به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، سیاست حملونقل عمومی رایگان که تا پیش از این در شهرهای کوچک و متوسط اجرا میشد، در سالهای اخیر به شهرهای بزرگ و حتی پایتختها نیز گسترش پیدا کرده است. بر اساس گزارشهای بینالمللی، تا سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۴۰ شهر در ۲۹ کشور جهان حملونقل عمومی رایگان را اجرا کردهاند و این روند همچنان در حال گسترش است.
این سیاست دسترسی به حملونقل را برای همه شهروندان صرفنظر از وضعیت اقتصادی تضمین میکند و نابرابری اجتماعی را کاهش میدهد. خانوارهای کمدرآمد که بخش قابلتوجهی از درآمد خود را صرف کرایه حملونقل میکنند، با حذف این هزینه میتوانند منابع مالی خود را به نیازهای اساسیتری همچون غذا، مسکن و آموزش اختصاص دهند. از سوی دیگر، حملونقل رایگان استفاده از وسایل نقلیه شخصی را کاهش میدهد و ترافیک شهری و آلودگی هوا را کم میکند. این سیاست با کاهش نیاز به پارکینگ و فضاهای مرتبط با خودرو، فضای شهری را برای پیادهروی، دوچرخهسواری و فضاهای سبز آزاد میکند.
لوکزامبورگ؛ نخستین کشور جهان با حملونقل کاملاً رایگان از فوریه ۲۰۲۰
در فوریه ۲۰۲۰، لوکزامبورگ به نخستین کشور جهان تبدیل شد که حملونقل عمومی را در سراسر کشور و برای همه شهروندان و مسافران رایگان کرد. این سیاست از بیستونهم فوریه همان سال به اجرا درآمد که اتوبوسها، ترامواها و قطارهای داخلی را در بر میگرفت. مسافران برای استفاده از بخش عادی این وسایل نقلیه نیازی به خرید بلیت یا پرداخت کرایه ندارند و فقط استفاده از کلاس اول قطارها مشمول پرداخت هزینه است.
هدف اصلی دولت لوکزامبورگ از اجرای این طرح، کاهش وابستگی مردم به خودروهای شخصی، مقابله با ترافیک و کاهش آلودگی هوا بود. این کشور با وجود وسعت کم و جمعیت حدود ۶۶۰ هزار نفر، هر روز پذیرای شمار زیادی از کارکنان و مسافرانی است که از کشورهای همسایه همچون فرانسه، بلژیک و آلمان، برای کار وارد آن میشوند. رفتوآمد روزانه این نیروی کار فرامرزی فشار زیادی بر جادهها و شبکه حملونقل وارد میکند. رایگانشدن حملونقل عمومی با هدف تشویق مردم به استفاده بیشتر از اتوبوس، تراموا و قطار و کاهش تعداد خودروهای حاضر در جادهها اجرا شد.
این سیاست علاوه بر اهداف زیستمحیطی، جنبه اجتماعی و اقتصادی نیز دارد. حذف هزینه بلیت میتواند رفتوآمد را برای دانشآموزان، سالمندان و کسانی که بهطور روزانه برای کار یا تحصیل جابهجا میشوند، آسانتر کند. دولت لوکزامبورگ با این اقدام تلاش کرد حملونقل عمومی را به خدمتی همگانی و در دسترس برای تمام اقشار جامعه تبدیل کند. رایگانبودن حملونقل به معنای بدونهزینهبودن آن برای دولت نیست؛ هزینه نگهداری، توسعه و اداره شبکه حملونقل عمومی همچنان از طریق بودجه عمومی و درآمدهای مالیاتی تأمین میشود.
دولت لوکزامبورگ گزارش کرده است که استفاده از حملونقل عمومی تا ۴۵ درصد افزایش و ترافیک در شهر لوکزامبورگ تا ۲۵ درصد کاهش پیدا کرده است. نظرسنجیها نشان میدهند که بیشتر شهروندان از این طرح حمایت میکنند و رضایت عمومی از حملونقل عمومی بهطور قابلتوجهی افزایش پیدا کرده است. لوکزامبورگ بهعنوان الگویی برای سایر کشورها شناخته میشود و چندین کشور از جمله مالت، استونی و لتونی در حال بررسی اجرای این مدل هستند.
بلگراد؛ نخستین پایتخت اروپایی با حملونقل رایگان
بلگراد، پایتخت صربستان با جمعیت ۱.۷ میلیون نفر به بزرگترین شهر اروپایی تبدیل شده که حملونقل عمومی رایگان را برای همه ساکنان اجرا کرده است. مسافران دیگر نیازی به خرید بلیت برای اتوبوس، تراموا و ترولیباس ندارند و بلگراد به جمع شهرهایی همچون لوکزامبورگ، مونپلیه فرانسه و تالین استونی پیوسته است که حملونقل رایگان را در آغوش کشیدهاند.
اجرای حملونقل رایگان در بلگراد با هدف کاهش ترافیک، بهبود کیفیت هوا و افزایش دسترسی شهروندان به فرصتهای شغلی و آموزشی انجام شد. پیش از این طرح، بسیاری از ساکنان حومه شهر بهدلیل هزینههای بالای کرایه، از حملونقل عمومی استفاده نمیکردند و ترجیح میدادند با خودروهای شخصی سفر کنند که ترافیک و آلودگی را افزایش میداد. با حذف کرایه، انتظار میرود که استفاده از حملونقل عمومی بهطور قابلتوجهی افزایش و ترافیک و آلودگی کاهش پیدا کند. این طرح به خانوارهای کمدرآمد کمک میکند که ماهانه دهها یورو در هزینههای حملونقل صرفهجویی کنند و این منابع را به نیازهای اساسیتری اختصاص دهند.
شهرداری بلگراد هزینههای اجرای طرح حملونقل عمومی رایگان را از محل بودجه سالانه شهر، درآمدهای حاصل از مالیاتها و عوارض محلی و کمکهای مالی دولت تأمین میکند. با اجرای این طرح، درآمد حاصل از فروش بلیت و دریافت کرایه از مسافران حذف میشود، با این حال، مسئولان شهری معتقدند رایگانشدن حملونقل عمومی میتواند در بلندمدت مزایای اقتصادی و اجتماعی قابلتوجهی به همراه داشته باشد.
از سوی دیگر، دسترسی رایگان به اتوبوسها، ترامواها و دیگر وسایل حملونقل عمومی میتواند رفتوآمد شهروندان، بهویژه افراد کمدرآمد، دانشآموزان، سالمندان و افراد جویای کار را آسانتر کند. این دسترسی بیشتر ممکن است حضور مردم در مراکز تجاری، بازارها، مراکز فرهنگی و محلهای کاری را افزایش دهد و در نتیجه به رونق فعالیتهای اقتصادی در نقاط مختلف شهر کمک کند. شهرداری بلگراد همچنین انتظار دارد حذف هزینه رفتوآمد، فرصتهای شغلی و آموزشی را برای گروههای بیشتری فراهم کند و به کاهش نابرابری میان مناطق مرکزی و حاشیهای شهر منجر شود.
شهرداری در حال سرمایهگذاری برای خرید و نوسازی اتوبوسها و ترامواها، بهبود تجهیزات فنی، توسعه مسیرها و افزایش تعداد سرویسهاست. ارتقای کیفیت ایستگاهها، کاهش زمان انتظار، بهبود دسترسی افراد دارای معلولیت و افزایش نظافت و ایمنی وسایل نقلیه نیز از اقداماتی است که برای حفظ رضایت مسافران اهمیت دارد. موفقیت این طرح به توانایی شهرداری در تأمین بودجه مستمر، کنترل هزینهها و ارائه خدمات منظم و باکیفیت بستگی دارد، زیرا رایگانبودن حملونقل، زمانی میتواند به کاهش استفاده از خودروهای شخصی و بهبود کیفیت زندگی شهری منجر شود که با ناوگانی کافی، خدمات قابلاعتماد و پوشش مناسب همراه باشد.
بلگراد گزارش کرده است که پس از اجرای این طرح، استفاده از حملونقل عمومی تا ۳۵ درصد افزایش و ترافیک در ساعات اوج تا ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده است. نظرسنجیها نشان میدهند که ۸۰ درصد از شهروندان از این طرح حمایت میکنند و رضایت عمومی از حملونقل عمومی بهطور قابلتوجهی افزایش پیدا کرده است.
سنگاپور؛ سفرهای رایگان مترو در ساعات غیراوج
در دسامبر ۲۰۲۵، سنگاپور طرح آزمایشی «سفرهای رایگان صبحگاهی غیراوج» را در خطوط شمال شرقی راهاندازی کرد. این طرح به مسافرانی که در ساعات غیراوج (قبل از ۷:۳۰ صبح یا بین ۹:۰۰ تا ۹:۴۵ صبح در روزهای کاری) از ایستگاههای مشخص شده استفاده میکنند، سفر رایگان ارائه میدهد. این ابتکار که توسط وزارت حملونقل و اداره حملونقل زمینی اجرا میشود، با هدف کاهش تراکم در ساعات اوج، بهبود تجربه مسافران و تشویق به استفاده از حملونقل عمومی در ساعات کمتردد طراحی شده است.
طرح سفرهای رایگان سنگاپور شامل شش ایستگاه خط شمال شرقی و همه ایستگاههای سنگنگ-پونگول میشود. مسافرانی که در ساعات مشخص شده از این ایستگاهها وارد سیستم میشوند، برای نخستین سفر ریلی خود کرایهای پرداخت نمیکنند. این طرح در روزهای کاری به جز تعطیلات عمومی اجرا میشود و نیازی به ثبتنام جداگانه ندارد. مسافران باید از همان کارت یا روش پرداخت برای ورود و خروج استفاده کنند، همچنین کودکان زیر هفت سال بهطور کلی در خطوط مترو و اتوبوسهای سنگاپور رایگان سفر میکنند.
اجرای این طرح با هدف کاهش تراکم در ساعات اوج صبحگاهی انجام شده است. پیش از این طرح، بسیاری از مسافران ترجیح میدادند در ساعات اوج سفر کنند که منجر به شلوغی بیش از حد قطارها و ایستگاهها میشد. با ارائه سفرهای رایگان در ساعات غیراوج، انتظار میرود که مسافران به ساعات کمتردد منتقل شوند و تجربه سفر بهتری داشته باشند.
وزارت حملونقل سنگاپور گزارش کرده است که ۹ درصد از مسافران از ساعات اوج به ساعات غیراوج منتقل شدهاند و تراکم در ساعات اوج تا ۱۵ درصد کاهش یافته است. مسافرانی که از این طرح استفاده میکنند ماهانه بهطور متوسط ۳۰ تا ۵۰ دلار سنگاپور در هزینههای حملونقل صرفهجویی کردهاند.
نظر شما