام جمع‌آوری کرده است. اهمیت این طرح فقط در ساخت نیمکت‌ها و المان‌های شهری بازیافتی نیست؛ این طرح زنجیره‌ای کامل ایجاد می‌کند که از آموزش شهروندان و پاک‌سازی کانال‌ها آغاز می‌شود و به طراحی، تولید، فروش و استفاده دوباره از محصول می‌رسد. در بعضی مدل‌های این مجموعه، بخش‌های پلاستیکی مبلمان قابل جداسازی و بازیافت مجدد هستند. این ویژگی موجب می‌شود محصول پس از پایان عمر خود دوباره به مواد اولیه تبدیل شود و به محل دفن زباله نرود.
آمستردام در چارچوب برنامه «آمستردام دایره‌ای» تلاش کرده است مصرف مواد اولیه جدید را در پروژه‌های شهری کاهش دهد. هدف راهبردی این شهر، کاهش ۵۰ درصدی استفاده از مواد اولیه خام تا سال ۲۰۳۰ و حرکت به‌سوی اقتصاد کاملا چرخشی تا سال ۲۰۵۰ است. مبلمان شهری، تجهیزات پارک‌ها و خریدهای عمومی از جمله حوزه‌هایی هستند که برای اجرای این هدف مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
روتردام؛ استفاده از پلاستیک رودخانه در فضاهای عمومی
روتردام به دلیل قرارگرفتن در کنار رودخانه ماس، با مشکل ورود پلاستیک و زباله‌های شناور به آب‌های شهری روبه‌روست. به‌منظور مقابله با این بحران، اقداماتی همچون پاک‌سازی آبراه‌ها و جمع‌آوری زباله‌های شناور، تشویق شهروندان به کاهش و درست دفع‌کردن زباله و بازیافت و استفاده دوباره از بخشی از پلاستیک‌های جمع‌آوری‌شده انجام می‌شود. یکی از طرح‌های مهم این شهر، پروژه «پارک بازیافتی» است که در آن زباله‌های پلاستیکی جمع‌آوری‌شده از رودخانه به بلوک‌های شناور تبدیل شده‌اند و این بلوک‌ها کنار یکدیگر فضایی سبز و قابل استفاده برای شهر ایجاد کرده‌اند.
نخستین بخش این پارک شناور در سال ۲۰۱۸ معرفی شد و مساحتی حدود ۱۴۰ مترمربع داشت. این سازه از چندین واحد شش‌ضلعی تشکیل شده بود که از پلاستیک بازیافتی ساخته شده بودند. روی این واحدها گیاهان قرار گرفتند و بعضی قسمت‌ها نیز برای نشستن و استراحت شهروندان طراحی شد. پروژه پارک بازیافتی نشان می‌دهد زباله‌های رودخانه می‌توانند به زیرساخت عمومی، فضای سبز و محل حضور شهروندان تبدیل شوند.
علاوه بر این پروژه، روتردام از مبلمان ساخته‌شده از پلاستیک بازیافتی، چوب پلاستیکی و فلزات بازیافتی در پارک‌ها، مسیرهای پیاده‌روی و فضاهای عمومی استفاده می‌کند. چوب پلاستیکی یا چوب‌پلاستیک(WPC) ماده‌ای مرکب است که از پلاستیک بازیافتی و الیاف چوب ساخته می‌شود. ظاهر و بعضی کاربردهای آن شبیه چوب است، اما ترکیب و ویژگی‌هایش با چوب طبیعی فرق دارد.
مزیت چوب پلاستیکی در این شهر، مقاومت آن در برابر باران، رطوبت و پوسیدگی است. این مواد برای نیمکت، میز، سطل زباله و تجهیزات کنار مسیرهای دوچرخه مناسب هستند و به رنگ‌آمیزی و نگهداری کمتری نسبت به چوب معمولی نیاز دارند. افزون بر این، استفاده از پلاستیک بازیافتی می‌تواند وابستگی شهر به چوب تازه و مواد اولیه جدید را کاهش دهد.
مرکز بلوسیتی روتردام نقش مهمی در توسعه ایده‌های اقتصاد چرخشی دارد. این مرکز که در ساختمان سابق استخر تروپیکانا شکل گرفته، محل فعالیت شرکت‌ها و استارتاپ‌هایی است که روی استفاده دوباره از مواد، طراحی محصولات پایدار و تبدیل ضایعات به کالاهای جدید کار می‌کنند. بخشی از ایده‌هایی که در این مرکز توسعه می‌یابد، در مبلمان شهری، طراحی فضاهای عمومی و پروژه‌های شهرداری به کار گرفته می‌شود.
روتردام تنها به ساخت محصول نهایی توجه نمی‌کند؛ بلکه مسئله جمع‌آوری زباله از رودخانه، جلوگیری از ورود دوباره پلاستیک به آب و استفاده مجدد از مواد را نیز در نظر می‌گیرد. این رویکرد، مبلمان شهری را به بخشی از سیاست مدیریت آب، حفاظت از محیط زیست و سازگاری با تغییرات اقلیمی تبدیل کرده است.
بارسلونا؛ پیوند اقتصاد چرخشی با بازطراحی محله‌ها
بارسلونا در سال‌های اخیر اقتصاد چرخشی را با نوسازی محله‌ها، کاهش پسماند و طراحی فضاهای عمومی پیوند داده است. در بعضی پروژه‌های شهری، از پلاستیک بازیافتی، چوب‌های به‌دست‌آمده از منابع بازیافتی، فلزات قابل بازیافت و مواد حاصل از بازسازی ساختمان‌ها برای ساخت نیمکت، گلدان، میز، سطل زباله و تجهیزات محلهای استفاده می‌شود.
یکی از زمینه‌های مهم در بارسلونا، استفاده از مواد بازیافتی در فضاهای عمومی سوپربلاک‌ها است. در این طرح که بخشی از خیابان‌ها از ترافیک عبوری خودرو آزاد شده و به محل بازی کودکان، استراحت، پیاده‌روی و فعالیت اجتماعی تبدیل شده است، مبلمان سبک، مقاوم، قابل جابه‌جایی استفاده می‌شود. مواد بازیافتی برای تولید صندلی، نیمکت، گلدان و تجهیزات موقت یا نیمه‌دائمی گزینه مناسبی هستند.
بعضی شرکت‌های اسپانیایی فعال در طراحی شهری، از جمله شرکت Escofet و تولیدکنندگان مشابه، محصولاتی از بتن بازیافتی، مواد ترکیبی، چوب دارای گواهی زیست‌محیطی، پلاستیک بازیافتی و مواد حاصل از بازسازی ساختمان‌ها عرضه می‌کنند. این محصولات در قالب پروژه‌های خاص، مناقصه‌های شهری و برنامه‌های آزمایشی به کار گرفته می‌شوند.
بارسلونا همچنین در چارچوب برنامه‌های مربوط به کاهش پسماند و اقتصاد سبز، بر طراحی محصولاتی تاکید دارد که تعمیرپذیر و قابل جداسازی باشند. برای مثال، اگر پایه فلزی یک نیمکت یا بخش نشیمن آن خراب شود، بهتر است فقط همان قسمت تعویض شود، نه اینکه کل نیمکت دور انداخته شود. استفاده از پیچ و اتصال‌های قابل بازکردن، جایگزین‌کردن قطعات و امکان بازیافت مواد در پایان عمر محصول، از اصول مهم این رویکرد است.
در این مدل، مبلمان شهری فقط المانی برای نشستن یا استراحت نیست؛ بلکه بخشی از هویت محله محسوب می‌شود. وقتی این تجهیزات از مواد بازیافتی یا قابل تعمیر ساخته می‌شوند، فضای عمومی به ابزاری برای آموزش شهروندان درباره تفکیک زباله، مصرف مسئولانه و کاهش پسماند تبدیل می‌شود.
کپنهاگ؛ مبلمان بادوام، تعمیرپذیر و قابل بازیافت
کپنهاگ در طراحی شهری بر دوام، تعمیرپذیری و کاهش مصرف منابع تاکید دارد. در پروژه‌های شهری کپنهاگ از فلزات بازیافتی، پلاستیک‌های بازیافتی، چوب‌های دارای گواهی مدیریت پایدار جنگل و مواد قابل استفاده مجدد برای ساخت نیمکت، میز، سطل زباله، پایه دوچرخه و تجهیزات پارک استفاده می‌شود و تمرکز بر اصول طراحی پایدار، دوام بالا، تعمیرپذیری و خرید عمومی سبز است.
یکی از اصول مهم طراحی شهری در کپنهاگ، توجه به تمام چرخه عمر محصول است. مبلمان شهری باید در برابر باران، یخ‌زدگی، برف، نمک خیابان و استفاده مداوم مقاوم باشد، همچنین قطعات آن باید در صورت خرابی قابل تعویض باشند. برای نمونه، در یک نیمکت شهری می‌توان بخش نشیمن، پایه فلزی یا تکیه‌گاه را جداگانه تعمیر کرد؛ بنابراین خرابی یک قطعه به دورریختن کل محصول منجر نمی‌شود.
کپنهاگ در مدیریت پسماند اهداف مشخصی دارد و در برنامه مدیریت منابع و پسماند شهر، بر افزایش بازیافت، کاهش زباله قابل‌سوزاندن و تبدیل پسماند به مواد قابل استفاده تاکید می‌کند. این سیاست‌ها به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر خرید تجهیزات شهری اثر می‌گذارند؛ زیرا شهرداری هنگام انتخاب محصول، علاوه بر قیمت، میزان مواد بازیافتی، طول عمر، امکان تعمیر و قابلیت بازیافت نهایی آن را نیز در نظر می‌گیرد.
در این راستا از تجهیزات ساخته‌شده با مواد بازیافتی یا ترکیبی در بعضی فضاهای عمومی و مسیرهای دوچرخه استفاده می‌کند. این تجهیزات باید در برابر استفاده سنگین و شرایط آب‌وهوایی سخت مقاومت داشته باشند. استفاده از پلاستیک بازیافتی در پایه‌های دوچرخه، نیمکت‌ها و عناصر کوچک شهری نیاز به رنگ‌آمیزی و نگهداری مداوم را کاهش می‌دهد؛ درحالی‌که استفاده از فلز بازیافتی برای سازه‌های اصلی، استحکام و عمر محصول را افزایش می‌دهد.
تجربه کپنهاگ نشان می‌دهد مبلمان شهری پایدار ظاهری متفاوت یا پیچیده ندارد. گاهی بهترین طراحی، محصولی ساده، قابل تعمیر و بادوام است که سال‌ها در شهر باقی می‌ماند. در این الگو، میزان واقعی پایداری فقط با درصد مواد بازیافتی سنجیده نمی‌شود؛ بلکه طول عمر، هزینه نگهداری، امکان جداسازی قطعات و قابلیت بازیافت در پایان عمر نیز اهمیت دارد.
نظر شما