به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرهای مدرن با چالشهای بیسابقهای در زمینه سلامت روان شهروندان روبهرو هستند. گزارشهای سازمان بهداشت جهانی نشان میدهد اضطراب و افسردگی در محیطهای شهری بهطور قابلتوجهی بالاتر از مناطق روستایی است و عوامل متعددی از جمله آلودگی صوتی، تراکم جمعیت، کمبود فضاهای سبز و استرس ناشی از حملونقل در این مسئله نقش دارند. در این میان، برخی شهرها با درک این چالشها راهکارهای نوینی را برای کاهش استرس، افزایش آرامش روانی و ارتقای آسایش شهروندان اجرا کردهاند که شامل ایجاد فضاهای سبز درمانی، کاهش آلودگی صوتی، طراحی محلههای پیادهمدار و ارائه خدمات سلامت روان رایگان است.
یکی از مؤثرترین راهکارها توسعه فضاهای سبز و پارکهای شهری است که نهتنها کیفیت هوا را بهبود میدهند، بلکه فرصتهایی برای استراحت، مدیتیشن و تعاملات اجتماعی فراهم میکنند. مطالعات نشان میدهند که دسترسی به فضاهای سبز میتواند سطح کورتیزول (هورمون استرس) را کاهش دهد، خلقوخو را بهبود دهد و خطر افسردگی را کم کند. راهکار دیگر کاهش آلودگی صوتی بهویژه در ساعات شب از طریق محدودیت ترافیک، استفاده از مصالح جاذب صدا و ایجاد مناطق بدون خودرو است که آرامش و سکوت را به شهر بازمیگرداند.
علاوه بر این، بعضی شهرها خدمات سلامت روان رایگان را از طریق مراکز محلی، برنامههای کاربردی موبایل و خطوط تلفن اضطراری ارائه میدهند که دسترسی به حمایت روانی را برای همه شهروندان صرفنظر از وضعیت اقتصادی امکانپذیر میسازد. برنامههای مدیتیشن و یوگای رایگان در پارکها و فضاهای عمومی، فرهنگ مراقبت از سلامت روان را ترویج میدهند و به شهروندان مهارتهای مدیریت استرس را آموزش میدهند.
بارسلونا؛ سوپربلاکها با کاهش ۶۰ درصدی سروصدا و افزایش آرامش محلهها
شورای شهر بارسلونا برنامه سوپربلاک خود را با هدف بازپسگیری فضای خیابانها از خودروها و ایجاد محیطهای آرام، کمسروصدا و ایمن برای ساکنان گسترش داده است. سوپربلاکها بلوکهای شهری هستند که ترافیک عبوری از آنها محدود شده است و خیابانهای داخلی به عابران پیاده، دوچرخهسواران و فضاهای سبز اختصاص پیدا کرده است. این طراحی نهتنها آلودگی هوا را کاهش میدهد، بلکه سروصدای ترافیک را بهطور چشمگیری کم میکند و آرامش و سکوت را به محلهها بازمیگرداند. برای شهروندانی که سالها با سروصدای مداوم ترافیک زندگی کردهاند، این تغییر بهمعنای بازگشت آرامش به زندگی روزمره است.
مطالعهای که تأثیرات سوپربلاکها را بر آرامش روانی و کیفیت زندگی ارزیابی کرده نشان داده است که ساکنان سوپربلاکها کاهش قابلتوجهی در آلودگی صوتی گزارش کردهاند که مستقیم بر کیفیت خواب، سطح استرس و سلامت روان آنها تأثیر گذاشته است. سوپربلاک محیطی آرامتر و کماسترستر ایجاد کرده است که پیادهروی را تشویق میکند، احساس آرامش را افزایش میدهد و سلامت روان را بهبود میبخشد.
یافتههای کلیدی مطالعه شامل کاهش ۶۰ درصدی سطح سروصدا در سوپربلاکها، بهبود ۷۵ درصدی کیفیت خواب ساکنان و کاهش ۵۰ درصدی سطح استرس گزارششده است. بیش از ۸۰ درصد از ساکنان معتقدند که محله آنها اکنون مکان آرامتری برای زندگی است و تمایل به پیادهروی و گذراندن وقت در خیابانها افزایش پیدا کرده است. کودکان میتوانند با ایمنی بیشتری در کوچهها بازی کنند و سالمندان بدون نگرانی از ترافیک سریع پیادهروی میکنند، همچنین تعاملات اجتماعی بین همسایگان افزایش پیدا است که به کاهش احساس تنهایی و انزوا کمک میکند. شورای شهر بارسلونا اعلام کرده است که برنامه سوپربلاک بهعنوان بخشی از استراتژی گستردهتر شهر انسانمحور و پایدار در بارسلونا استفاده خواهد شد و هدف آن تبدیل شهر به یک شهر آرام، سالم و عادلانه تا سال ۲۰۳۰ است.
کپنهاگ؛ شهر پنجدقیقهای با کمترین استرس رفتوآمد
شهرداری کپنهاگ استراتژی «شهر پنجدقیقهای» خود را با هدف قرار دادن همه خدمات ضروری در فاصله پنجدقیقهای پیادهروی یا دوچرخهسواری از هر خانه اعلام کرده است. این طراحی نهتنها وابستگی به خودرو را کاهش میدهد، بلکه استرس ناشی از ترافیک، زمانهای طولانی رفتوآمد و جستوجوی جای پارک را حذف میکند و وقت آزاد بیشتری را برای استراحت، خانواده و تفریحات در اختیار شهروندان قرار میدهد. برای والدین شاغل، سالمندان و افرادی که زمان کمی دارند، این تغییر بهمعنای بازگشت ساعتها وقت آزاد در هفته و کاهش قابلتوجه استرس روزمره است.
سیستم شهر پنجدقیقهای کپنهاگ شامل توزیع یکنواخت فروشگاهها، مدارس، مراکز بهداشتی، پارکها و ایستگاههای حملونقل عمومی در سراسر شهر است. هر محله دارای یک مرکز محلی است که همه خدمات ضروری در آن متمرکز شدهاند و شهروندان میتوانند با پیادهروی یا دوچرخهسواری به آنها دسترسی پیدا کنند. این طراحی نهتنها فعالیت بدنی را افزایش میدهد، بلکه تعاملات اجتماعی بین همسایگان را تقویت میکند و احساس تعلق به محله را افزایش میدهد، همچنین با کاهش نیاز به خودرو، سروصدای ترافیک و آلودگی هوا کاهش مییابد و محیط محلهها آرامتر و سالمتر میشود.
شهرداری کپنهاگ گزارش داده است که بیش از ۶۵ درصد از ساکنان اکنون در فاصله پنج دقیقهای از خدمات ضروری زندگی میکنند و این تعداد تا سال ۲۰۳۰ به ۸۵ درصد خواهد رسید. استفاده از دوچرخه بهعنوان وسیله حملونقل از ۳۵ درصد در سال ۲۰۱۰ به ۴۹ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش پیدا کرده است که نشاندهنده تغییر فرهنگی بهسوی سبک زندگی آرامتر و سالمتر است.
از سوی دیگر، کپنهاگ شبکه گستردهای از پارکها و فضاهای سبز را توسعه داده است که در فاصله کوتاهی از هر خانه قرار دارند. این پارکها شامل نیمکتهای راحت، مسیرهای پیادهروی سایهدار و فضاهای مدیتیشن هستند که شهروندان میتوانند برای استراحت و آرامش از آنها استفاده کنند. شهرداری کپنهاگ اعلام کرده است که هدف آن تبدیل شهر به یک شهر آرام، سالم و انسانمحور تا سال ۲۰۳۰ است و این پروژه بهعنوان الگویی برای سایر شهرهای جهان شناخته میشود.
سنگاپور؛ پارکهای درمانی و باغهای آرامشبخش
هیئت پارکهای ملی سنگاپور در ژوئن ۲۰۲۵ برنامه «باغها برای سلامت» را با هدف ایجاد پارکهای درمانی و باغهای آرامشبخش در سراسر شهر راهاندازی کرد. این پارکها با طراحی خاص، شامل مسیرهای پیادهروی آرامشبخش، فضاهای مدیتیشن، باغهای حسی و مناطق سکوت مطلق هستند که به شهروندان کمک میکنند استرس را کنترل کنند، ذهن خود را آرام کنند و سلامت روان خود را بهبود بخشند. این برنامه بخشی از ابتکار «شهر در طبیعت» سنگاپور است که هدف آن ادغام طبیعت در محیط شهری و ارتقای رفاه شهروندان است.
برنامه باغها برای سلامت مجموعهای از فضاهای سبز تخصصی است که با هدف ارتقای سلامت جسمی و روانی شهروندان طراحی شده است. برخلاف پارکهای معمولی که بیشتر برای تفریح عمومی ساخته میشوند، این باغها بر اساس نیازهای گروههای مختلف از سالمندان و افراد دارای مشکلات حرکتی گرفته تا مبتلایان به اضطراب و افسردگی طراحی شدهاند. در این فضاها عناصر طبیعی، مسیرهای حرکتی، پوشش گیاهی، آب و صدا با دقت در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا محیطی آرام، ایمن و متناسب با نیازهای درمانی و روانی افراد ایجاد شود.
یکی از بخشهای اصلی این برنامه پارکهای درمانی است که برای سالمندان و افرادی طراحی شده است که با مشکلات جسمی، حرکتی یا بیماریهای مزمن روبهرو هستند. این پارکها به مسیرهای پیادهروی هموار و بدون مانع، کفسازی ایمن، نیمکتهای متعدد، دستگیرههای کمکی و ایستگاههای استراحت مجهز هستند. در بخشهایی از این فضاها نیز ایستگاههایی برای ورزشهای سبک، حرکات کششی و تمرینهای تعادلی در نظر گرفته میشود. وجود سایهبان، آب آشامیدنی، سرویسهای بهداشتی مناسب و دسترسی آسان به افراد کمک میکند بدون نگرانی از خستگی یا آسیبدیدگی، زمان بیشتری را در فضای باز سپری کنند. قدمزدن منظم در چنین محیطی میتواند به حفظ تحرک، تقویت عضلات، بهبود تعادل و افزایش استقلال سالمندان کمک کند.
باغهای حسی بخش دیگری از این طرح هستند که با هدف کاهش اضطراب، افسردگی و فشارهای روانی طراحی شدهاند. در این باغها از گیاهان معطر همچون اسطوخودوس، رزماری و نعناع، گلها و گیاهان با بافتهای متفاوت و رنگهای آرامشبخش استفاده میشود. صدای ملایم آبنماها، حرکت برگها در باد و امکان لمس بعضی گیاهان، حواس مختلف افراد را درگیر میکند و توجه آنها را از افکار منفی و نگرانیهای روزمره به محیط اطراف معطوف میسازد. مسیرهای این باغها بهصورت حلقهای و با طراحی ساده ایجاد میشوند تا افراد بتوانند بدون سردرگمی در آنها قدم بزنند، بنشینند و در فعالیتهای آرام همچون باغبانی و مشاهده طبیعت مشارکت کنند.
در کنار این فضاها، مناطق سکوت مطلق نیز برای مدیتیشن، تمرکز و تفکر عمیق در نظر گرفته شدهاند. در این بخشها استفاده از بلندگو، موسیقی، فعالیتهای گروهی پرسروصدا و هر عاملی که آرامش محیط را مختل کند، ممنوع است. پوشش گیاهی متراکم، عایقهای صوتی طبیعی و فاصله مناسب از مسیرهای اصلی پارک به کاهش صداهای مزاحم کمک میکند. افراد میتوانند در این مناطق به تمرینهای تنفسی، مراقبه، مطالعه یا خلوت ذهنی بپردازند. رعایت سکوت در این فضاها برای افرادی که از فشارهای روانی، بیخوابی یا خستگی ذهنی رنج میبرند، اهمیت زیادی دارد.
مطالعهای که توسط دانشگاه ملی سنگاپور انجام شد و در مارس ۲۰۲۶ منتشر شد، تأثیر این پارکها را بر سلامت روان شهروندان بررسی کرد. نتایج این مطالعه نشان داد افرادی که دستکم دو بار در هفته از باغهای سلامت بازدید میکنند، حدود ۴۰ درصد کاهش در سطح استرس، ۳۵ درصد بهبود در خلقوخو و ۳۰ درصد کاهش در علائم اضطراب و افسردگی را تجربه میکنند. بسیاری از شرکتکنندگان از بهبود کیفیت خواب، افزایش سطح انرژی روزانه و احساس آرامش بیشتر پس از حضور در این فضاها خبر دادند.
این یافتهها نشان میدهد که طراحی فضاهای سبز شهری تنها به زیباسازی محیط یا افزایش ارزش بصری شهر محدود نمیشود، بلکه میتواند بخشی از برنامههای پیشگیری و ارتقای سلامت عمومی باشد. باغهای سلامت با فراهمکردن محیطی امن، آرام و در دسترس، شهروندان را به تحرک، ارتباط با طبیعت و تعامل اجتماعی سالم تشویق میکنند و میتوانند کنار خدمات پزشکی و روانشناختی، نقش مؤثری در بهبود کیفیت زندگی ایفا کنند.
تا سپتامبر ۲۰۲۶، سنگاپور ۱۵ پارک درمانی و ۲۵ باغ آرامشبخش در سراسر شهر ایجاد کرده است و بیش از ۲۰۰ هزار شهروند بهطور منظم از آنها استفاده میکنند. دولت سنگاپور اعلام کرده است که تا سال ۲۰۳۰ تعداد این پارکها را به ۵۰ پارک درمانی و ۷۵ باغ آرامشبخش افزایش خواهد داد و اطمینان حاصل میکند که هر شهروند در فاصله ۱۰ دقیقهای از یک پارک درمانی زندگی میکند، همچنین برنامههای مدیتیشن و یوگای رایگان هر هفته در این پارکها برگزار میشوند که هزاران شهروند در آنها شرکت میکنند.
نظر شما