به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، حمل‌ونقل اشتراکی در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای مهم شهرها برای مدیریت رفت‌وآمد و کاهش وابستگی به خودروی شخصی تبدیل شده است. رشد جمعیت شهری، افزایش ترافیک و نگرانی‌های زیست‌محیطی، دولت‌ها و شهرداری‌ها را به توسعه شیوه‌هایی سوق داده است که در آن‌ها وسایل نقلیه یا سفرها میان چند کاربر مشترک هستند. دوچرخه و اسکوتر اشتراکی، خودروهای اشتراکی، تاکسی‌های اینترنتی و سرویس‌های شاتل درخواستی از نمونه‌های این خدمات هستند.
هدف این سامانه‌ها فقط فراهم‌کردن وسیله‌ای جایگزین برای خودروی شخصی نیست، بلکه آن‌ها می‌توانند دسترسی به سفرهای کوتاه را آسان‌تر کنند، ارتباط با مترو و اتوبوس را در سراسر شهر بهبود دهند و در صورت طراحی و مدیریت مناسب، به کاهش نیاز به پارکینگ و انتشار آلاینده‌ها کمک کنند.
گزارش‌های تجاری ارزش بازار جهانی حمل‌ونقل اشتراکی را در سال ۲۰۲۵ تا بیش از ۳۸۰ میلیارد دلار برآورد کرده‌اند و برای سال‌های آینده رشد آن تا بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار را پیش‌بینی می‌کنند. گسترش دوچرخه‌ها و اسکوترهای اشتراکی برای سفرهای کوتاه و اتصال محله‌ها به ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی یکی از دلایل رشد این بازار است. استفاده از این خدمات در دوره همه‌گیری کووید۱۹ در بسیاری از شهرها افزایش یافت، هرچند میزان تداوم این رشد در شهرها و بازارهای مختلف یکسان نبوده است. عامل دیگر رشد بازار، توسعه تاکسی‌های اینترنتی و شاتل‌های درخواستی است؛ کاربران می‌توانند با کمک اپلیکیشن‌ها و تحلیل داده سفر را رزرو کنند، مسیرها را تنظیم کنند و زمان انتظار کمتری را در روز سپری کنند.
تحول مهم‌تر در سال‌های اخیر، حرکت از خدمات پراکنده به سمت سامانه‌های یکپارچه سفر بوده است. در الگوی «حمل‌ونقل به‌عنوان خدمت (MaaS)» کاربر می‌تواند از طریق یک پلتفرم گزینه‌هایی مانند مترو، اتوبوس، دوچرخه اشتراکی و تاکسی را بررسی یا رزرو کند و هزینه سفر را نیز یکجا بپردازد. گسترش پرداخت دیجیتال، اطلاعات لحظه‌ای سفر و اتصال بهتر میان خدمات، استفاده از این سامانه‌ها را آسان‌تر کرده است.
بخش حمل‌ونقل عمومی اشتراکی همچون مترو و اتوبوس‌های هوشمند در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۳ درصد سهم بازار را به خود اختصاص داده است، زیرا گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه و قابل‌اعتماد برای بخش بزرگی از جمعیت شهری محسوب می‌شود. در مقابل، بخش خودروهای اشتراکی حدود ۳۷ درصد سهم بازار را دارد که نشان‌دهنده محبوبیت بالای این شیوه تردد به‌ویژه در شهرهای بزرگ است.
بخش آنلاین کانال‌های فروش با بیش از ۷۰ درصد سهم بازار در سال ۲۰۲۵ پیشتاز است. نفوذ بالای اینترنت و گوشی‌های هوشمند امکان رزرو و پرداخت دیجیتال را برای کاربران فراهم کرده است. بخش‌های دیگر که خدمات انعطاف‌پذیر و ارزان‌تر ارائه می‌دهند، حدود ۷۶ درصد بازار را تشکیل می‌دهند. این روندها نشان می‌دهند که حمل‌ونقل اشتراکی نه‌تنها به‌عنوان یک جایگزین برای خودروهای شخصی، بلکه به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از مدل‌های شهر هوشمند و سیاست‌های کاهش انتشار کربن در حال تثبیت است. آینده این بازار با ادغام کامل در پلتفرم‌های «حمل‌ونقل به‌عنوان خدمت» و استفاده گسترده از ناوگان برقی و خودران، بیش از پیش به سمت پایداری و کارایی حرکت خواهد کرد.
سنگاپور: یکپارچگی کامل با فناوری‌های هوشمند
سنگاپور یکی از نمونه‌های موفق مدیریت حمل‌ونقل عمومی و جابه‌جایی اشتراکی در آسیاست. این کشور با توجه به محدودیت زمین، تراکم بالای جمعیت و هزینه‌های زیست‌محیطی استفاده گسترده از خودروهای شخصی، توسعه مترو، اتوبوس، پیاده‌راه‌ها، دوچرخه و سامانه‌های پرداخت دیجیتال را در مرکز سیاست‌های حمل‌ونقل خود قرار داده است. ستون اصلی شبکه حمل‌ونقل عمومی سنگاپور، سامانه قطار شهری شامل مترو و قطار سبک شهری است. طول شبکه ریلی این کشور به بیش از ۲۵۰ کیلومتر رسیده است و با تکمیل خطوط و امتدادهای جدید، توسعه آن همچنان ادامه دارد. برنامه‌های بلندمدت سنگاپور ابتدا افزایش طول شبکه به حدود ۳۶۰ کیلومتر تا سال ۲۰۳۰ را دنبال می‌کردند و در بعضی برنامه‌ریزی‌های جدیدتر، گسترش شبکه تا حدود ۴۶۰ کیلومتر در افق ۲۰۴۰ نیز مطرح شده است.
سنگاپور کنار مترو و اتوبوس از خدمات تاکسی، خودروهای کرایه‌ای، دوچرخه‌های اشتراکی و مسیرهای پیاده برای تکمیل سفرهای شهری استفاده می‌کند. سامانه‌های مترو و اتوبوس تحت نظارت و برنامه‌ریزی نهادهایی مانند سازمان حمل‌ونقل زمینی سنگاپور یا فعالیت می‌کنند و خدمات دوچرخه اشتراکی توسط شرکت‌های جداگانه ارائه می‌شود. اپلیکیشن‌های پرداخت و برنامه‌ریزی سفر نیز نقش رابط دیجیتال میان کاربر و شبکه حمل‌ونقل را ایفا می‌کنند.
یکی از ابزارهای مهم در این زمینه، اپلیکیشن موسوم به سیمپلی‌گو (SimplyGo آسان برو) است که در درجه نخست برای مدیریت کارت‌های حمل‌ونقل و پرداخت هزینه سفر طراحی شده است و به کاربران امکان می‌دهد مانده کارت، تراکنش‌های انجام‌شده و هزینه سفرهای خود را مشاهده کنند. کاربران می‌توانند کارت‌های سفر، کارت‌های تخفیف‌دار و امتیازی را مدیریت کنند، کارت خود یا اعضای خانواده را شارژ کنند و از قابلیت شارژ خودکار استفاده کنند. امکان خرید اشتراک‌های ماهانه حمل‌ونقل و پیگیری بعضی خدمات مربوط به کارت‌های تخفیف‌دار نیز از طریق این برنامه وجود دارد.
سیمپلی‌گو علاوه بر پرداخت، ابزارهایی برای برنامه‌ریزی سفر نیز ارائه می‌کند. کاربر می‌تواند مبدأ و مقصد خود را وارد کند، مسیرهای پیشنهادی را ببیند، مسیرهای مورد علاقه خود را ذخیره کند و زمان تقریبی سفر و هزینه بلیت را دریافت کند. این قابلیت رفت‌وآمدهای چندوجهی را ساده‌تر می‌کند. برای مثال، مسافر می‌تواند ترکیبی از پیاده‌روی، اتوبوس و مترو را برای رسیدن به مقصد انتخاب کند. اطلاعات مربوط به دوچرخه‌های اشتراکی و وضعیت لحظه‌ای وسایل نقلیه عمومی نیز در این برنامه ادغام شده است.
این اپلیکیشن امکاناتی برای افزایش امنیت و کنترل مالی دارد. کاربران می‌توانند اعلان‌های مربوط به هزینه سفر و کاهش موجودی را دریافت کنند و در صورت گم‌شدن کارت، آن را مسدود سازند و برای بازیابی ارزش باقی‌مانده اقدام کنند. مدیریت کارت‌های اعضای خانواده، مشاهده تراکنش‌ها و انجام شارژ برای کارت‌های دیگر اعضای خانوار از قابلیت‌های دیگر آن است.
خدمات سیمپلی‌گو به حمل‌ونقل عمومی محدود نمی‌شود، بلکه امکان پرداخت بعضی هزینه‌های مرتبط با خودرو ازجمله عوارض جاده‌ای الکترونیکی و هزینه پارکینگ را فراهم می‌کند، همچنین به کاربران اجازه می‌دهد در بعضی فروشگاه‌ها و پایانه‌های پرداخت، از کیف پول مرتبط با سامانه استفاده کنند. برنامه وفاداری و امتیازدهی نیز برای بعضی تراکنش‌ها در نظر گرفته شده است.
ترکیب شبکه ریلی گسترده، اتوبوسرانی منظم، پرداخت بدون تماس، برنامه‌ریزی دیجیتال سفر و مدیریت داده‌محور ترافیک، زمینه کاهش وابستگی به خودروهای شخصی را در سنگاپور فراهم کرده است. این سیاست از یک سو می‌تواند زمان و هزینه سفر را کاهش دهد و از سوی دیگر، با کاهش تعداد خودروها، مصرف سوخت، انتشار آلاینده‌ها و فشار بر زمین شهری را محدود کند.
توکیو؛ گامی به‌سوی دوچرخه‌سواری ایمن‌تر و دسترسی آسان‌تر
شبکه حمل‌ونقل توکیو بر پایه مترو، قطارهای شهری و حومه‌ای و خطوط اتوبوس شکل گرفته است. سامانه‌های کنترل و نظارت، اطلاعات لحظه‌ای حرکت قطارها و هشدارهای اضطراری از جمله هشدارهای زلزله، به مدیریت ایمن‌تر و دقیق‌تر سفرها کمک می‌کنند. قطارها در بسیاری از مسیرها با فاصله‌های زمانی کوتاه حرکت می‌کنند. اپلیکیشن‌های مسیریابی، نمایش زمان حرکت و دستگاه‌های فروش خودکار بلیت نیز برنامه‌ریزی سفر روزانه را برای میلیون‌ها مسافر آسان‌تر کرده‌اند.
توکیو مجموعه‌ای از خدمات اشتراکی دارد که برای سفرهای کوتاه، اتصال به ایستگاه‌ها و دسترسی به خودرو به کار می‌روند. این خدمات شامل دوچرخه‌های اشتراکی و اسکوترهای برقی، خودروهای اشتراکی و تاکسی‌های اینترنتی است. کاربران از طریق اپلیکیشن هر شرکت وسیله را پیدا و رزرو می‌کنند و هزینه استفاده را می‌پردازند. در خودروهای اشتراکی نیز امکان اجاره کوتاه‌مدت، ساعتی یا روزانه وجود دارد؛ گزینه‌ای که برای کسانی که هر روز به خودرو نیاز ندارند، می‌تواند جایگزینی برای مالکیت خودرو باشد. این خدمات در بسیاری از موارد مکمل مترو و قطار هستند؛ مسافر می‌تواند بخش اصلی مسیر را با قطار طی کند و برای رسیدن به مقصد نهایی از دوچرخه، اسکوتر، تاکسی یا خودروی اشتراکی استفاده کند.
کارت موسوم به Suica یکی از شناخته‌شده‌ترین کارت‌های هوشمند حمل‌ونقل در ژاپن است و نسخه دیجیتال آن نیز روی تلفن همراه قابل استفاده است. مسافران می‌توانند با این کارت در بسیاری از خطوط قطار، مترو و اتوبوس سازگار با این سامانه کرایه بپردازند و در فروشگاه‌ها و دستگاه‌های خودکار پذیرنده خرید کنند.
دولت کلان‌شهر توکیو و شهرداری‌های محلی، از طریق برنامه‌های ترویج ایمنی دوچرخه‌سواری، بهسازی مسیرها و تقاطع‌ها، ایجاد محل‌های پارک و همکاری با شرکت‌های ارائه‌دهنده دوچرخه اشتراکی، برای گسترش استفاده ایمن از دوچرخه تلاش می‌کنند. ایستگاه‌ها و محل‌های تحویل دوچرخه با همکاری شرکت‌ها و شهرداری‌های محلی توسعه پیدا می‌کند و پوشش اپلیکیشن‌ها و سامانه‌های پرداخت مشترک به منطقه و ارائه‌دهنده بستگی دارد. سرمایه‌گذاری توکیو در زیرساخت‌های دوچرخه‌سواری در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۶.۱ میلیارد ین (معادل ۴۰ میلیون دلار) بوده و هدف افزایش شبکه دوچرخه‌سواری به بیش از ۶۰۰ کیلومتر تا ۲۰۳۰ است. دولت ژاپن اعلام کرده است که تا سال ۲۰۳۵ تمام خودروهای جدید باید برقی، هیبریدی یا هیدروژنی باشند. این سیاست به رشد سریع خودروهای اشتراکی برقی در توکیو کمک می‌کند.
آمستردام، شهری که دوچرخه و حمل‌ونقل هوشمند را به هم پیوند می‌دهد
آمستردام شهری با حدود ۱.۵ میلیون نفر جمعیت و تراکمی نزدیک به سه هزار نفر در هر کیلومتر مربع است. این شهر در حال حاضر بیش از ۹۶۰۰ ایستگاه شارژ خودروهای برقی دارد و قصد دارد شمار آن‌ها را تا سال ۲۰۳۰ به ۸۰ هزار ایستگاه برساند. خدمات حمل‌ونقل اشتراکی آمستردام نیز گزینه‌های متنوعی از جمله دوچرخه‌های معمولی و برقی، دوچرخه‌های باری و خودروهای اشتراکی را دربرمی‌گیرد. مدیریت این خدمات با استفاده از اپلیکیشن‌های یکپارچه از جمله برنامه‌ای موسوم به OV-chipkaart انجام می‌شود.
این اپلیکیشن فقط برای پرداخت کرایه نیست و امکاناتی برای برنامه‌ریزی و مدیریت سفرهای شهری نیز فراهم می‌کند. کاربران می‌توانند با یک حساب کاربری هزینه استفاده از مترو، تراموا، اتوبوس و کشتی‌های شهری را بپردازند و به خدمات دوچرخه و خودروی اشتراکی دسترسی داشته باشند. در صورت گم‌شدن یا سرقت کارت، امکان مسدودکردن آن و انتقال موجودی باقی‌مانده به کارت جایگزین وجود دارد، همچنین اپلیکیشن به سامانه‌های دوچرخه اشتراکی متصل است و رزرو دوچرخه‌های معمولی، برقی و باری را در همان بستر ممکن می‌سازد.
آمستردام از شبکه‌ای گسترده برای دوچرخه‌سواری برخوردار است: طول مسیرهای دوچرخه‌سواری شهر از ۲۰۰۰ کیلومتر فراتر می‌رود و بیش از ۳۶ درصد سفرهای شهری با دوچرخه انجام می‌شوند. احداث پارکینگ زیرزمینی با ظرفیت ۷۰۰۰ دوچرخه در ایستگاه مرکزی و برنامه‌ریزی برای ساخت پارکینگ تازه‌ای با گنجایش ۹۰۰۰ دوچرخه، نمونه‌هایی از اقدام‌های شهر برای سامان‌دهی رفت‌وآمد و خدمات اشتراکی هستند.
طرح‌هایی مانند به‌کارگیری قایق‌های برقی خودران برای جابه‌جایی مسافر و بار و نصب ایستگاه‌های شارژ هوشمند برای دوچرخه‌های اشتراکی به شکل گسترده در حال اجراست. این ابتکارها بخشی از برنامه گسترده‌تر آمستردام برای تبدیل‌شدن به مرکزی هوشمند و پایدار در حوزه حمل‌ونقل به شمار می‌روند. پیوند دادن شیوه‌های مختلف جابه‌جایی، امکان انجام سفرهای ترکیبی را آسان‌تر و کارآمدتر کرده است. استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در این زیرساخت‌ها، وابستگی به سوخت‌های فسیلی را کاهش می‌دهد و بهره‌وری شبکه حمل‌ونقل را بالا می‌برد. این نوآوری‌ها علاوه بر تقویت حمل‌ونقل اشتراکی، به کاهش انتشار کربن و ارتقای کیفیت زندگی شهری کمک می‌کنند.
نظر شما