به گزارش خبرگزاری ایمنا، گزارشهای تازه اقلیمی نشان میدهد روند گرمایش زمین همچنان ادامه دارد و نشانههای آن در دمای اقیانوسها، یخهای قطبی و موجهای گرمای شدید در نقاط مختلف جهان دیده میشود. ژوئن ۲۰۲۶ دومین ژوئن گرم جهان در رکوردهای ثبتشده بود و دمای سطح اقیانوسها نیز به بالاترین سطح ثبتشده برای این ماه رسید و در همین حال، سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرده است که ۱۱ سال منتهی به ۲۰۲۵، گرمترین ۱۱ سال ثبتشده در تاریخ بودهاند.
وضعیت گرمای جهانی در سال ۲۰۲۶ چگونه است؟
تازهترین دادههای مرکز ملی اطلاعات محیطی آمریکا (NOAA) نشان میدهد ژوئن ۲۰۲۶ دومین ژوئن گرم جهان از زمان آغاز ثبت دادههای مربوطه بوده است. میانگین دمای سطح زمین در این ماه حدود ۱.۰۹ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین قرن بیستم قرار گرفت و تمام ۱۰ ژوئن گرم تاریخ ثبتشده، از سال ۲۰۱۵ به بعد رخ دادهاند.
در همین ماه، دمای سطح اقیانوسهای جهان به بالاترین رکورد ثبتشده برای یک ژوئن رسید؛ موضوعی که بار دیگر توجه دانشمندان را به روند انباشت گرما در سامانه اقلیمی زمین جلب کرده است. NOAA همچنین اعلام کرده میانگین دمای جهانی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ سومین سطح بالای ثبتشده را داشته و احتمال زیادی وجود دارد که سال ۲۰۲۶ در میان پنج سال گرم تاریخ قرار گیرد.
ژوئن ۲۰۲۶؛ دومین ماه ژوئن گرم تاریخ
دادههای سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیکوس نیز تصویری مشابه ارائه میدهد. بر اساس این دادهها، میانگین دمای سطح زمین در ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۱.۳۹ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین پیشاصنعتی ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ بوده است.
این ماه پس از ژوئن ۲۰۲۴، دومین ژوئن گرم ثبتشده در جهان محسوب میشود، همچنین میانگین دمای ۱۲ ماهه منتهی به ژوئن ۲۰۲۶، حدود ۱.۴۳ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی برآورد شده است.
گرمای اقیانوسها؛ زنگ خطر تازه برای تغییرات اقلیمی
یکی از مهمترین نشانههای وضعیت فعلی گرمایش زمین، افزایش دمای اقیانوسهاست. کوپرنیکوس اعلام کرده دمای سطح اقیانوسهای خارج از مناطق قطبی در ژوئن ۲۰۲۶ به بالاترین سطح ثبتشده برای این ماه رسیده است.
گرم شدن اقیانوسها تنها به افزایش دمای آب محدود نمیشود؛ اقیانوسها بخش بزرگی از گرمای اضافی ناشی از تغییرات اقلیمی را جذب میکنند و افزایش دمای آنها میتواند بر اکوسیستمهای دریایی، چرخه بارش، شدت برخی رخدادهای جوی و وضعیت یخهای قطبی اثر بگذارد. سازمان جهانی هواشناسی نیز در گزارش وضعیت اقلیم جهان در سال ۲۰۲۵ اعلام کرده است که اقیانوسها طی دو دهه گذشته، بهطور متوسط سالانه گرمایی معادل حدود ۱۸ برابر مصرف سالانه انرژی بشر را جذب کردهاند.
اروپا یکی از کانونهای اصلی موج گرما در سال ۲۰۲۶
گرمای شدید در ژوئن امسال تنها یک پدیده جهانی نبود و بخشهایی از اروپا نیز شرایط استثنایی را تجربه کردند. بر اساس دادههای کوپرنیکوس، ژوئن ۲۰۲۶ دومین ژوئن گرم اروپا و گرمترین ژوئن ثبتشده در غرب اروپا بود.
میانگین دمای غرب اروپا در این ماه حدود ۳.۰۶ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین دوره ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ قرار گرفت. موج گرمای نیمه دوم ژوئن نیز باعث ثبت رکوردهای دمایی در بخشهایی از کشورهای اروپایی شد و در برخی مناطق، دمای ماهانه به شکل قابل توجهی بالاتر از میانگین بلندمدت قرار گرفت.
۱۱ سال اخیر؛ گرمترین سالهای تاریخ ثبتشده
روند گرمایش جهانی تنها به سال ۲۰۲۶ محدود نیست. سازمان جهانی هواشناسی در گزارش «وضعیت اقلیم جهان در سال ۲۰۲۵» اعلام کرده است که سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، ۱۱ سال گرم تاریخ ثبتشده بودهاند.
بر اساس این گزارش، سال ۲۰۲۵ نیز با حدود ۱.۴۳ درجه سانتیگراد افزایش دما نسبت به میانگین دوره پیشاصنعتی، دومین یا سومین سال گرم تاریخ بوده است، همچنین دادههای تجمیعی این سازمان نشان میدهد سه سال ۲۰۲۳، ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ در همه مجموعهدادههای اصلی در میان سه سال گرم تاریخ قرار گرفتهاند.
گرمایش زمین از مرز ۱.۵ درجه عبور کرده است؟
یکی از مهمترین بحثهای علمی درباره آینده اقلیم، عبور از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد است. در این زمینه باید میان دمای یک سال یا چند ماه و میانگین بلندمدت گرمایش زمین تفاوت قائل شد.
بر اساس آخرین گزارش شاخصهای تغییرات اقلیمی جهانی که در ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شده، فعالیتهای انسانی در سال ۲۰۲۵ به گرمایش حدود ۱.۳۷ درجه سانتیگراد نسبت به دوره پیشاصنعتی منجر شده و روند فعلی نشان میدهد سطح گرمایش بلندمدت میتواند در سالهای آینده به آستانه ۱.۵ درجه نزدیکتر شود. این گزارش تأکید میکند که کل سامانه اقلیمی زمین همچنان در حال گرم شدن است و سرعت انباشت گرما در سامانه زمین، نگرانیهای جدی درباره ادامه روند گرمایش ایجاد میکند.
ثبت دمای بالاتر از ۱.۵ درجه در یک ماه یا حتی یک سال، بهتنهایی به معنای عبور قطعی از هدف بلندمدت توافق پاریس نیست، اما تکرار چنین شرایطی نشاندهنده نزدیک شدن جهان به سطوح بالاتر گرمایش و افزایش خطرات اقلیمی است.
یخهای قطبی همچنان تحت فشار گرمایش جهانی
افزایش دمای زمین همزمان با تغییرات نگرانکننده در مناطق قطبی رخ میدهد. گزارشهای اخیر نشان میدهد وسعت یخ دریایی در قطب شمال و جنوب در ژوئن ۲۰۲۶ همچنان در میان پایینترین سطوح ثبتشده برای این ماه قرار داشته است.
سازمان جهانی هواشناسی نیز در گزارش وضعیت اقلیم ۲۰۲۵ اعلام کرده که میانگین سالانه وسعت یخ دریایی قطب شمال در نزدیکی پایینترین رکوردهای ثبتشده قرار داشته و وسعت یخ دریایی جنوبگان نیز سومین سطح پایین ثبتشده را تجربه کرده است. ذوب یخچالها نیز همچنان ادامه داشته است.
چشمانداز گرمایش زمین؛ آیا رکوردهای دمایی ادامه پیدا میکنند؟
نشانههای موجود حاکی از آن است که جهان در سالهای پیش رو همچنان با دماهای بسیار بالا روبهرو خواهد بود. سازمان جهانی هواشناسی در آخرین بهروزرسانی چشمانداز اقلیمی خود پیشبینی کرده بود که دمای جهانی در سالهای پیش رو در نزدیکی سطوح رکوردی باقی بماند و گرمایش ناشی از افزایش غلظت گازهای گلخانهای همچنان عامل اصلی روند بلندمدت باشد.
در شرایط کنونی، حتی اگر نوسانهای طبیعی اقلیمی مانند النینو و لانینا بتوانند در برخی دورهها دمای جهانی را موقت افزایش یا کاهش دهند، روند اصلی گرمایش ناشی از انباشت گازهای گلخانهای همچنان پابرجاست. دادههای سال ۲۰۲۵ نیز نشان داد که حتی در شرایطی که سال با تأثیر خنککننده لانینا آغاز و پایان یافت، دمای جهانی همچنان در میان گرمترین سطوح ثبتشده باقی ماند.
زمین گرمتر میشود و نشانهها گستردهتر شدهاند
تصویر ارائهشده از سوی نهادهای معتبر اقلیمی در تابستان ۲۰۲۶ روشن است: گرمایش جهانی متوقف نشده است. دمای بالای سطح زمین، رکوردهای گرمای اقیانوسها، موجهای گرمای شدید، کاهش یخهای قطبی و تداوم سالهای گرم پیاپی، همگی از ادامه روند تغییرات اقلیمی خبر میدهند.
هرچند نوسانات طبیعی میتوانند دمای جهانی را در کوتاهمدت بالا و پایین کنند، اما روند چند دهه اخیر همچنان تحت تأثیر افزایش گازهای گلخانهای ناشی از فعالیتهای انسانی قرار دارد. به همین دلیل، دادههای جدید اقلیمی بیش از آنکه از یک رکورد منفرد خبر دهند، تصویری از یک روند بلندمدت و پایدار گرمایش زمین ارائه میکنند؛ روندی که پیامدهای آن از موجهای گرما و خشکسالی تا تغییر الگوهای بارش، افزایش فشار بر منابع آب و آسیبپذیری بیشتر جوامع در برابر رخدادهای حدی گسترده شده است.
نظر شما