به گزارش خبرگزاری ایمنا، بررسی تازهترین مدلهای پیشبینی فصلی سازمان هواشناسی و شاخصهای اقلیمی جهان از احتمال وقوع پاییزی پربارش در ایران حکایت دارد؛ بهگونهای که انتظار میرود میزان بارندگی در هر سه ماه مهر، آبان و آذر از میانگین بلندمدت فراتر باشد. با این حال، متخصصان هواشناسی تأکید میکنند که پیشبینیهای فصلی ماهیتی احتمالاتی دارند و هرگونه تغییر در الگوهای جوی میتواند بر میزان و توزیع بارشها اثر بگذارد؛ بنابراین نمیتوان از هماکنون درباره وقوع قطعی یک پاییز پربارش اظهار نظر کرد.
جدیدترین خروجی مدلهای پیشبینی اقلیمی نشان میدهد ایران در پاییز ۱۴۰۵ میتواند یکی از مرطوبترین فصلهای پاییز سالهای اخیر را تجربه کند. بر اساس این برآوردها، بارندگی در هر سه ماه فصل پاییز در بسیاری از مناطق کشور بیش از شرایط نرمال خواهد بود و شرایط برای فعالیت سامانههای بارشی نسبت به سالهای گذشته مناسبتر ارزیابی میشود.
مطابق این پیشبینیها، بیشترین احتمال افزایش بارندگی مربوط به بازه زمانی ۱۰ مهر تا ۱۰ آبان است؛ دورهای که انتظار میرود سامانههای بارشی متعددی وارد کشور شوند و بخشهای وسیعی از نیمه شمالی، غربی، شمالغرب و دامنههای رشتهکوه زاگرس را تحت تأثیر قرار دهند. البته میزان و گستره این بارشها در مناطق مختلف یکسان نخواهد بود.
نقش النینو در افزایش بارشهای پاییز
یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر این پیشبینی، احتمال شکلگیری پدیده النینو در ماههای آینده است. بر اساس اعلام سازمان جهانی هواشناسی، احتمال شکلگیری این پدیده در تابستان ۲۰۲۶ حدود ۸۰ درصد برآورد شده و این احتمال برای پاییز و زمستان به بیش از ۹۰ درصد میرسد.
النینو با گرمتر شدن غیرعادی آبهای اقیانوس آرام استوایی شناخته میشود و در بسیاری از سالها با تغییر الگوهای گردش جو، زمینه افزایش بارندگی در بخشهایی از خاورمیانه از جمله ایران را فراهم میکند. با این حال، شدت تأثیر این پدیده از سالی به سال دیگر متفاوت است و عوامل جوی دیگری نیز در میزان بارش نقش دارند.
با وجود نشانههای امیدوارکننده، کارشناسان هواشناسی بر احتیاط در تفسیر این پیشبینیها تأکید دارند. احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، اعلام کرده است که این برآوردها بر پایه شاخصهای دورپیوندی از جمله النینو و نوسان شبهدوسالانه (QBO) انجام شده و تنها احتمال افزایش بارندگی را نشان میدهند.
به گفته وی، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که حتی در برخی دورههای حاکمیت النینو نیز کشور با خشکسالی یا کاهش بارش روبهرو شده است؛ بنابراین پیشبینیهای فصلی باید بهعنوان یک سناریوی محتمل در نظر گرفته شوند و نه یک رخداد قطعی.
مونسون ضعیف؛ عاملی مؤثر در تقویت بارشهای پاییزی
کارشناسان همچنین معتقدند ضعیفتر بودن فعالیت سامانه مونسون نسبت به شرایط معمول، میتواند یکی دیگر از عوامل مؤثر بر افزایش احتمال بارشهای پاییزی باشد. در چنین شرایطی، نفوذ پرفشار جنبحارهای به داخل کشور محدودتر شده و زمینه برای ورود سامانههای بارشی مدیترانهای و شکلگیری بارندگیهای پاییزی فراهمتر میشود.
البته تحقق این سناریو به وضعیت سایر سامانههای جوی و تغییرات الگوهای اقلیمی در آینده نیز وابسته است؛ موضوعی که سبب میشود پیشبینیهای فصلی بهطور مستمر بهروزرسانی شود.
در مجموع، دادههای اقلیمی موجود از افزایش احتمال بارشهای فراتر از نرمال در پاییز ۱۴۰۵ خبر میدهد و بیشترین تمرکز این بارشها برای بازه ۱۰ مهر تا ۱۰ آبان پیشبینی شده است. با این حال، متخصصان حوزه هواشناسی تأکید میکنند که پیشبینیهای بلندمدت همواره با عدم قطعیت همراه هستند و ارزیابی دقیقتر وضعیت بارشها با نزدیک شدن به فصل پاییز و انتشار بهروزرسانیهای جدید مدلهای هواشناسی امکانپذیر خواهد بود.