به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بانک جهانی هر سال اقتصادهای جهان را بر اساس درآمد ناخالص ملی سرانه و با استفاده از «روش اطلس» طبقهبندی میکند. در این روش، درآمد کشورها پس از تبدیل ارزهای ملی به دلار آمریکا و با در نظر گرفتن میانگین نرخ ارز طی چند سال، محاسبه میشود تا نوسانات کوتاهمدت بازارهای ارزی تأثیر کمتری بر نتایج داشته باشد. این شاخص یکی از مهمترین معیارهای بینالمللی برای سنجش سطح درآمد کشورها و مقایسه وضعیت اقتصادی آنها به شمار میرود.
در طبقهبندی سال ۲۰۲۵، اقتصادهایی که درآمد ناخالص ملی سرانه آنها ۱۱۷۵ دلار یا کمتر است در گروه کشورهای کمدرآمد قرار گرفتهاند. کشورهایی با درآمد سرانه بین ۱۱۷۶ تا ۴۶۳۵ دلار در رده درآمد متوسط رو به پایین، کشورهایی با درآمد ۴۶۳۶ تا ۱۴ هزار و ۳۷۵ دلار در گروه درآمد متوسط رو به بالا و اقتصادهایی که درآمد سرانه آنها بیش از ۱۴ هزار و ۳۷۵ دلار است در گروه کشورهای پردرآمد طبقهبندی شدهاند. این آستانهها مبنای طبقهبندی بانک جهانی برای سال مالی ۲۰۲۷ محسوب میشوند.
بر اساس این گزارش، از مجموع کشورهای بررسیشده، ۶۴ کشور در گروه پردرآمد، ۵۹ کشور در گروه درآمد متوسط رو به بالا، ۴۶ کشور در گروه درآمد متوسط رو به پایین و تنها ۲۵ کشور در گروه کمدرآمد قرار گرفتهاند. این توزیع نشان میدهد اگرچه شمار کشورهای پردرآمد نسبتاً زیاد است، اما بخش بزرگی از جمعیت جهان همچنان در اقتصادهای متوسط زندگی میکنند؛ زیرا بسیاری از پرجمعیتترین کشورهای جهان در این دو گروه قرار دارند.
کشورهای پردرآمد عمدتاً در آمریکای شمالی، اروپا، شرق آسیا و اقیانوسیه متمرکز هستند. ایالات متحده، کانادا، آلمان، فرانسه، بریتانیا، ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، نیوزیلند، سوئیس، سوئد، نروژ، هلند، دانمارک، اتریش، بلژیک، ایرلند، اسپانیا، پرتغال، ایتالیا، لهستان، جمهوری چک، اسلواکی، اسلوونی، کرواسی و کشورهای حوزه بالتیک از جمله اعضای این گروه به شمار میروند.
در آسیا نیز اقتصادهای پیشرفتهای همچون ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور، اسرائیل و تایوان در کنار کشورهای ثروتمند حوزه خلیج فارس شامل عربستان سعودی، قطر، کویت، امارات متحده عربی و بحرین در زمره کشورهای پردرآمد قرار گرفتهاند. همچنین اقتصادهای کوچکی همچون موناکو، لیختناشتاین، سنمارینو و لوکزامبورگ نیز در این گروه جای دارند.
در آمریکای لاتین نیز تنها چند کشور توانستهاند از آستانه درآمد بالا عبور کنند. شیلی، اروگوئه، پاناما، کاستاریکا و گویان اکنون در میان اقتصادهای پردرآمد قرار دارند؛ موضوعی که بیانگر رشد اقتصادی قابل توجه این کشورها طی سالهای اخیر است.
یکی از مهمترین تغییرات این طبقهبندی، بازگشت روسیه به گروه کشورهای پردرآمد است. درآمد ناخالص ملی سرانه این کشور بر اساس روش اطلس در سال ۲۰۲۵ به ۱۵ هزار و ۹۶۰ دلار رسیده است؛ رقمی که آن را بالاتر از آستانه تعیینشده برای اقتصادهای پردرآمد قرار میدهد. این وضعیت در تضاد با دهه ۱۹۹۰ میلادی است که روسیه عمدتاً در گروه کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا قرار داشت.
در مقابل، بخش بزرگی از جهان در دو گروه درآمد متوسط قرار گرفته است. اقتصادهای بزرگی همچون چین، برزیل، مکزیک، اندونزی، ترکیه، آفریقای جنوبی، آرژانتین، مالزی، فیلیپین، تایلند، قزاقستان، عراق، اردن، کوبا، اوکراین، ویتنام، ایران و جمهوری آذربایجان در گروه کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا طبقهبندی شدهاند.
ایران نیز در این گزارش در رده کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا قرار گرفته است؛ جایگاهی که آن را در کنار بسیاری از اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه قرار میدهد. این گروه شامل کشورهایی است که طی دهههای گذشته رشد اقتصادی قابل توجهی را تجربه کردهاند.
در مقابل، هند همچنان در گروه کشورهای با درآمد متوسط رو به پایین قرار دارد. کشورهای پرجمعیتی همچون بنگلادش، پاکستان، نیجریه، مصر، مراکش، کنیا، تانزانیا، ازبکستان، تونس و ونزوئلا نیز در همین گروه قرار گرفتهاند. با توجه به جمعیت بسیار زیاد این کشورها، بخش عمده جمعیت جهان در اقتصادهایی زندگی میکنند که هنوز در مسیر دستیابی به درآمدهای بالاتر قرار دارند.
چین یکی از برجستهترین نمونههای تحول اقتصادی در این طبقهبندی به شمار میرود. این کشور از زمان آغاز اصلاحات اقتصادی در سال ۱۹۷۸، مسیری کمنظیر را طی کرده و از یک اقتصاد کمدرآمد به کشوری با درآمد متوسط رو به بالا تبدیل شده است. توسعه صنعتی، رشد مستمر اقتصادی، سرمایهگذاری گسترده، افزایش صادرات و ادغام در اقتصاد جهانی از مهمترین عواملی بودهاند که این جهش اقتصادی را امکانپذیر کردهاند. اگرچه چین هنوز به جمع کشورهای پردرآمد نپیوسته است، اما روند چند دهه گذشته نشاندهنده یکی از سریعترین تحولات اقتصادی تاریخ معاصر است.
در سوی دیگر این نقشه، کشورهای کمدرآمد عمدتاً در جنوب صحرای آفریقا متمرکز هستند. کشورهایی همچون بوروندی، جمهوری آفریقای مرکزی، چاد، جمهوری دموکراتیک کنگو، اتیوپی، مالاوی، موزامبیک، نیجر، رواندا، سومالی، سودان جنوبی، سودان و اوگاندا در این گروه قرار دارند. در خارج از آفریقا نیز افغانستان، کره شمالی، سوریه و یمن همچنان در زمره اقتصادهای کمدرآمد طبقهبندی شدهاند.
بسیاری از این کشورها با مجموعهای از چالشهای همزمان روبهرو هستند؛ از درگیریهای نظامی و بیثباتی سیاسی گرفته تا ضعف زیرساختها، محدود بودن ظرفیتهای صنعتی، وابستگی شدید به صادرات مواد خام، آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی و نوسانات قیمت کالاهای اساسی. این عوامل موجب شده است که فاصله درآمدی آنها با اقتصادهای پیشرفته همچنان قابلتوجه باقی بماند.
نظر شما