به گزارش سرویس شهرهای جهان خبرگزاری ایمنا، هر سال ۲۹ سپتامبر بهعنوان «روز جهانی آگاهی از اتلاف و هدررفت غذا» فرصتی برای توجه دوباره به یکی از چالشهای مهم نظام غذایی جهان است؛ چالشی که تنها به از بین رفتن مواد غذایی محدود نمیشود و با مصرف بیهوده آب، انرژی، زمین و نیروی انسانی و همچنین انتشار گازهای گلخانهای ارتباط مستقیم دارد.
برآوردهای جهانی نشان میدهد بخش قابل توجهی از مواد غذایی پیش از رسیدن به مصرفکننده در مراحل تولید، برداشت، نگهداری و توزیع از بین میرود و بخش دیگری نیز در فروشگاهها، رستورانها و خانهها دور ریخته میشود. به همین دلیل، کاهش هدررفت غذا تنها با تغییر رفتار مصرفکنندگان امکانپذیر نیست و نیازمند همکاری میان مدیریت شهری، کسبوکارها، مراکز توزیع، رستورانها و شهروندان است.
در این میان، کپنهاگ نمونهای قابل توجه از شهری است که موضوع هدررفت غذا را در چارچوب گستردهتر پایداری شهری دنبال کرده است. در این شهر، کاهش ضایعات غذایی بخشی از رویکرد کلی برای استفاده کارآمدتر از منابع و کاهش اثرات زیستمحیطی مصرف مواد غذایی محسوب میشود.
یکی از محورهای مهم تجربه کپنهاگ، تغییر نگاه به مواد غذایی مازاد است. بخشی از غذایی که بهدلیل ظاهر، اندازه، نزدیک شدن تاریخ مصرف یا برآورد نادرست تقاضا ممکن است از چرخه مصرف خارج شود، میتواند همچنان ارزش غذایی داشته باشد. توسعه شبکههای توزیع مجدد، فروش مواد غذایی مازاد با قیمت پایینتر و افزایش همکاری میان کسبوکارهای غذایی و مجموعههای اجتماعی، از راهکارهایی است که میتواند مقدار غذای قابل مصرفی را که به پسماند تبدیل میشود کاهش دهد.
اهمیت این رویکرد برای مدیریت شهری در آن است که پسماند غذایی تنها یک مسئله مربوط به سطل زباله نیست. هنگامی که مواد غذایی دور ریخته میشوند، منابعی که برای تولید، فراوری، بستهبندی، حملونقل و نگهداری آنها مصرف شده است نیز در عمل هدر میرود، بنابراین جلوگیری از تولید پسماند غذایی میتواند در مقایسه با مدیریت آن پس از تولید، رویکردی مؤثرتر برای کاهش فشار بر زیرساختهای شهری باشد.
کپنهاگ همچنین نشان میدهد که مدیریت هدررفت غذا میتواند با سیاستهای مرتبط با اقتصاد چرخشی پیوند بخورد. در چنین رویکردی، تلاش میشود مواد و منابع تا حد امکان در چرخه استفاده باقی بمانند و آنچه دیگر قابلیت مصرف مستقیم ندارد نیز در صورت امکان برای تولید کمپوست یا بازیابی منابع استفاده شود. این نگاه، مدیریت پسماند را از مرحله جمعآوری و دفع به مرحله پیشگیری و کاهش تولید منتقل میکند، از سوی دیگر، رستورانها و مراکز تهیه غذا نقش مهمی در این روند دارند. اصلاح شیوه خرید، پیشبینی دقیقتر تقاضا، مدیریت اندازه وعدهها و استفاده از مواد غذایی پیش از تبدیل شدن به پسماند، میتواند میزان دورریز را کاهش دهد. چنین اقداماتی علاوه بر آثار زیستمحیطی، میتواند هزینههای عملیاتی کسبوکارهای غذایی را نیز کاهش دهد.
تجربه کپنهاگ پیام مهمی برای شهرهای دیگر دارد: مبارزه با هدررفت غذا تنها به ساخت زیرساختهای پیچیده جدید وابسته نیست، بلکه میتواند از اصلاح شیوه مدیریت منابع در همان شبکه موجود شهری آغاز شود. شهرداریها میتوانند با آموزش شهروندان، ایجاد مشوق برای کسبوکارها، حمایت از توزیع غذای مازاد، توسعه زیرساختهای تفکیک پسماند آلی و گسترش کمپوست شهری، زمینه کاهش ضایعات را فراهم کنند.
روز جهانی آگاهی از اتلاف و هدررفت غذا در سال ۲۰۱۹ با تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل متحد نامگذاری شد تا توجه جهانی به ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی این مسئله افزایش پیدا کند. هدف از این مناسبت تنها یادآوری میزان غذایی نیست که از بین میرود، بلکه تأکید بر ضرورت اصلاح نظامهای تولید، توزیع و مصرف غذاست.
برای شهرها، این موضوع اهمیتی دوچندان دارد، زیرا بخش بزرگی از مصرف مواد غذایی در محیطهای شهری اتفاق میافتد و رستورانها، فروشگاهها، بازارها، مدارس، مراکز درمانی و خانوارها همه در تولید پسماند غذایی نقش دارند. از این منظر، شهری که بتواند اتلاف غذا را کاهش دهد، همزمان میتواند بخشی از هزینههای مدیریت پسماند، مصرف منابع و فشارهای زیستمحیطی خود را نیز کاهش دهد.
کپنهاگ نشان میدهد که کاهش هدررفت غذا میتواند از یک توصیه اخلاقی درباره «دور نریختن غذا» فراتر برود و به یکی از اجزای مدیریت پایدار شهر تبدیل شود؛ رویکردی که در آن ارزش غذا، منابع طبیعی و هزینههای شهری به یکدیگر پیوند میخورند.
نظر شما