به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرهای امروز تنها با ساختمانها، خیابانها و زیرساختها تعریف نمیشوند، بلکه با تجربههایی که در آنها رقم میخورد و خاطراتی هویت پیدا میکنند که در ذهن شهروندان و بازدیدکنندگان میماند. مفهوم معماری تجربه بر این ایده استوار است که فضای شهری باید فراتر از کارکرد فیزیکی، یک رویداد حسی و احساسی برای مخاطب خلق کند؛ فضایی که بتواند او را به مشارکت، کشف و تعامل دعوت کند. در این میان بازی بهعنوان یکی از قدرتمندترین ابزارهای تجربهساز، نقش تازهای در برنامهریزی و طراحی شهری پیدا کرده است. بازی دیگر فقط فعالیتی کودکانه یا سرگرمی گذرا نیست، بلکه به لنزی برای بازاندیشی در زندگی شهری، بازتعریف فضاهای عمومی و تقویت پیوند میان شهروندان و محیط تبدیل شده است.
بازی و بازیوارسازی میتوانند هویت یک شهر را بهشکلی زنده و مشارکتی روایت کنند. بازیهای شهری با قراردادن شهروندان در دل یک سناریوی تعاملی، آنها را به کشف ویژگیهای منحصربهفرد شهر، تاریخچه محلهها، ارزشهای فرهنگی و ظرفیتهای پنهان فضاها ترغیب میکنند. این فرایند نهتنها آگاهی فضایی و حس تعلق را تقویت میکند، بلکه میتواند به ابزاری برای آموزش، گردشگری و بازاریابی سرزمینی تبدیل شود.
از سوی دیگر، بازی در فرایند برنامهریزی مشارکتی نیز کاربرد چشمگیری دارد. پژوهشها نشان میدهد که استفاده از راهبردهای بر پایه بازی و خاطرات شخصی در نشستهای برنامهریزی، میتواند گفتوگو میان ذینفعان را از حالت تقابلی خارج کند، فضای تصمیمگیری را لذتبخشتر سازد و به درکی عاطفیتر و عمیقتر از فضا بینجامد. به این ترتیب، بازی به پلی میان تخصص فنی برنامهریزان و تجربه زیسته ساکنان تبدیل میشود و به شکلگیری هویتی جمعی و مورد توافق کمک میکند.
تجربه، مشارکت و بازآفرینی فضای عمومی
معماری تجربه در مقیاس فضای عمومی با طراحی فضاهایی که حس کنجکاوی، کشف و تعامل را برمیانگیزند، خود را نشان میدهد. در این رویکرد عناصر شهری از جمله مبلمان، نور، هنر تعاملی، مسیرهای پیاده و نماهای ساختمانها بهعنوان اجزای یک صحنه روایی طراحی میشوند که شهروند را به بازی و مشارکت دعوت میکند. همآفرینی بازیمحور نیز امکان میدهد ساکنان بهجای دریافتکنندگان منفعل، در خلق و فعالسازی موقت فضاهای شهری نقش فعال داشته باشند و حس مالکیت و تعلق آنان به محله تقویت شود.
در عصر دیجیتال، فناوریهای واقعیت افزوده این تجربه را به سطحی تازه بردهاند. بازیهای واقعیت افزوده با درهمآمیختن لایههای مجازی و واقعی، خیابانها، پارکها و بناهای آشنا را به زمینهای بازی تعاملی تبدیل میکنند و به شهروندان امکان میدهند مکانهای آشنا را از نو ببینند و مکانهای تازه را به خاطر بسپارند. چنین تجربههایی میتوانند گردشگری محلی را رونق دهند، فعالیت بدنی را تشویق کنند و پیوندهای اجتماعی میان نسلها را مستحکم سازند.
معماری تجربه و بازی زمانی به هویتسازی شهری میانجامد که با احترام به بافت تاریخی و ارزشهای محلی همراه باشد. تجربههای سطحی و نمایشی که تنها برای جذب لحظهای توجه طراحی میشوند، ممکن است بهجای تقویت هویت، به مصرفزدگی و فرسایش اصالت فضا بینجامند. در مقابل، تجربههایی که از خاطرات جمعی، میراث ناملموس و ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی شهر تغذیه میکنند، میتوانند هویتی ماندگار و معنادار برای شهر خلق کنند و آن را به مکانی برای زندگی، گردش و تعامل اجتماعی تبدیل کنند.
بانکوک؛ تجربهگرایی و مکانسازی در پروژه سنترال پارک
بانکوک در سپتامبر ۲۰۲۵ پروژه سنترال پارک را بهعنوان جدیدترین نشانه شهری خود افتتاح کرد؛ مجموعهای چندمنظوره که بخشی از پروژه یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون دلاری دوسیت سنترال پارک است. این پروژه با ترکیب مرکز خرید، دفاتر اداری، هتل دوسیت تانی، اقامتگاهها و فضای مسکونی، نمونهای برجسته از معماری تجربه و مکانسازی شهری در آسیا بهشمار میرود و با فلسفه «طراحی برای آینده با احترام به میراث» طراحی شده است تا هویت تاریخی بانکوک را با معماری آیندهنگر هماهنگ کند.
در قلب این مجموعه پارک بامی به مساحت ۲.۸ هکتار قرار دارد که سبزیهای پارک تاریخی لومپینی را به خط آسمان شهر میکشاند و آن را به یک واحه شهری مرتفع تبدیل میکند. این پارک با چشمانداز پانورامای ۱۸۰ درجه، مسیر پیادهروی ۷۵۰ متری، آمفیتئاتر روباز، مناطق ویژه خانواده و حیوانات خانگی و برنامههای فرهنگی متنوع، به قلب اجتماعی جدید بانکوک و نمایشگاهی از طراحی آیندهنگر تایلند تبدیل شده است. این طراحی تجربه زندگی پارکی را به سطحی تازه ارتقا میدهد و مرز میان فضای داخلی و خارجی را در هم میآمیزد.
سنترال پارک بهسرعت بهعنوان مقصد آشپزی جدید آسیا شناخته شد. این مجموعه تحت مفهوم «اینجا برای همه شما» میزبان نخستینهای بینالمللی، مفاهیم انحصاری و برندهای جهانی است. بازار پارکساید با گردآوردن بزرگترین مجموعه رستورانهای راهنمای میشلن در بانکوک و ۷۰ افسانه غذای خیابانی، به یکی از محبوبترین مقاصد غذایی شهر و مقصدی ضروری برای بازدیدکنندگان بینالمللی تبدیل شده است.
این پروژه با پیشبینی ۲۵ میلیون بازدیدکننده سالانه و برگزاری رویدادهای فرهنگی و سبک زندگی در طول سال، به نمادی از تحول بانکوک به یک کلانشهر مدرن، قابلسکونت و جهانی تبدیل شده است. بخش خردهفروشی نیز با ترکیب برندهای خیابانی و مقصد ورزشی در سطح جهانی، خردهفروشی را از یک فعالیت تجاری به بستری برای ارتباط اجتماعی بازتعریف میکند.
تجربه سنترال پارک نشان میدهد که معماری تجربه میتواند هویت یک شهر را در مقیاس کلان تقویت کند، بهگونهای که میراث تاریخی، طبیعت، فرهنگ و تجارت در یک فضای یکپارچه به هم میپیوندند. این پروژه با خلق تجربهای چندحسی و مشارکتی نهتنها به جذابیت گردشگری بانکوک افزوده است، بلکه به شهروندان فضایی برای تعامل، تفریح و حس تعلق ارائه میدهد و الگویی برای مکانسازی شهری در آسیا و جهان بهجا میگذارد.
کورک؛ الگوی بازی از یک آزمایش موقت تا هویت پایدار شهری
کورک در ایرلند نمونهای درخشان از آن است که بازی چگونه میتواند از یک آزمایش کوچک به بخشی از هویت و سیاست پایدار شهری تبدیل شود. داستان این شهر از سال ۲۰۱۸ آغاز شد، زمانی که کورک به شبکه انتقال «الگوی بازی» برنامه اروپایی «اقدام شهری (URBACT)» پیوست و از شهر اودینه ایتالیا آموخت که چگونه از بازی برای تقویت مشارکت، شمول اجتماعی و مکانسازی استفاده کند. کورک فقط یک رویکرد آماده را کپی نکرد، بلکه آن را با نهادها، بودجه و فضاهای عمومی خود هماهنگ کرد و به آن هویتی محلی بخشید.
یکی از مهمترین تجربههای کورک، «یکشنبههای بدون خودرو» بود که بهعنوان یک اقدام آزمایشی URBACT آغاز شد؛ آزمایشی کوچکمقیاس برای سنجش یک ایده پیش از تبدیل آن به راهحل دائمی. در این طرح جاده ساحلی مارینا که در اختیار ترافیک بود، در چهار یکشنبه برای بازی و استفاده عمومی باز شد تا ساکنان، گروههای اجتماعی و مسئولان شهری بتوانند این مسیر را بهشکلی متفاوت تجربه کنند. همین تجربه مشترک و اعتمادی که از آن حاصل شد، راه را برای پیادهسازی دائمی این مسیر هموار کرد.
تجربه مارینا بخشی از رویکرد گستردهتر خیابانهای بازی بود که در آن خیابانها بهطور موقت به روی ترافیک بسته میشدند تا ساکنان در هر سنی بتوانند از آنها برای بازی و زندگی جمعی استفاده کنند. در کنار آن، کیفهای بازی اجتماعی تجهیزات بازی مشارکتی و فضای باز را از طریق ۱۰ کتابخانه عمومی شهر در دسترس خانوادهها قرار میدادند. برای استفاده از این تجهیزات در رویدادها، نیاز به بیمه مسئولیت مدنی بود، بنابراین شراکت ورزشی کورک داوطلبانی را بهعنوان مدیران بازی آموزش و گواهی داد تا بتوانند فعالیتهای اجتماعی را سازماندهی و هدایت کنند.
این زنجیره از اقدامات بهتدریج به نهادینهشدن بازی در ساختار شهری انجامید. بازی بهطور رسمی وارد برنامه توسعه شهر کورک شد و این شهر به پنج شهر دیگر ایرلند کمک کرد تا این رویکرد را با شرایط خود تطبیق دهند. این تجربهها در نهایت به برنامه بازیسازی تکامل یافت که در سال ۲۰۲۴ نشان رویه خوب URBACT را دریافت کرد. به این ترتیب، کورک از یک یادگیرنده از اودینه به یک الگو برای دیگر شهرها تبدیل شد و رویکردی را ارائه داد که اکنون هویتی کورکی دارد.
تجربه کورک نشان میدهد بازی میتواند از یک فعالیت تفریحی به ابزاری برای بازآفرینی فضا، تقویت مشارکت و شکلدهی به هویت شهری تبدیل شود. نهادهای محلی از جمله کتابخانهها، شراکت ورزشی و گروههای اجتماعی، نقشی کلیدی در رساندن بازی به زندگی روزمره شهروندان داشتند و حمایت عملی، اعتماد لازم را برای ادامه این مسیر فراهم کرد. افزون بر این، استفاده از اقدام آزمایشی بهعنوان روشی برای سنجش ایدهها پیش از تصمیمگیری دائمی، درس مهمی برای سایر شهرهاست، چراکه تجربه مستقیم و شواهد مشترک، مبنای تصمیمگیریهای پایدار و مورد توافق را میسازد.
این رویکرد نشان میدهد که هویت بازیمحور یک شهر، نه با یک پروژه بزرگ و نمایشی، بلکه با مجموعهای از اقدامات کوچک، مشارکتی و تدریجی ساخته میشود که ریشه در نهادها و زندگی روزمره مردم دارد. این رویکرد بازی را به بخشی از فرهنگ شهری و سیاست عمومی تبدیل میکند و به شهر اجازه میدهد فضایی شادابتر، شمولپذیرتر و معنادارتر برای شهروندان خود خلق کند.
نظر شما