به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در حالی که بحران کمآبی و خشکسالی به یکی از مهمترین چالشهای قرن بیستویکم تبدیل شده است، بررسی جدید دادههای بانک جهانی که توسط «Our World in Data» منتشر شده است، تصویری متفاوت از توزیع منابع آب شیرین در جهان ارائه میدهد؛ تصویری که نشان میدهد میزان آب تجدیدپذیر موجود برای هر شهروند، فقط با حجم کلی منابع آبی یک کشور برابر نیست. در این رتبهبندی، کشورهای کمجمعیت با بارندگی فراوان و منابع طبیعی غنی، جایگاههای نخست را به خود اختصاص دادهاند، در حالی که بسیاری از کشورهای پرجمعیت، با وجود برخورداری از منابع آبی گسترده، از نظر سرانه در رتبههای پایینتری قرار گرفتهاند.
بر اساس این دادهها، ایسلند با فاصلهای چشمگیر در صدر فهرست کشورهای جهان از نظر سرانه منابع آب شیرین تجدیدپذیر قرار دارد. هر شهروند این کشور سالانه بهطور متوسط به بیش از ۱۵.۷ میلیون فوت مکعب آب شیرین تجدیدپذیر دسترسی دارد؛ رقمی که حاصل ترکیب یخچالهای طبیعی گسترده، بارندگی فراوان و جمعیت اندک حدود ۴۰۰ هزار نفری این کشور است. چنین شرایطی ایسلند را به یکی از غنیترین کشورهای جهان از نظر منابع آب شیرین سرانه تبدیل کرده است.
پس از ایسلند، گویان و سورینام در رتبههای دوم و سوم قرار دارند. این دو کشور آمریکای جنوبی نیز به دلیل بارندگیهای استوایی فراوان، شبکه گسترده رودخانهها و جمعیت بهنسبت کم، از منابع آب شیرین بسیار قابل توجهی برای هر شهروند برخوردار هستند. بوتان، پاپوآ گینه نو، کانادا، نروژ، گابن، نیوزیلند و جزایر سلیمان نیز سایر کشورهای حاضر در میان ۱۰ رتبه نخست این فهرست هستند.
بررسی فهرست ۲۰ کشور برتر نشان میدهد که بیشتر این کشورها از جمعیت کم، منابع طبیعی گسترده و اقلیم مرطوب برخوردارند. کشورهایی همچون پرو، شیلی، کلمبیا، بلیز، لیبریا، کنگو، وانواتو، فیجی، پاناما و روسیه نیز در میان کشورهایی قرار گرفتهاند که سرانه آب شیرین آنها بهمراتب بالاتر از میانگین جهانی است، این در حالی است که میانگین جهانی منابع آب شیرین تجدیدپذیر برای هر نفر تنها حدود ۱۹۰ هزار فوت مکعب در سال برآورد میشود؛ رقمی که فاصله چشمگیر کشورهای صدرنشین با متوسط جهانی را بهخوبی نشان میدهد.
یکی از نکات قابل توجه این رتبهبندی، جایگاه کانادا است. این کشور از نظر حجم کلی منابع آب شیرین یکی از غنیترین کشورهای جهان محسوب میشود، اما بخش بزرگی از این منابع در مناطق کمجمعیت و دور از مراکز اصلی سکونت و فعالیتهای کشاورزی قرار دارد. همین موضوع نشان میدهد که فراوانی کل منابع آبی، تنها به معنای دسترسی آسان یا سهم بالای هر شهروند از آب شیرین نیست و توزیع جغرافیایی منابع نیز نقش تعیینکنندهای در وضعیت واقعی کشورها دارد.
ایالات متحده نیز نمونه دیگری از این تفاوت است. این کشور اگرچه از بزرگترین منابع آب تجدیدپذیر جهان برخوردار است، اما بهدلیل جمعیت بسیار زیاد، تنها در رتبه پنجاهوچهارم جهان قرار گرفته و سرانه منابع آب شیرین آن حدود ۲۹۷ هزار فوت مکعب در سال است. افزون بر این، توزیع منابع آب در داخل آمریکا نیز یکسان نیست؛ مناطق شمال غربی و حوزه دریاچههای بزرگ از منابع آبی فراوان بهره میبرند، در حالی که ایالتهای جنوب غربی و بسیاری از مناطق در حال رشد با کمبود مزمن آب، کاهش سطح مخازن و فشار فزاینده بر منابع زیرزمینی و رودخانهها روبهرو هستند.
کارشناسان معتقدند با تشدید تغییرات اقلیمی، افزایش دورههای خشکسالی و تغییر الگوهای بارش، مدیریت منابع آب شیرین به یکی از مهمترین اولویتهای دولتها تبدیل خواهد شد. حتی کشورهایی که از منابع آبی قابل توجه برخوردار هستند نیز در صورت مدیریت نامناسب یا توزیع نامتوازن منابع، ممکن است با چالشهای جدی در تأمین آب برای جمعیت، کشاورزی و صنعت روبهرو شوند.
این رتبهبندی بار دیگر نشان میدهد که ارزیابی وضعیت آبی کشورها تنها بر اساس حجم کل منابع آب کافی نیست و شاخص سرانه آب شیرین تجدیدپذیر، تصویر دقیقتری از میزان دسترسی واقعی شهروندان به این منبع حیاتی ارائه میدهد، همچنین نتایج این بررسی اهمیت برنامهریزی برای حفاظت از منابع آب، افزایش بهرهوری مصرف و سازگاری با تغییرات اقلیمی را بیش از پیش آشکار میکند، زیرا حتی کشورهای برخوردار از منابع فراوان نیز در برابر پیامدهای تغییر اقلیم و افزایش تقاضا برای آب مصون نخواهند بود.
نظر شما