محسن رفیعیان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با تأکید بر اینکه مسئله اصلی بسیاری از شهرها کمبود نیروی متخصص نیست، اظهار کرد: نبود سازوکاری منسجم برای تبدیل سرمایه انسانی به قدرت حل مسئله و خلق ارزش، یکی از چالشهای مهم در مسیر توسعه است.
وی افزود: بهعنوان مثال اصفهان با وجود دانشگاهها، مراکز صنعتی، شرکتهای دانشبنیان، پژوهشگران، هنرمندان و متخصصان متعدد، بیش از کمبود منابع از نبود سازوکاری منسجم برای تبدیل سرمایه انسانی به قدرت حل مسئله و خلق ارزش رنج میبرد.
عضو هیئت علمی گروه شهرسازی دانشگاه یزد گفت: در سالهای اخیر مشکلات مختلف شهرها بخش زیادی از توجه مدیران را به خود اختصاص داده است، اما در کنار این مسائل باید به سرمایهای توجه کرد که میتواند در حل بسیاری از چالشها نقشآفرین باشد و آن سرمایه انسانی است.
رفیعیان بیان کرد: در ادبیات جدید توسعه، مزیت شهرها فقط با میزان منابع طبیعی یا زیرساختهای فیزیکی سنجیده نمیشود، بلکه کیفیت سرمایه انسانی، نوآوری و توان حل مسئله نیز اهمیت زیادی دارد؛ با این حال این ظرفیت زمانی به ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل میشود که میان دانشگاه، مدیران، نخبگان و بخش خصوصی ارتباط منسجمی شکل بگیرد.
وی با اشاره به وضعیت نخبگان تصریح کرد: بسیاری از افراد متخصص الزاما بهدنبال امتیاز یا جایگاه رسمی نیستند، بلکه امکان اثرگذاری و مشارکت در تصمیمسازی برای آنها اهمیت دارد؛ اگر افراد احساس کنند ایدهها و تخصص آنها در فرایند تصمیمگیری شنیده نمیشود، انگیزه مشارکت در مسائل شهر کاهش پیدا میکند.
عضو هیئت علمی گروه شهرسازی دانشگاه یزد با بیان اینکه باید نخبگان را از حاشیه تصمیمگیری به متن توسعه بیاوریم ادامه داد: مهاجرت نخبگان را نباید فقط خروج فیزیکی افراد از شهر یا کشور دانست؛ گاهی متخصص در همان شهر باقی میماند، اما به دلیل نبود فرصت مشارکت، عملا از چرخه تصمیمسازی و توسعه کنار گذاشته میشود.
رفیعیان عنوان کرد: یکی از مسائل موجود، نبود سازوکار نظاممند برای استفاده از ظرفیت دانشگاهها، انجمنهای علمی و شرکتهای نوآور در سیاستگذاری و حل مسائل شهری است؛ اگر نخبگان در تدوین سیاستها، ارزیابی برنامهها و حل مسائل نقش واقعی داشته باشند، هم کیفیت تصمیمها افزایش پیدا میکند و هم انگیزه مشارکت متخصصان بیشتر خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: مسئله اصلی کمبود دانش نیست، بلکه فاصله میان دانش و تصمیم است؛ دانشگاهها پژوهشهای متعددی تولید میکنند، اما بخشی از این مطالعات به سیاست عمومی و تصمیم اجرایی تبدیل نمیشود.
عضو هیئت علمی گروه شهرسازی دانشگاه یزد عنوان کرد: از سوی دیگر مدیران نیز ممکن است سازوکار مشخصی برای دریافت، ارزیابی و استفاده از دانش دانشگاهی در اختیار نداشته باشند، در نتیجه بخشی از ظرفیت علمی از فرایند تصمیمگیری جدا میماند.
شبکهسازی برای استفاده از ظرفیت متخصصان
رفیعیان بیان کرد: ایجاد شوراهای تخصصی و سازوکارهای دائمی برای ارتباط میان دانشگاه و مدیریت شهری میتواند زمینه استفاده از استادان، پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی را در تدوین برنامههای توسعه، ارزیابی پروژهها و آیندهپژوهی فراهم کند.
وی با اشاره به ضرورت شناسایی سرمایه انسانی گفت: نخستین اقدام باید شناسایی دقیق این سرمایه باشد؛ یعنی مشخص شود چه تعداد پژوهشگر، متخصص، هنرمند، کارآفرین و شرکت نوآور فعال هستند و توانمندیهای آنها در چه حوزههایی قرار دارد.
عضو هیئت علمی گروه شهرسازی دانشگاه یزد عنوان کرد: پس از شناسایی ظرفیتها نیز باید شبکهای برای ارتباط میان آنها شکل گیرد، زیرا توسعه امروز بیشتر از آنکه محصول فعالیتهای جداگانه باشد، حاصل همکاری میان بازیگران مختلف است.
رفیعیان خاطرنشان کرد: دانشگاه، صنعت، شهرداری، اتاق بازرگانی، شرکتهای دانشبنیان، هنرمندان و سایر گروههای تخصصی باید بتوانند در قالب یک اکوسیستم مشترک با یکدیگر ارتباط داشته باشند و برای این همکاری نیز شاخصهای مشخصی جهت ارزیابی عملکرد تعریف شود.
وی مهمترین پیام خود به مدیران آینده را توجه به اعتماد و شبکهسازی میان نیروهای متخصص دانست و اظهار کرد: مهمترین پروژه شهر لزوما ساخت یک پل یا خیابان جدید نیست، بلکه ایجاد شبکه اعتماد میان انسانهای توانمند و فراهم کردن امکان مشارکت آنها در آینده شهر است.
عضو هیئت علمی گروه شهرسازی دانشگاه یزد گفت: بخشی از ظرفیت توسعه در دانشگاهها، مراکز پژوهشی، شرکتهای دانشبنیان، صنایع، کارگاههای صنایع دستی و میان متخصصانی قرار دارد که مشغول تولید ایده و ارزش هستند؛ اگر محیطی ایجاد شود که این افراد احساس کنند دیده و شنیده میشوند و در آینده شهر سهم دارند، امکان استفاده از این ظرفیت برای حل مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی افزایش پیدا میکند.
رفیعیان تأکید کرد: توسعه پایدار تنها به منابع مالی و زیرساختهای فیزیکی وابسته نیست و کیفیت سرمایه انسانی و نحوه حکمرانی بر این سرمایه نیز اهمیت اساسی دارد.
وی خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از عناصر لازم برای پیشرفت وجود دارد و مسئله اصلی، ایجاد هماهنگی میان ظرفیتهای پراکنده، شکل دادن به اعتماد و طراحی سازوکاری برای تبدیل توان تخصصی افراد و نهادها به یک نیروی همافزا است.
نظر شما